Mẹ VNAH Nguyễn Thị Ở

Mẹ tên Nguyễn Thị Ở (xóm giềng thường gọi Mẹ là bà Sáu Ở). Năm nay mẹ 87 tuổi, mẹ sống trong căn nhà tình nghĩa do nhà nước cấp tại ấp Mỹ Trung I, xã Mỹ Thạnh Trung, huyện Tam Bình.

Năm 22 tuổi Mẹ lập gia đình với ông Trần Văn Hào sinh năm 1931, người cùng quê, Mẹ sinh được 5 người con. Năm 1952, ông Hào tham gia cách mạng là cán bộ binh vận. Ngày 3/4/1969 trên đường đi công tác tại ấp 10 Cái Lá, xã Mỹ Lộc để vận động binh sĩ, ông bị địch phục kích và đã hy sinh tại quê hương Mỹ Lộc. Hài cốt ông hiện được an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Tam Bình.

Vậy là năm 32 tuổi, Mẹ đã một mình nuôi con. Lúc chồng mất Mẹ đang mang thai 3 tháng người con gái út. Mẹ nuốt nước mắt ngược về tim. Cố gắng sống cuộc đời còn lại, động lực sống là những đứa con của Mẹ.

Người con trai lớn của mẹ là anh Trần Văn Hùng sinh năm 1955, tham gia cách mạng năm 1969 là đội viên du kích xã. Ngày 23/12/1972, anh cũng đã hy sinh trên đường đi công tác tại ấp Cây Bàng. Hài cốt anh hiện được an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Tam Bình.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, gia đình Mẹ tham gia nuôi giấu cán bộ cách mạng, tạo điều kiện cho cán bộ hoạt động. Lúc nào trong nhà mẹ cũng có từ 10 đến 12 cán bộ cách mạng trú ẩn. Mẹ rất thông minh, khôn khéo qua mắt địch khi chúng đến nhà lùng sục. Trước cửa nhà Mẹ có bụi trúc, Mẹ chặt trúc, chừa gốc và chất đống rơm to đùng để che giấu hầm bí mật. Địch tới, săm soi, Mẹ bảo: “Tôi đốn trúc bán lấy tiền sống. Gốc trúc còn dưới đống rơm, các ông mà bước vô sẽ bị đâm lủng chân đó”.

Trong nhà, Mẹ cũng đào một cái hầm nuôi chứa cán bộ. Biết địch tới, Mẹ rải cơm vung vẩy trên đó nghi trang. Địch hỏi: “Bà làm gì cơm đổ tùm lum?”. Mẹ bảo: “Con tôi bệnh, nó mới ói đó”. Thế là chúng bỏ đi.

Mỗi khi bộ đội về góp lương thực, Mẹ đi thu đảm phụ, chà gạo nuôi quân. Mẹ còn làm giao liên, đi chợ mua thuốc hút, thuốc chích cho các anh. Ở địa phương, những ngày còn kháng chiến, Mẹ vận động bà con hàng xóm cùng cuốc lộ, phá cầu…

Mẹ dặn các anh cán bộ trú ẩn trong nhà, khi địch đi rồi, phải nghe Mẹ ra khẩu hiệu với cậu con trai, mới được ra khỏi hầm: “Phải ơi! Vịt về chưa con ơi!” Nếu Phải- con trai Mẹ trả lời : “Vịt chưa về” thì không được lên.

Cứ như thế Mẹ nuôi giấu cán bộ cho đến ngày kháng chiến thành công. Ngày 30/4/1975, Mẹ vui mừng vô kể “Hết bom rơi, đạn nổ…Hòa bình rồi.” các con ơi!...

Hai lần trái tim Mẹ như vỡ tan khi lặng lẽ tiễn chồng, con đi mãi không về. Đời Mẹ sống hết lòng cho cách mạng và thương yêu, bảo vệ những đứa con không phải do mình đứt ruột sinh ra. Tình của Mẹ ấm lòng cán bộ, chiến sĩ xa nhà đi kháng chiến.

Ghi nhớ công ơn của Mẹ, ngày 19/4/2005 Chủ tịch nước Trần Đức Lương ký quyết định tặng thưởng Mẹ Huy chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất. Ngày 20/6/2014, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang ký quyết định phong tặng Mẹ danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam anh hùng. Năm 2023, Mẹ được Giám đốc Ban quản lý Di tích và Danh thắng Quảng Nam chứng nhận đã hiến tặng hiện vật, hình ảnh, tư liệu liên quan đến Mẹ Việt Nam anh hùng.