Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Lê - Hành trình tìm con giữa mịt mùng khói lửa
Mất chồng và người con trai duy nhất trong kháng chiến chống Mỹ, mẹ Nguyễn Thị Lê đã một mình lặn lội khắp nơi - từ Côn Đảo, Phú Quốc đến tận Kinh xáng Đội Cường - để tìm bằng được thi thể con, rồi đưa con về quê an táng bằng ... chính manh áo mẹ may.
Thân thế và gia đình
Mẹ Nguyễn Thị Lê quê ở ấp Long Thành, xã Phước Long. Chồng mẹ là Liệt sĩ Võ Văn Nầy, hy sinh năm 1972; người con trai duy nhất là Liệt sĩ Võ Văn Rọi, hy sinh năm 1973 - cả hai đều ngã xuống trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Lúc bấy giờ, mẹ Lê cũng là đảng viên, ngày đêm chiến đấu cho quê hương, tạm gác nỗi đau riêng để cùng đồng chí, đồng đội hoàn thành nhiệm vụ được Đảng phân công dangcongsan.
Nỗi đau và hành trình tìm con
Tấm ảnh anh Rọi chụp tại đơn vị trong những ngày tham gia kháng chiến được gửi về cho mẹ, đâu ngờ lại thành di ảnh sau này. Khi nhận tin con hy sinh, mẹ cầm theo tấm ảnh, lặn lội đi khắp nơi với hy vọng tìm được thi thể người con trai duy nhất.
Cuộc tìm kiếm gian nan trải dài nhiều ngày: mẹ ra huyện, đi đến nhà tù Côn Đảo, rồi Phú Quốc - thấy đứa nào dáng người thấp thấp cũng nghĩ đó là con mình. Không tìm được con, gia đình lại mướn ghe ngược về Cà Mau, đến tuyến Kinh xáng Đội Cường - nơi con chiến đấu cuối cùng. Hơn một ngày, từ sáng đến khuya, cuối cùng mẹ cũng tìm được thi thể con trai dưới lớp đất sâu, mặc manh áo do chính mẹ may, đưa con về quê hương.
Kỷ vật và tuổi già
Qua năm tháng, mẹ vẫn nâng niu những kỷ vật như báu vật:
Đôi dép cũ của chồng - người bạn đồng hành qua bao năm tháng.
Chiếc máy phát thanh cũ - "hồi đó chồng thường mở nghe tin đài Giải phóng".
Di ảnh chồng và con của mẹ được phục hồi bằng kỹ thuật số vào năm ngoái, kèm những đoạn ảnh động. Lần nào xem, mẹ cũng nghẹn ngào. Trong khoảnh khắc hôn ảnh con trai trên màn hình điện thoại, mẹ sung sướng bật khóc khi thấy con... như đang chào mình.
Ở tuổi 91 đời, hơn 65 năm tuổi Đảng, mẹ vẫn nhớ rõ những năm tháng đấu tranh gian khổ giành độc lập. Dù tuổi cao, mẹ vẫn gửi gắm đến thế hệ trẻ: "Đất nước hòa bình, mỗi người cần phải cố gắng, cống hiến; đảng viên luôn phải gương mẫu đi đầu, phấn đấu theo lý tưởng của Đảng".
Lưu ý phân biệt nhân vật
Cần phân biệt mẹ Nguyễn Thị Lê (Cà Mau) với một số bà mẹ khác cùng tên hoặc cùng họ xuất hiện trên các nguồn đã thu thập, vì đây là những nhân vật hoàn toàn khác nhau:
Mẹ Nguyễn Thị Thứ (Quảng Nam, nguyên mẫu Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng): là chủ đề của những bài viết rất phổ biến nhưng khác hẳn với mẹ Lê.
Mẹ Lê Thị Tuyết (Trà Vinh): mất chồng là Thượng sĩ Nguyễn Văn Nguy và con trai Nguyễn Văn Bạch, là một nhân vật riêng biệt dcs.
Mẹ Nguyễn Thị Bầu (Bắc Giang): người dân công hỏa tuyến trong chiến dịch Điện Biên Phủ, mất hai con trai, cũng là người khác hoàn toàn.
Mẹ Nguyễn Thị Gia (Cao Bằng) và Mẹ Lương Thị Dói (Cao Bằng): đều là những bà mẹ anh hùng khác ở vùng biên giới phía Bắc .
Bài học lịch sử: Câu chuyện của mẹ Lê là minh chứng cho tình mẫu tử thiêng liêng và nghị lực phi thường của người mẹ Việt Nam trong chiến tranh. Dù gánh chịu nỗi đau mất chồng, mất con, người đảng viên ấy vẫn kiên trung vượt qua, bền bỉ chiến đấu cho quê hương và truyền lửa cho thế hệ hôm nay biết trân quý giá trị của hòa bình.
