MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ NGÀY

Ở vùng đất Ninh Quang hôm nay, những cánh đồng xanh mướt và những con đường bê tông phẳng phiu đã thay thế cho những năm tháng chiến tranh gian khó. Thế nhưng, cách đây gần tám mươi năm, nơi đây từng là vùng đất sục sôi tinh thần kháng chiến.

Trong một ngôi nhà tranh đơn sơ của làng quê Ninh Quang khi ấy có người mẹ tên là Nguyễn Thị Ngày.

Như bao người phụ nữ nông dân khác, cuộc đời mẹ gắn liền với ruộng đồng, với những buổi sáng ra đồng từ khi mặt trời chưa mọc và những đêm vá áo bên ngọn đèn dầu leo lét. Niềm hạnh phúc lớn nhất của mẹ là nhìn các con khôn lớn nên người.

Nhưng rồi đất nước bước vào những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp.

Tiếng súng chiến tranh vang lên khắp nơi.

Những người thanh niên trong làng lần lượt lên đường tham gia cách mạng.

Hai người con trai của mẹ Ngày là Đàm Kìa và Đàm Tục cũng hòa vào dòng người ấy.

Ngày các con khoác trên vai chiếc túi vải rời quê hương, có lẽ người mẹ nào cũng hiểu rằng phía trước là muôn vàn hiểm nguy. Nhưng như bao bà mẹ Việt Nam thời chiến, mẹ Ngày không giữ con ở lại.

Bởi mẹ hiểu rằng nếu ai cũng giữ con cho riêng mình thì đất nước sẽ không có người đứng lên bảo vệ quê hương.

Từ ngày con đi, mẹ sống trong những tháng ngày đợi chờ.

Mỗi khi nghe tin có người từ chiến khu trở về, mẹ lại ngóng ra đầu ngõ.

Mỗi khi có người đưa thư ghé làng, mẹ lại hy vọng sẽ nhận được vài dòng tin tức của con.

Những lá thư hiếm hoi từ chiến trường là tài sản quý giá nhất của người mẹ.

Mẹ đọc đi đọc lại đến thuộc lòng từng chữ.

Mẹ biết các con đang chiến đấu ở đâu đó vì độc lập của dân tộc.

Nhưng chiến tranh vốn không có chỗ cho những điều trọn vẹn.

Năm 1949, tin dữ lần lượt ập đến.

Người con trai Đàm Kìa đã hy sinh.

Nỗi đau ấy còn chưa kịp nguôi ngoai thì mẹ lại nhận thêm tin người con thứ hai, Đàm Tục, cũng đã ngã xuống.

Chỉ trong một năm, người mẹ mất cả hai người con.

Đó là nỗi đau không gì bù đắp nổi.

Người xưa thường nói "lá vàng khóc lá xanh". Với mẹ Ngày, tuổi già phải tiễn đưa những người con do chính mình sinh thành, nuôi dưỡng là sự mất mát lớn nhất của cuộc đời.

Thế nhưng, giống như hàng ngàn bà mẹ Việt Nam khác trong những năm tháng chiến tranh, mẹ đã nén nỗi đau riêng vào lòng.

Bởi mẹ hiểu rằng không chỉ gia đình mình, mà còn biết bao gia đình khác trên mảnh đất Ninh Hòa cũng đang chịu những mất mát tương tự.

Năm tháng qua đi.

Cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc.

Rồi đất nước tiếp tục trải qua thêm những cuộc chiến tranh khác.

Tên tuổi của hai liệt sĩ Đàm Kìa và Đàm Tục được ghi vào lịch sử địa phương như những người con đã hiến dâng tuổi trẻ cho Tổ quốc.

Còn mẹ Nguyễn Thị Ngày vẫn lặng lẽ trở thành biểu tượng của sự hy sinh thầm lặng.

Mãi đến nhiều năm sau, Đảng và Nhà nước mới có điều kiện rà soát, hoàn thiện hồ sơ người có công. Những cống hiến và mất mát của gia đình mẹ được ghi nhận bằng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Ngày 22/12/2020, thị xã Ninh Hòa tổ chức lễ truy tặng danh hiệu này cho mẹ cùng với Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Bông ở cùng xã Ninh Quang.

Ngày nay, khi nhắc đến mẹ Nguyễn Thị Ngày, người ta không chỉ nhớ đến một người mẹ có hai người con là liệt sĩ. Điều còn lại lớn hơn chính là hình ảnh của biết bao bà mẹ Việt Nam trong chiến tranh: những người không trực tiếp cầm súng, nhưng đã hiến dâng những điều quý giá nhất của đời mình cho độc lập, tự do của dân tộc.