Mẹ Việt Nam anh hùng Đặng Thị Đuôn

Ông Phạm Văn Cưng, phó Bí thư Chi bộ xã Phú Phụng, bị bọn địch áp giải đem từ trại giam Chợ Lách về, dừng lại ở Cầu Sắt Rạch Vong, dẫn bộ sang ấp Cống, sau vài phát súng nổ, ông hy sinh tại đây. Hôm ấy là ngày 20/6/1962.

Sẽ không hiểu hết những khổ đau, khi không phải chính là người trong cuộc.

Bà Hai Cưng từ ấy phải nuôi 05 con thơ dại và đang cưu mang một bào thai chờ ngày sinh nở.

Ba năm sau, người con đầu lòng của gia đình, Phạm Văn Bé Hai và người con kế Phạm Văn Bé Ba được Mẹ mình đưa tiễn, nối tiếp công việc dang dở của cha. Bà nhờ ông Năm Diện, ông Chín Khởi dẫn dắt hai con mình. Vì chính hai ông đã đến gia đình bà động viên và bảo lãnh cho con của người bạn đồng đội mình đã hy sinh. Buổi lễ tiễn đưa các thanh niên, được tổ chức ở vùng căn cứ Hưng Khánh Trung. Bà Hai Cưng được các cán bộ và các Mẹ dưới ấy lên đón xuống cùng dự. Cuộc mít ting thật đông đảo. Nào là cán bộ, các Mẹ, các thanh niên, những bạn bè thân nhân. Những câu chúc, lời khuyên, đan xen với lời ca tiếng hát rộn ràng. Một không khí chứa chan tình cảm, hào hùng, sôi động, bà chưa bao giờ được chứng kiến.

Hơn ba năm sau, bà nhận tin con mình – anh Phạm Văn Bé Hai, Tiểu đội trưởng du kích, đã anh dũng hy sinh ngày 10/8/1968 tại Nhơn Phú (Vĩnh Long). Bà vội vàng sang bên ấy để nhìn mặt con lần cuối cùng ở ngã ba Nhơn Phú.

Một năm sau, vào ngày 10/9/1969 người con trai thứ ba của bà, anh Phạm Văn Bé Ba, Hạ sĩ quan trọng Quân đội nhân dân Việt Nam, thuộc Tiểu đoàn 5 đóng ở Mỏ Cày đã hy sinh trong một trận đánh lớn ở cù lao Bảo. Thi hài của con mình, bà Hai Cưng cũng không biết giờ ở đâu.

Những kỷ niệm khó quên trên là những dấu ấn thôi thúc bà Hai Cưng hoạt động cách mạng. Bà đã hỗ trợ cách mạng liên tục từ khi chồng bà còn sống, và thậm chí cho đến bây giờ. Để giúp chồng, bà thường phụ trách các công việc như đưa thư, gác đường, đánh mỏ tre báo động, đi quyên góp tiền, gạo nuôi quân. Sau này, khi ông đã hy sinh bà cũng tiếp tục làm những công việc đó.

Việc đưa thư liên lạc, thường hẹn nhau để ở đọt chuối chọn sẵn hoặc một hủ nhỏ, giấu ở bụi cây nhất định. Bà Hai thường liên lạc với ông Năm Rượu ở ấp Cống, bà Sáu Lên ở ấp Chợ, thiếm Năm Ên ở Rạch Vông để trao thư và nhận tin.

Việc đi quyên góp, được bà con khi cho tiền, khi cho gạo, nếp, hột vịt, cơm khô ngào thành cốm. Các vật phẩm này được sắp xếp giấu kín khéo léo bí mật vào ghe nhà, bà Hai nhờ các bà như bà Tư Hơn, bà Bảy Lễ chở đến Tân Thiềng. Thường có điểm hẹn ở “Bản đỏ”.

Về việc nuôi cán bộ cách mạng tại nhà, trong nhà Bà Hai có một phòng có vách 02 ngăn. Phía sau vườn, trước đây ông Hai có đào một hầm rộng, ngụy trang rất khéo léo. Bộ đội miền Bắc hành quân ngang, thường dừng lại nơi đây, Máy bay địch trong thời chiến, đã dội bom một lần trúng nhà bà. Bồ lúa khoảng 30 gia bay tung toé. Số còn lại bị trộn lẫn vô số mảnh bom, chỉ còn để cho gà vịt ăn. Có lần hay tin bà Tám Phụng về họp mittinh ở nhà ông Ba Cầm (ngang trường tiểu học xã), bà Hai Cưng đã vận động chị em phụ nữ đến dự đông đảo. Tiếng đả đảo đế quốc Mỹ và tay sai, tiếng reo hò ở địa điểm mitting cách xã chưa đầy một cây số đã gây được sức ép, làm bọn địch hoang mang, hoảng sợ. Đây là tiền đề cho những đợt đánh đồn bót những ngày sau này.

Tất cả những công việc được phân công, bà Hai thực hiện rất khéo léo, không để bị tiết lộ. Chính quyền chế độ cũ chỉ một lần bắt được bà đưa về lộ Cả Đô (Hòa Nghĩa) trong 10 ngày buộc lao động đào, đắp đất bờ bi khi biết bà là vợ liệt sĩ Hai Cưng.

Sau ngày miền Nam được hoàn toàn giải phóng, bà Hai Cung tiếp tục tham gia công tác Hội phụ nữ, và các công tác đoàn thể khác. Bà được cảm tình đặc biệt của chính quyền địa phương, của bà con xóm giềng, chính nhờ sự đóng góp xương máu của những người thân và chính công sức của bà.

Bà Hai Cưng được nêu trên, chính là Mẹ Việt Nam Anh hùng, được Nhà nước phong tặng ngày 17/12/1994. Bà Hai tên thật là Đặng Thị Đuôn sinh năm 1929, quê quán xã Phú Phụng huyện Chợ Lách. Hiện giờ Mẹ là điểm tựa tinh thần của gia đình, hướng dẫn các con cháu sống xứng đáng với truyền thống của gia đình. Mẹ đã được Đảng và Nhà nước tặng nhiều huân, huy chương cao quý. Mẹ thường rất dễ xúc động khi có ai hỏi về chồng và con mình. Mong sao Mẹ được thêm nhiều tuổi thọ.