Mẹ Việt Nam anh hùng Phan Thị Bông

Tháng 02 năm 1962, liệt sĩ Trần Văn Tống, trung đội phó địa phương quân huyện hy sinh tại Cái Nhum – Mãng Thít. Tháng 10 năm 1963, liệt sĩ Trần Văn Gia, trưởng công trường sản xuất vũ khí, chất nổ của huyện Chợ Lách hy sinh tại ấp Thanh Trung xã Hưng Khánh Trung. Tháng 10 năm 1966, liệt sĩ Trần Văn Giai - bí thư chi bộ xã hy sinh tại Tân Thiềng.

Chỉ trong vòng khoảng hơn 04 năm, Mẹ Phan Thị Bông đã phải ngậm ngùi chia tay vĩnh viễn ba người con thân yêu của mình. Bất hạnh thời chiến đổ ập lên nhiều gia đình, đặc biệt là gia đình có người tham gia cách mạng. Trong hai năm 1960, 1961, Mẹ Bông và gia đình đã động viên bốn người con của mình tham gia vào lực lượng cách mạng. Chỉ có người con thứ tư của Mẹ là đi xa: anh Trần Văn Liêu tham gia lực lượng giải phóng quân ở Bù Đăng – Đồng Xoài,

Mẹ hoạt động cách mạng từ năm 1960 tại quê nhà (ấp Thạnh Bình đổi tên là ấp Tân Thạnh – xã Tân Thiềng). Lúc ấy mẹ Bông tuổi đời đã gần lục tuần (Mẹ sinh năm 1904).

Nụ cười vượt trên mất mát, biến đau thương thành hành động, Mẹ đào hầm và thường xuyên đi chợ Cái Mơn để mua thuốc tây giúp bộ đội và du kích. Hầm và chợ là hai điểm tựa để Mẹ nuôi giấu cán bộ

Đất Tân Thiềng là vùng trũng, ngập lụt vào mùa mưa. Sông Cổ Chiên ôm ấp Tân Thiềng, nhưng cũng có lúc nóng giận, tràn dâng sóng lũ. Thiên nhiên như vậy, đủ để hình dung cảnh cán bộ ở dưới hầm và cái khó của địa bàn hoạt động. Chợ Cái Mơn là nơi đặt bộ máy càn quét của địch. Đôi mắt cú vọ của bọn an ninh mật thám nhìn chằm chặp vào người dân quê đi chợ, nhất là người thường mua thuốc tây và lương thực. Mẹ khôn khéo lẩn tránh, có khi đi đường bộ, đôi lúc dùng xuồng ghe. Có năm, Mẹ dùng chiếc xuồng tam bản vượt sông Cổ Chiên để thăm anh Tống ở tận Cái Nhum – Măng Thít. Nỗi nhớ nhung những người con chiến đấu xa nhà, vượt lên trên những tiếng súng đạn bắn vu vơ về đêm trên sông từ tàu tuần của địch.

Một chiến công hiển hách, Mẹ Bông xem như là một trận chiến, góp công trả thù cho các con. Đó là trận chiến vào trung tuần tháng 6/1965. Một tiểu đoàn địch trong đó có cả cố vấn Mỹ đi càn rất sớm. Biết rõ bộ đội ta phục kích ở vườn nhà ông Chí Thành, một cán bộ cách mạng ở địa phương, Mẹ khéo léo dụ chúng sa vào lưới phục kích của bộ đội ta. Hôm ấy chúng chết cả đại đội, phải lấy thây bằng trực thăng.

Sau những thất bại nặng nề trong Tết Mậu Thân 1968, địch tăng cường bắt bớ. Mẹ bị bắt về trại giam ở Chợ Lách (1969). Hơn hai tháng rưỡi, với những lời hăm dọa và đòn thù, không khai thác gì được ở người phụ nữ miền quê già nua, yếu đuối nhưng rất trung kiên, bọn cầm quyền địch thủ tự do cho Mẹ.

Từ ấy về sau, Mẹ cùng người con trai út chăm sóc vườn tược để có đủ điều kiện nuôi giấu cán bộ vừa hỗ trợ địa phương để sớm thấy hòa bình. Sau năm 1975, được vinh dự hơn một số Mẹ khác, Mẹ Bông được chứng kiến cảnh thanh bình của Tổ quốc. Ngày 17/12/1994, Mẹ được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng.

Ba năm sau, lúc vừa qua tuổi cửu tuần, tuổi cao sức yếu, Mẹ qua đời trong niềm thương tiếc của gia đình và bà con thôn xóm.

*Mẹ Phan Thị Bông qua đời vào năm 1997.