MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG LÊ NGỌC ÁNH – TẤM GƯƠNG KIÊN TRUNG CỦA “ĐỘI QUÂN TÓC DÀI” BẾN TRE
Mẹ Việt Nam anh hùng Lê Ngọc Ánh (1911–2014), quê ấp Gia Phước, xã Hưng Khánh Trung, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre, sinh ra trong một gia đình lao động nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Mẹ có bảy người con thì sáu người tham gia hoạt động cách mạng, trong đó hai người con gái đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, ngôi nhà của mẹ là cơ sở cách mạng quan trọng tại địa phương, nơi nuôi giấu, che chở cán bộ hoạt động bí mật. Lớn lên và trưởng thành trong phong trào đấu tranh sôi nổi của quê hương, đặc biệt là sau Phong trào Đồng Khởi Bến Tre, mẹ trực tiếp tham gia cách mạng với tinh thần kiên cường, bền bỉ, không quản gian khổ, hy sinh.
Từ năm 1960 đến năm 1968, mẹ đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng trong phong trào phụ nữ và đấu tranh chính trị tại địa phương: Trưởng ban cán sự Hội Phụ nữ giải phóng ấp Gia Phước; Ủy viên Ban Chấp hành Hội Phụ nữ giải phóng kiêm Phó ban đấu tranh chính trị xã; Hội trưởng Phụ nữ xã kiêm Trưởng ban đấu tranh chính trị. Đây chính là lực lượng đấu tranh chính trị quần chúng mà nhân dân trìu mến, tự hào gọi bằng cái tên “Đội quân tóc dài” – một biểu tượng độc đáo, sáng tạo và kiên cường của cách mạng miền Nam.
Ngày 15/3/1963, mẹ vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, trở thành Chi ủy viên Chi bộ xã Hưng Khánh Trung. Trong những năm tháng ác liệt của chiến tranh, mẹ phải gánh chịu những mất mát vô cùng to lớn. Năm 1966, con gái của mẹ là Trần Thị Thu Lan hy sinh tại chiến khu R (nay thuộc khu vực địa đạo Củ Chi). Sau đó không lâu, con gái Trần Thị Thu Nguyệt, con rể Nguyễn Văn Hồng cùng hai cháu nhỏ cũng hy sinh trong một trận pháo kích của địch khi đang làm nhiệm vụ tại trạm xá ấp Gia Phước.
Nén chặt nỗi đau riêng, mẹ một mình chèo xuồng đưa thi thể con cháu ra chợ Cái Mơn, trực diện đấu tranh với quân thù, kiên quyết tố cáo tội ác giết hại dân thường vô tội. Cuộc đấu tranh dũng cảm và đầy xúc động ấy đã nhanh chóng lan rộng, trở thành cuộc biểu tình của tiểu thương và người lao động trong vùng, buộc bọn tề ngụy phải cúi đầu thừa nhận tội ác trước nhân dân.
Trong những năm tiếp theo, mẹ tiếp tục nuôi giấu cán bộ, bộ đội, thương bệnh binh, tiếp tế lương thực, đào hầm bí mật trong vườn nhà để phục vụ cách mạng. Dù gia đình ly tán, mất mát chồng chất, mẹ vẫn kiên trung bám trụ, bền bỉ hoạt động cho đến ngày đất nước hoàn toàn giải phóng.
Với những cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng, mẹ được trao tặng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Ba và được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng vào ngày 21/7/2014. Tuy nhiên, khi đoàn công tác của Bảo tàng chưa kịp đến thăm, ghi hình và thu thập tư liệu thì do tuổi cao, sức yếu, mẹ đã từ trần vào ngày 20/8/2014, để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho đồng chí, đồng đội và người thân.
Cuộc đời mẹ Lê Ngọc Ánh là biểu tượng sáng ngời của đức hy sinh, lòng kiên trung và tình mẫu tử gắn liền với tình yêu Tổ quốc. Hình ảnh người mẹ trong “Đội quân tóc dài” năm xưa sẽ mãi là nguồn cảm hứng, là tấm gương đạo đức cách mạng cao đẹp để các thế hệ hôm nay và mai sau trân trọng, học tập và noi theo.
