Mẹ VNAH Đoàn Thị Nghiệp – người mẹ cầm súng và hai lần tiễn con

Đoàn Thị Nghiệp sinh năm 1925 trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước tại xã Hội Cư, huyện Cái Bè, tỉnh Mỹ Tho. Tháng 12/1945, khi vừa tròn 20 tuổi, bà đã làm Bí thư Xã đoàn Thanh niên cứu quốc, phối hợp cùng lực lượng vũ trang ngăn bước tiến của quân Pháp trên Quốc lộ 4.

Trong những ngày chuẩn bị chống càn, bà gặp đồng chí Bùi Văn Thô, thường gọi Tám Thô, người được phân công hướng dẫn thanh niên sử dụng vũ khí và gài mìn. Hai người cảm mến rồi nên nghĩa vợ chồng vào năm 1947. Giữa căn cứ cách mạng Mỹ Phước, họ lần lượt đón hai người con trai là Bùi Văn Thưởng và Bùi Văn Tấn.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Má Tám Nghiệp tiễn chồng tập kết ra Bắc, một mình đưa hai con về Đồng Tháp Mười. Ban ngày, Má may vá kiếm sống, chăm lo cho các con ăn học; đồng thời công khai vận động chính quyền Sài Gòn thi hành hiệp định và tổ chức tổng tuyển cử thống nhất đất nước. Khi phong trào bị đàn áp, Má tiếp tục bám địa bàn, khôi phục cơ sở và xây dựng lực lượng vũ trang.

Hai người con của Má cũng sớm đi theo con đường cách mạng. Năm 13 tuổi, Bùi Văn Thưởng trở thành phóng viên của Thông tấn xã Mỹ Tho, vừa phát tin vừa cầm súng bảo vệ cơ quan. Năm 1963, người em Bùi Văn Tấn cũng gia nhập phân xã khi vừa 13 tuổi. Tháng 3/1967, trong một chuyến công tác, Tấn chủ động chạy ra giữa trảng trống thu hút trực thăng để cứu đoàn cán bộ rồi hy sinh vì vết thương quá nặng. Hai năm sau, Bùi Văn Thưởng tiếp tục ngã xuống khi mở đường máu cứu đồng đội trong một trận càn tại Mỹ Đức Tây.

Nén nỗi đau mất cả hai con, Má Tám Nghiệp vẫn tiếp tục chiến đấu. Năm 1967, Má tham gia mặt trận vành đai Bình Đức, lập kế hoạch bắt sống một sĩ quan Mỹ và đánh vào căn cứ Đồng Tâm. Năm 1968, Má giữ chức Tỉnh đội phó Tỉnh đội Mỹ Tho, trực tiếp xây dựng lực lượng du kích và chỉ huy chiến đấu tại vùng Cai Lậy Bắc.

Ngày 6/4/1972, trong trận phá vây tại kinh Bùi Tường, xã Phú Nhuận, huyện Cai Lậy, Má Tám Nghiệp bị bắt. Biết Má là cán bộ quan trọng, đối phương vừa dụ dỗ vừa tra tấn dã man nhưng không khuất phục được người nữ chỉ huy. Đến 16 giờ cùng ngày, Má anh dũng hy sinh ở tuổi 47.

Năm 1978, liệt sĩ Đoàn Thị Nghiệp được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; năm 1995 được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Cuộc đời Má là câu chuyện đặc biệt về một người phụ nữ miền Tây vừa làm mẹ, làm chiến sĩ, làm người chỉ huy và đã hiến dâng cả gia đình cho độc lập của dân tộc.