NGƯỜI MẸ CỦA CÔ GÁI MANG TÊN MA THỊ CHẢY

Ở thôn Nà Tấc, xã Phong Huân, huyện Chợ Đồn, có một người mẹ đã dành phần đời còn lại để sống cùng những cái tên của các con mình. Mẹ là Nông Thị Kinh. Trong số những người con của mẹ có liệt sĩ Ma Văn Chi, hy sinh năm 1967 và người con gái Ma Thị Chảy, nữ thanh niên xung phong Đại đội 915, hy sinh ngày 24 tháng 12 năm 1972. Hai lần mất con là hai lần người mẹ phải tiễn một phần máu thịt của mình đi xa mãi mãi.

Ma Thị Chảy quê ở Chợ Đồn, lớn lên giữa những bản làng miền núi nơi con người gắn bó với nhau bằng tình làng nghĩa xóm và những công việc giản dị của cuộc sống. Năm 1972, cô gái trẻ ấy cùng nhiều thanh niên trong vùng tham gia Thanh niên xung phong. Chị được biên chế vào Đại đội 915, đơn vị mà sau này trở thành một trong những biểu tượng bi tráng của tuổi trẻ Bắc Thái trong kháng chiến chống Mỹ. Những ngày ở đơn vị, Chảy cùng đồng đội làm nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa, sửa đường, bảo đảm giao thông trên những tuyến đường thường xuyên bị máy bay Mỹ đánh phá.

Điều khiến câu chuyện về Ma Thị Chảy trở nên đặc biệt là sau khi chị hy sinh, gia đình vẫn cố gắng giữ lại những gì có thể để tưởng nhớ người con gái. Bức di ảnh của chị được gia đình đặt trên bàn thờ. Nhiều năm trôi qua, nước ảnh đã nhạt màu nhưng ký ức về người con gái ấy vẫn không nhạt trong lòng người thân. Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên sau này đã sưu tầm, bảo quản di ảnh của chị như một trong những kỷ vật của Đại đội 915. Một bức ảnh nhỏ bé vì thế đã vượt khỏi phạm vi của một gia đình, trở thành chứng tích về một thế hệ thanh niên đã sống và hy sinh trong chiến tranh.

Nhưng với Mẹ Nông Thị Kinh, bức ảnh ấy trước hết vẫn là ảnh của con gái mình. Khi những người làm tư liệu tìm đến, mẹ đã ôm di ảnh các con vào lòng. Tuổi đã cao, sức đã yếu, nhưng mỗi khi nhắc đến Ma Thị Chảy, nước mắt mẹ vẫn rơi. Mẹ từng mong có một lần nữa được về Thái Nguyên để thắp cho con gái một nén hương. Mong ước ấy giản dị đến đau lòng, bởi đối với một người mẹ, dù chiến tranh đã qua hàng chục năm, đứa con hy sinh vẫn không bao giờ trở thành “người của lịch sử”; con vẫn là con, vẫn là người mẹ mong được gặp lại dù chỉ một lần.

Câu chuyện về Ma Thị Chảy vì thế không chỉ là câu chuyện của một nữ TNXP đã hy sinh. Đó còn là câu chuyện về những người mẹ Việt Nam đã âm thầm chịu đựng mất mát để đất nước có ngày hòa bình. Trên những con đường hôm nay, người ta có thể không còn nghe tiếng bom, nhưng trong một căn nhà nhỏ ở Nà Tấc vẫn có một người mẹ từng đặt tay lên di ảnh con và gọi tên con gái. Thời gian có thể làm phai màu một bức ảnh, nhưng không thể làm phai tình mẫu tử. Và có lẽ đó chính là lý do những câu chuyện như Ma Thị Chảy cần được kể lại: để phía sau hai chữ “liệt sĩ”, thế hệ hôm nay còn nhìn thấy một người con gái bằng xương bằng thịt và một người mẹ đã dành cả đời để nhớ thương con.