Mẹ Việt Nam Anh hùng Mã Thị Nỏn – Người mẹ vùng non cao Cao Bằng

Giữa núi rừng Cao Bằng hùng vĩ, nơi từng là căn cứ địa cách mạng của cả nước, có một người mẹ đã dành trọn cuộc đời để nuôi dưỡng những người con yêu nước và lặng lẽ chịu đựng những mất mát lớn lao vì độc lập dân tộc. Đó là Mẹ Việt Nam Anh hùng Mã Thị Nỏn, người phụ nữ dân tộc Tày với hơn một thế kỷ cuộc đời gắn bó cùng quê hương cách mạng.

Mẹ Mã Thị Nỏn sinh năm 1922 tại xóm Nà Tú, xã Ngũ Lão (nay là xã Nguyễn Huệ), huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng. Từ nhỏ, mẹ đã lớn lên trong cuộc sống nghèo khó của đồng bào miền núi. Cuộc đời mẹ gắn với nương rẫy, với những mùa lúa trên triền núi và những ngày tháng lao động cần cù để nuôi gia đình.

Lớn lên, mẹ lập gia đình và sinh được năm người con. Dù cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, mẹ luôn dạy các con phải sống ngay thẳng, yêu quê hương và biết ơn những người đã hy sinh vì đất nước. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt, lời dạy ấy đã trở thành động lực để các con mẹ tình nguyện lên đường nhập ngũ.

Người con cả Hà Văn Phượng viết đơn tình nguyện vào Nam chiến đấu. Ngày tiễn con lên đường, mẹ không khóc trước mặt con mà chỉ căn dặn phải giữ vững ý chí, chiến đấu xứng đáng với truyền thống quê hương cách mạng. Những lá thư từ chiến trường trở thành niềm mong đợi của cả gia đình.

Năm 1973, mẹ nhận được tin dữ: anh Hà Văn Phượng đã anh dũng hy sinh tại chiến trường miền Nam. Nỗi đau mất con chưa kịp nguôi ngoai thì cuối năm ấy, người con trai thứ hai Hà Văn Tượng tiếp bước anh lên đường nhập ngũ. Mẹ lại một lần nữa nén nước mắt động viên con hoàn thành nhiệm vụ.

Sau ngày đất nước thống nhất, anh Hà Văn Tượng tiếp tục làm nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam. Trong một trận chiến ác liệt, anh đã anh dũng hy sinh khi mới 22 tuổi. Hai lần nhận giấy báo tử là hai lần trái tim người mẹ như quặn thắt. Thế nhưng, mẹ không gục ngã. Mẹ luôn tự nhủ rằng các con đã ngã xuống để đất nước được hòa bình, để nhân dân được sống trong độc lập và tự do.

Sau chiến tranh, mẹ tiếp tục lao động sản xuất, chăm lo gia đình và giáo dục con cháu. Dù tuổi ngày càng cao, mẹ vẫn luôn giữ sự lạc quan và niềm tự hào về truyền thống cách mạng của quê hương. Ngôi nhà của mẹ thường xuyên đón các đoàn cán bộ, đoàn viên thanh niên và học sinh đến thăm, nghe mẹ kể chuyện về những năm tháng chiến tranh và sự hy sinh của các thế hệ đi trước.

Ghi nhận những cống hiến và mất mát to lớn của gia đình, năm 2014, Chủ tịch nước đã phong tặng Mẹ danh hiệu cao quý Mẹ Việt Nam Anh hùng. Danh hiệu ấy là sự tri ân đối với một người mẹ đã hiến dâng hai người con yêu quý cho Tổ quốc và là niềm tự hào của nhân dân Cao Bằng.

Những năm cuối đời, dù tuổi đã ngoài một trăm, mẹ vẫn minh mẫn và luôn được chính quyền, các đoàn thể cùng nhân dân địa phương quan tâm, chăm sóc. Mẹ trở thành biểu tượng đẹp về lòng yêu nước, đức hy sinh và nghị lực của người phụ nữ Việt Nam vùng cao. Ngày 21 tháng 12 năm 2025, Mẹ Mã Thị Nỏn từ trần, hưởng thọ 103 tuổi, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong lòng người dân quê hương.

Cuộc đời của Mẹ Việt Nam Anh hùng Mã Thị Nỏn là bản anh hùng ca lặng lẽ của một người mẹ miền núi. Mẹ không trực tiếp cầm súng nơi chiến trường, nhưng sự hy sinh của hai người con cùng nghị lực vượt qua mất mát đã góp phần làm nên sức mạnh của dân tộc. Tấm gương của mẹ sẽ mãi nhắc nhở các thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình, gìn giữ truyền thống yêu nước và sống có trách nhiệm với quê hương, đất nước.