Mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Đua

Má Lê Thị Đua sinh năm 1909 tại xã An Hòa, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai. Má qua đời ngày 19/3/1987 được an táng ngay trên mảnh đất má đã cất tiếng khóc chào đời... Suốt bảy mươi tám năm gian truân vất vả, má chỉ được hưởng vỏn vẹn mười ba năm hòa bình, còn cuộc đời má dằng dặc trôi qua trong khói lửa chiến tranh.

Thời thơ ấu và tuổi hoa niên, má cũng như tất cả con em nông dân thời ấy không được cắp sách đến trường vì chính sách ngu dân của thực dân Pháp. Vùng An Hòa quê hương má bị thực dân Pháp tịch thu hết đất đai để mở các đồn điền cao su. Số ruộng đất còn lại đều nằm trong tay bọn cường hào địa chủ. Không đất đai, không nghề nghiệp, má Lê Thị Đua sống bằng nghề làm thuê, làm mướn. Năm 19 tuổi, má về làm vợ ông Phạm Văn Mười, một nông dân nghèo cùng quê An Hòa. Một năm sau (1929) má sinh được con trai đầu lòng đặt tên Phạm Văn Xuồng. Nhưng niềm vui của gia đình má không kéo dài được lâu vì ông Phạm Văn Mười mất sớm. Mẹ góa con côi, má Đua chịu đủ mùi cay cực để nuôi con, nuôi mình trong những năm thực dân Pháp và phát xít Nhật thay nhau bóc lột nhân dân, đàn áp phong trào cách mạng. Năm 1945, Nhật đầu hàng Đồng Minh, chính quyền cách mạng thừa thời cơ lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa giành thắng lợi. Má cũng như mọi người dân Long Thành vui mừng được hưởng những ngày tự do đầu tiên sau 84 năm làm nô lệ. Năm 1946, Pháp trở lại xâm lược miền Nam. Người dân Long Thành lại một lần nữa đối mặt với kẻ thù, dưới sự lãnh đạo của chính quyền cách mạng còn non trẻ. Không khí kháng chiến sôi sục đã cuốn hút toàn dân, tham gia cách mạng, đặc biệt là thanh thiếu niên. Phạm Văn Xuồng lúc đó mới 16 tuổi cũng tình nguyện gia nhập đội du kích Bến Gỗ. Chàng trai khỏe mạnh, hoạt bát được giao nhiệm vụ đội trưởng đội du kích. Năm 1947, mới 18 tuổi nhưng cảnh nhà quá neo đơn, Xuồng phải lập gia đình để có người đỡ đần má trong lúc anh tham gia chiến đấu. Không đầy một năm sau (1948), giặc Pháp càn vào An Hòa, Phạm Văn Xuồng đã ngã xuống trong khi cùng đơn vị chống càn ngay trên mảnh đất quê nhà. Má Đua đau đớn cùng đơn vị du kích an táng người con độc nhất của mình dưới chân núi Nứa (xã An Hòa), khi ấy người vợ trẻ của anh đang mang thai đứa con đầu lòng.

Gần bốn mươi năm sau khi con hy sinh, má Lê Thị Đua sống cùng người cháu nội tên Lê Văn Giấy, con của liệt sĩ Phạm Văn Xuồng. Má sống thầm lặng trong cảnh nghèo khó cho đến ngày 19/3/1987, má trút hơi thở cuối cùng. Má Lê Thị Đua là một trong hai người mẹ của xã An Hòa được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.