Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Đẹp

Mẹ Nguyễn Thị Đẹp sinh ngày 15 tháng 7 năm 1922 tại làng Mỹ Thọ, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là khóm Mỹ Tây, thị trấn Mỹ Thọ, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp). Lớn lên, mẹ lập gia đình với một người cùng quê. Là nông dân nhưng gia đình mẹ chỉ có 6 công ruộng; thời ấy lại làm lúa mùa mỗi năm một vụ, thu nhập chẳng được bao nhiêu mà còn phải đóng sưu, thuế rất nặng nên cuộc sống gia đình thiếu ăn triền miên. Để kiếm sống qua ngày, người chồng phải làm thêm nghề đan đát (thúng, rổ,...), còn mẹ làm nghề hàng xáo. Mẹ sinh được tất cả 7 người con, gồm 6 người con trai và 1 người con gái.

Cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra ngày càng ác liệt, các con trai lớn của mẹ đã lần lượt ra đi chiến đấu, trong đó có hai người con cùng sinh hoạt và chiến đấu trong một đơn vị là C279 bảo vệ Tỉnh ủy Kiến Phong (Đồng Tháp).

Ngày 23 tháng 6 năm 1969, quân Mỹ - ngụy mở cuộc càn quét lớn vào vùng căn cứ Tỉnh ủy. Đơn vị C279 phải đương đầu với cả một tiểu đoàn quân chủ lực của địch. Trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt; quân ta đã tiêu diệt nhiều địch và bảo vệ an toàn cho cơ quan lãnh đạo của tỉnh. Tuy nhiên, khi đơn vị rút về đến ngã tư kinh Nhứt (nay thuộc xã Tân Hội Trung) thì bất ngờ bị trực thang địch đổ quân bao vây. Trong trận chiến khốc liệt này, người con thứ ba của mẹ là anh Nguyễn Văn Răn cùng người con thứ tư là anh Nguyễn Văn Phục đã dũng cảm hy sinh.

Sau khi hai người em hy sinh, người con thứ hai của mẹ là anh Nguyễn Văn Ry đang công tác tại An ninh tỉnh đã xin chuyển về tham gia du kích xã, bám trụ tại căn cứ Tràm Dơi, xã Mỹ Thọ. Ngày 20 tháng 3 năm 1975, anh Ry cũng đã hy sinh do đạn pháo của địch trong một trận chống càn.

Đến ngày 24 tháng 10 năm 1992 (tức ngày 29 tháng 9 năm Nhâm Tuất), mẹ Nguyễn Thị Đẹp từ trần. Mẹ được an vị tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Cao Lãnh.

Để ghi nhận những cống hiến và sự hy sinh to lớn đó, ngày 17 tháng 12 năm 1994, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ Nguyễn Thị Đẹp. Hiện nay, người con trai út của mẹ là anh Nguyễn Văn Lý (sinh năm 1964) – người đã chăm sóc, phụng dưỡng mẹ đến cuối đời – đang đảm nhiệm việc thờ cúng mẹ tại ngôi nhà xưa trên mảnh đất của gia đình.