Mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Mè: Người phụ nữ trí thức một lòng theo cách mạng, dâng cả những người con cho Tổ quốc

Khi thực dân Pháp quay lại xâm chiếm Nam bộ năm 1946, vợ chồng mẹ lấy danh nghĩa thương gia để hoạt động hợp pháp, bí mật đóng góp tài chính cho kháng chiến. Khi Bến Tre bị địch chiếm, gia đình chuyển sang Trà Vinh tiếp tục hoạt động. Vì con còn nhỏ và đông, không thể vào chiến khu, mẹ tìm cách kết nối với Tỉnh ủy Trà Vinh để hoạt động bí mật dưới vỏ bọc hợp pháp. Năm 1950, mẹ đứng ra mở trường Trung học tư thục Long Đức tại Trà Vinh và tự mình làm Hiệu trưởng khi mới tròn 29 tuổi. Bề ngoài là một ngôi trường bình thường, nhưng thực chất đây là cơ sở hoạt động cách mạng hợp pháp của Tỉnh ủy Trà Vinh, nơi mẹ tiếp xúc, vận động trí thức, thương gia và nhiều tầng lớp xã hội khác ủng hộ phong trào kháng chiến.

Hình 1: Chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Mè

Năm 1957, chính quyền Ngô Đình Diệm ra lệnh đóng cửa trường vì nghi ngờ đây là cơ sở cách mạng. Thay vì hoảng loạn, mẹ bình tĩnh lên Sài Gòn, trực tiếp gặp Bộ trưởng Bộ Giáo dục để chất vấn, qua đó tạo ra mâu thuẫn nội bộ giữa chính quyền trung ương và địa phương, giữ được thế đứng hợp pháp cho mình. Mẹ được phép dạy kèm tại nhà và tiếp tục ở lại Trà Vinh hoạt động. Đó là sự mưu trí hiếm có của một người phụ nữ đã chọn đứng về phía nhân dân từ thuở đôi mươi.

Năm 1960, khi Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam được thành lập, mẹ được Tỉnh ủy Trà Vinh giới thiệu lên công tác tại Khu ủy Khu Tây Nam bộ, trở thành thành viên của Mặt trận Dân tộc Giải phóng và Ủy viên Ủy ban Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Năm 1964, mẹ được điều về Trung ương Cục miền Nam, công tác ở bộ phận tuyên truyền đối ngoại rồi chuyển sang Ban Phụ vận. Năm 1965, mẹ được bầu vào Ban Chấp hành Hội Phụ nữ Giải phóng và kiêm nhiệm Phó Chủ tịch Hội Nhà giáo yêu nước miền Nam Việt Nam.

Hình 2: Cựu chiến binh James G. Zumwalt, tác giả cuốn “Chân trần chí thép” luôn bày tỏ sự trân trọng với Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Mè. Ảnh chụp lại

Năm 1969, khi Chính phủ Cách mạng Lâm thời miền Nam Việt Nam được thành lập, mẹ được phân công giữ chức Thứ trưởng Bộ Y tế – Xã hội – Thương binh. Suốt từ năm 1969 đến 1976, mẹ lăn lộn sâu sát cơ sở, đóng góp đáng kể vào công tác chăm lo thương binh, xã hội ở miền Nam. Với tính cách giản dị, gần gũi và am hiểu đời sống, mẹ là người phụ nữ duy nhất trong cương vị Thứ trưởng của Bộ này – một dấu ấn lịch sử đáng trân trọng. Năm 1974, mẹ được cử ra Hà Nội dự Đại hội Phụ nữ Việt Nam, tiếp xúc với nhiều phái đoàn phụ nữ quốc tế từ Liên Xô, Cuba, Algeria… Nhờ vốn tiếng Pháp phong phú và phong cách truyền đạt linh hoạt, mẹ để lại ấn tượng sâu sắc, giúp bạn bè quốc tế hiểu thêm về cuộc kháng chiến của nhân dân miền Nam. Sau đại hội, mẹ được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và được cử đi dự các đại hội phụ nữ tại Algeria, Cuba.

Đối với một người phụ nữ đã hiến dâng cả cuộc đời cho cách mạng, nỗi đau mà mẹ phải chịu đựng cũng không kém phần nặng nề. Ba người con trai của mẹ – liệt sĩ Nguyễn Huỳnh Sanh, Nguyễn Huỳnh Tài và Nguyễn Huỳnh Đại – lần lượt ngã xuống trong Tổng tiến công Mậu Thân năm 1968. Người con trai thứ tư, Nguyễn Huỳnh Đạo, trở về với thân thể mang đầy thương tích từ chiến trường. Nhưng mẹ không gục ngã. Với niềm tin sắt son vào Đảng, vào Bác Hồ và vào sự nghiệp chính nghĩa, mẹ tiếp tục bước đi, tiếp tục cống hiến.

Hình 3: Thương binh Nguyễn Huỳnh Đạo, con trai duy nhất còn lại của Mẹ Việt Nam anh hùng Bùi Thị Mè, bên linh cữu người mẹ

Tháng 1/1974, mẹ được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau ngày thống nhất đất nước năm 1975, mẹ tiếp tục đóng góp trên cương vị Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Thành phố Hồ Chí Minh. Mẹ ra đi vào tháng 3/2014, nhưng tên tuổi và tấm gương của mẹ còn mãi trong lòng những người đã được mẹ truyền cảm hứng.

Ngày 17/12/1994, Nhà nước truy tặng mẹ danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ còn được tặng thưởng nhiều huân, huy chương cao quý: Huân chương Độc lập hạng 3, Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng 1, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng 1, Huân chương Giải phóng hạng 1 và 2, Huân chương Quyết thắng hạng 1, Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng, Huy hiệu Thành phố Hồ Chí Minh, Huy chương vì sự nghiệp giải phóng phụ nữ.

Câu chuyện của Mẹ Bùi Thị Mè là hành trình của một người trí thức đã không dừng lại ở kiến thức sách vở, mà mang trí tuệ ấy phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc trong những năm tháng gian khổ nhất. Mẹ đã biến mỗi mất mát thành sức mạnh, mỗi hiểm nguy thành bài học – và để lại cho hậu thế tấm gương về lòng dũng cảm, trí tuệ và tình yêu nước sâu sắc.

Nguồn:

https://baotangphunu.com/me-viet-nam-anh-hung-bui-thi-me/ https://www.qdnd.vn/ba-me-viet-nam-anh-hung/chi-thep-cua-nguoi-me-anh-hung-1025611