Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Khánh
Tiểu sử Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Khánh - trích Thư viện tỉnh Đồng Nai
Mẹ Lê Thị Khánh (Năm Khánh) sinh đầu thế kỷ 20 tại làng Mỹ Khánh (nay thuộc phường Bửu Hòa, TP. Biên Hòa). Trước Cách mạng tháng Tám 1945, chồng mẹ là ông Châu Văn Kéo (Hai Kéo), một thầy giáo dạy Trường Mỹ nghệ Biên Hòa. Cuộc sống gia đình lúc bấy giờ tương đối sung túc, mẹ chỉ lo việc nội trợ và chăm sóc con cái. Năm 1944, ông Hai Kéo tham gia nhóm trung kiên cách mạng.
Sau thành công của Cách mạng tháng Tám 1945, ba người con trai đầu của mẹ đã tham gia vào lực lượng dân quân du kích xã. Mẹ tích cực tham gia quyên góp gạo, tiền để nuôi quân tập luyện hàng ngày. Khi thực dân Pháp trở lại chiếm Biên Hòa, vợ chồng mẹ đã tiễn hai người con là Châu Ngọc Hạnh (Năm Hạnh) và Châu Ngọc Thông (Sáu Thông) gia nhập bộ đội. Người con khác là Châu Ngọc Đức chỉ huy du kích xã Bửu Hòa, sau này phụ trách Trưởng quận quân sự 5.
Giữa năm 1947, ông Hai Kéo qua đời, mẹ đưa các con nhỏ về Sài Gòn sinh sống để tránh sự khủng bố của địch đối với gia đình kháng chiến. Tại Sài Gòn, mẹ được móc nối tham gia công tác hậu cần và thường xuyên tiếp tế cho các con đang hoạt động,.
Nỗi đau liên tiếp ập đến với mẹ khi các con lần lượt hi sinh:
Ngày 14/12/1949, anh Châu Ngọc Thông (Sáu Thông) hi sinh trong trận chống càn ở xã Tân Phong.
Trưa ngày 7/12/1951, anh Châu Ngọc Đức (Tư Đức), khi đó là Đoàn trưởng Đoàn vũ trang tuyên truyền số 4 thị xã Biên Hòa, đã anh dũng hi sinh tại rừng Nhíp Hố Ngựa (Hóa An). Địch đã chở xác anh để trước cửa Trường Tiểu học Bửu Hòa nhằm hù dọa nhân dân, mẹ Năm Khánh dù bàng hoàng đau xót vô hạn vẫn cố nén nước mắt lo chôn cất cho con,.
Ngày 30/7/1967, anh Châu Ngọc Hạnh (Năm Hạnh), cán bộ tham mưu Tỉnh đội Lâm Đồng, hi sinh trên đường công tác (mẹ chỉ nhận được tin dữ này hai năm sau ngày giải phóng miền Nam).
Mẹ Lê Thị Khánh vinh dự được nhận Huân chương Độc lập, Huân chương Kháng chiến. Mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994
