Mẹ Việt Nam Anh Hùng Nguyễn Thị Suốt
Trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ ác liệt, mảnh đất Đồng Hới, Quảng Bình ngày đêm chìm trong bom đạn. Dòng sông Nhật Lệ hiền hòa năm nào trở thành nơi hứng chịu biết bao cuộc oanh tạc của kẻ thù. Giữa khói lửa chiến tranh ấy, hình ảnh mẹ Suốt – người mẹ già chèo đò đưa bộ đội qua sông – đã trở thành biểu tượng đẹp của lòng yêu nước và tinh thần anh hùng bất khuất của người phụ nữ Việt Nam.
Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906 tại làng Phú Mỹ, nay thuộc xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Mẹ sinh ra trong một gia đình nghèo, từ nhỏ đã phải đi ở đợ để kiếm sống. Hồi trẻ, mẹ chèo đò thuê, chở khách qua sông Nhật Lệ nên quen từng xoáy nước, từng bãi cạn. Cuộc đời mẹ là chuỗi ngày cơ cực, làm thuê làm mướn hết nhà này đến nhà khác nhưng vẫn không đủ ăn.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đất nước giành được độc lập, mẹ Suốt cũng như bao người dân nghèo khác hy vọng có một cuộc sống yên bình. Nhưng niềm vui chưa được bao lâu thì chiến tranh lại tiếp diễn. Khi đế quốc Mỹ bắt đầu đánh phá miền Bắc, Quảng Bình trở thành một trong những trọng điểm bị tấn công dữ dội nhất. Lúc ấy, mẹ Suốt đã ngoài 60 tuổi. Ở cái tuổi đáng lẽ được nghỉ ngơi bên con cháu, mẹ lại tình nguyện tham gia phục vụ cách mạng bằng công việc chèo đò đưa bộ đội, thương binh và vũ khí qua sông Nhật Lệ.
Công việc tưởng chừng bình thường ấy lại vô cùng nguy hiểm bởi máy bay Mỹ ngày đêm bắn phá dữ dội. Dù bom rơi đạn nổ, mẹ Suốt vẫn không hề run sợ. Ngày cũng như đêm, hễ có cán bộ hay bộ đội cần qua sông là mẹ lập tức chèo đò đưa sang. Giữa lúc máy bay quần thảo trên đầu, mẹ chỉ nói gọn một câu:
“Tàu bay mày bắn sớm trưa
Thì tui cứ việc sớm trưa đưa đò.”
Nói vậy rồi mẹ lại đẩy đò ra sông. Có những lúc máy bay Mỹ lao xuống bắn phá, nước sông tung lên thành những cột lớn đen ngòm, vậy mà mẹ vẫn hiên ngang cầm chắc mái chèo, đưa từng chuyến đò vượt qua mưa bom bão đạn.
Đặc biệt, trong trận oanh tạc dữ dội ngày 7 tháng 2 năm 1965, hàng trăm lượt máy bay Mỹ trút bom xuống Đồng Hới. Cả thị xã rung chuyển trong khói lửa. Trên dòng Nhật Lệ, giữa tiếng bom đạn gào thét, mẹ Suốt vẫn kiên cường chèo đò chở bộ đội, vận chuyển đạn dược và giữ liên lạc giữa hai bờ sông. Hình ảnh người mẹ già hơn sáu mươi tuổi bất chấp hiểm nguy khiến ai chứng kiến cũng vô cùng xúc động và khâm phục.
Suốt nhiều năm liền, hễ nghe tiếng gọi “Mẹ ơi, qua sông” là mái chèo của mẹ lại khua nước. Những đóng góp thầm lặng nhưng to lớn ấy đã góp phần giúp quân và dân Đồng Hới chiến đấu anh dũng, bắn rơi nhiều máy bay và tàu chiến của Mỹ.
Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, ngày 1 tháng 1 năm 1967, mẹ Suốt được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong chống Mỹ cứu nước. Thế nhưng chiến tranh ngày càng ác liệt. Ngày 11 tháng 10 năm 1968, trong lúc làm nhiệm vụ tại bến đò Bảo Ninh, mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh trong một trận bom của giặc Mỹ. Sự hy sinh của mẹ khiến biết bao người dân Quảng Bình và cả nước vô cùng đau xót.
Sau khi mẹ mất, hình ảnh mẹ Suốt đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật, nổi tiếng nhất là bài thơ “Mẹ Suốt” của nhà thơ Tố Hữu:
“Một tay lái chiếc đò ngang
Bến sông Nhật Lệ quân sang đêm ngày
Sợ chi sóng nước tàu bay
Tây kia ta đã thắng, Mỹ này ta chẳng thua.”
Ngày nay, bến đò năm xưa đã trở thành di tích lịch sử mang tên “Bến đò mẹ Suốt”. Tượng đài mẹ Suốt đứng bên dòng Nhật Lệ, lặng lẽ nhắc thế hệ hôm nay về lòng yêu nước và đức hy sinh.
