Mẹ Việt Nam Anh hùng Đinh Thị Lý - Người mẹ của hai liệt sĩ
Mẹ Đinh Thị Lý (1899-2000) là một Bà mẹ Việt Nam Anh hùng tiêu biểu, người đã hy sinh hai người con trai trong cuộc kháng chiến chống Pháp và để lại một người cháu - con duy nhất của liệt sĩ - tiếp nối truyền thống cách mạng của gia đình cauchuyenlichsu.
Gia đình và những mất mát
Gia đình cụ Đinh Thị Lý ngụ tại khu 3, phường Cẩm Thượng, TP Hải Dương, tỉnh Hải Dương. Gia đình cụ có hai liệt sĩ:
Liệt sĩ Vũ Như Đính - con trai đầu của cụ: Ngày mùa xuân năm 1946, ông nhập ngũ, được biên chế vào một công binh xưởng đóng tại Đông Triều (Quảng Ninh), cùng đồng đội đúc vũ khí cho bộ đội đánh giặc. Cuối năm 1946, công binh xưởng phải chuyển lên chiến khu Bắc Kạn vì giặc đổ quân chiếm đóng Đông Triều. Ngày 23/8/1947, trong trận chống càn khi giặc Pháp thả dù đổ quân vào công binh xưởng, chiến sĩ Vũ Như Đính đã anh dũng hy sinh.
Liệt sĩ Vũ Như Ngôn - con trai thứ hai của cụ: Tham gia hoạt động thanh niên cứu quốc tại huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương từ năm 1945, sau đó thoát ly hoạt động cách mạng bí mật ở Hà Nội năm 1950. Năm 1951, ông bị địch bắt (Bảo tàng Hà Nội hiện vẫn lưu ảnh của ông). Dù bị tra tấn dã man, người đảng viên trung kiên Vũ Như Ngôn không khai bất kỳ thông tin nào, nên bị đưa ra xử bắn tại khu Tương Mai, Hà Nội.
Chồng của cụ là ông Vũ Như Đọc cũng tham gia kháng chiến từ năm 1950, bị địch bắt, tra tấn đến liệt chân trước khi được thả về năm 1953.
Những năm tháng chờ đợi đằng đẵng
Trong thời gian hai con đi kháng chiến, cụ Đinh Thị Lý một mình xoay xở nuôi mấy người con gái, vừa làm vừa nghe ngóng tin con, tin chồng. Gia đình sống trong vùng địch kiểm soát nên chịu nhiều sức ép: địch thường xuyên đến tra hỏi về hai người con, ban đêm rình mò xem các anh có về hay ai đến liên lạc với cụ ông không. Khi chồng bị bắt, cụ đi khắp các trại giam ở Hải Dương tìm chồng nhưng không thấy.
Năm 1954, miền Bắc được giải phóng, cụ ngóng mãi mà không thấy con về. Lần lượt, những đoàn người - đồng đội của ông Đính cùng chính quyền địa phương - đem đến cho cụ hai tờ giấy báo tử: Liệt sĩ Vũ Như Đính, rồi Liệt sĩ Vũ Như Ngôn. Cụ Lý ngồi chết lặng, nước mắt không còn để rơi, chỉ có tiếng nấc dâng đầy lên ngực, lên trái tim.
Người cháu duy nhất tiếp nối truyền thống
Theo chính sách thời đó, Vũ Văn Ngữ - cháu nội của cụ, con duy nhất của liệt sĩ Vũ Như Đính - không phải đi bộ đội. Nhưng chàng thanh niên đã xin bà, xin mẹ cho nhập ngũ năm 1965 để tham gia kháng chiến chống Mỹ. Cụ Lý nhìn cháu nội khoác ba lô ra đi mà lòng vui buồn lẫn lộn - vui vì cháu đã có ý chí như cha, như chú, giặc đến nhà là phải đánh; nhưng buồn lo vì hai người đàn ông của gia đình đều đã hy sinh, giờ chỉ còn cháu trai duy nhất.
Được biên chế vào Quân chủng Phòng không - Không quân, sau thời gian học tập ở Liên Xô, Vũ Văn Ngữ về nước tham gia những trận đánh trên không. Trong một trận đánh trên bầu trời Thanh Hóa, anh đã bắn rơi một máy bay trinh sát của địch và được tặng thưởng Huy hiệu Bác Hồ - niềm vinh dự lớn lao đối với một quân nhân.
Di sản
Câu chuyện của cụ Đinh Thị Lý là minh chứng cho phẩm chất kiên cường của người mẹ Việt Nam: chồng tàn tật vì tra tấn, hai con hy sinh, nhưng người mẹ già vẫn tiếp tục động viên thế hệ cháu tiếp bước con đường cách mạng. Đây chính là truyền thống cách mạng của gia đình đã giúp Vũ Văn Ngữ vượt qua gian khổ, thử thách ác liệt trong cuộc chiến đấu với quân thù.
