Mẹ VNAH Phạm Thị Nén - Ngọn đèn không tắt bên dòng Hậu Giang

Những người từng sống ở phường An Thới vẫn nhớ hình ảnh một người mẹ nhỏ nhắn, mái tóc bạc trắng, ngày ngày chống chiếc gậy tre đi dọc những con hẻm ven sông.

Ai cũng gọi bà bằng cái tên thân thương:

Má Nén.

Ít ai biết rằng, phía sau dáng người hiền hậu ấy là cả một cuộc đời đi qua chiến tranh, mất mát và những tháng năm chờ đợi trong lặng lẽ.

Thời đất nước còn chìm trong khói lửa, ngôi nhà của Mẹ là một trong những địa điểm tin cậy của cán bộ cách mạng.

Ban ngày, Mẹ bán buôn, làm lụng như bao người dân khác.

Đêm xuống, căn nhà nhỏ lại trở thành nơi dừng chân của những cán bộ hoạt động bí mật.

Có những hôm địch lùng sục khắp xóm.

Mẹ bình tĩnh cất giấu tài liệu dưới những bao lúa, đưa cán bộ xuống hầm bí mật sau vườn.

Mỗi lần vượt qua một cuộc càn quét, Mẹ chỉ khẽ thở phào rồi lại tiếp tục công việc như chưa từng có chuyện gì xảy ra.

Trong những năm ấy, người con trai của Mẹ là Võ Văn Ly cũng nối gót cha anh lên đường chiến đấu.

Ngày tiễn con, Mẹ không có gì ngoài một chiếc khăn rằn và nắm cơm còn nóng.

Mẹ nắm chặt tay con:

“Đi giữ nước thì má yên lòng. Chỉ mong con luôn thương đồng đội như anh em ruột.”

Anh Ly mỉm cười.

Đó là nụ cười cuối cùng Mẹ được nhìn thấy.

Từ ngày con ra trận, căn nhà nhỏ luôn sáng một ngọn đèn dầu mỗi đêm.

Mẹ bảo:

“Lỡ con về khuya còn biết đường vào nhà.”

Chiến tranh ngày một ác liệt.

Tin tức từ mặt trận ngày càng thưa.

Mỗi khi nghe tiếng xe đạp của cán bộ xã dừng trước cổng, tim Mẹ lại thắt lại.

Nhưng suốt nhiều năm, không có một lá thư.

Không có một dòng tin.

Không ai biết anh Ly đang ở đâu.

Đất nước thống nhất mùa xuân năm 1975.

Khắp nơi rợp cờ hoa, nhiều gia đình vỡ òa trong niềm vui đoàn tụ.

Riêng Mẹ vẫn lặng lẽ ngóng chờ.

Mỗi buổi chiều, Mẹ lại đứng trước ngõ, hướng mắt về cuối con đường như mong một dáng người lính sẽ xuất hiện.

Nhưng người trở về không phải là con trai Mẹ.

Mà là những đồng đội của anh.

Đến năm 1977, gia đình mới nhận được tin chính thức rằng liệt sĩ Võ Văn Ly đã hy sinh từ năm 1969 trong một trận chiến ác liệt. Tin báo đến muộn gần tám năm, khép lại chuỗi ngày chờ đợi nhưng mở ra một nỗi đau không gì bù đắp được.

Ngày nhận giấy báo tử, Mẹ lặng người rất lâu.

Mẹ vuốt nhẹ tấm ảnh cũ của con rồi khẽ nói:

“Vậy là con đã hoàn thành lời hứa với Tổ quốc.”

Không một tiếng khóc lớn.

Chỉ có đôi mắt đỏ hoe của người mẹ đã cạn nước mắt sau bao năm chờ đợi.

Sau hòa bình, thay vì chìm trong mất mát, Mẹ lại tiếp tục cống hiến.

Từ năm 1975 đến năm 1982, với cương vị Phó Ban Chấp hành Phụ nữ phường An Thới, Mẹ cùng cán bộ địa phương vận động nhân dân khắc phục hậu quả chiến tranh, giúp đỡ các gia đình chính sách, chăm lo phụ nữ nghèo và xây dựng đời sống mới.

Có người hỏi:

“Má đã hy sinh nhiều như vậy, sao còn vất vả lo việc chung?”

Mẹ cười hiền:

“Chiến tranh qua rồi, giờ phải lo cho quê hương đẹp hơn để các con đã ngã xuống được yên lòng.”

Chính sự giản dị ấy khiến ai gặp Mẹ cũng kính trọng.

Đối với lớp thanh niên, Mẹ luôn căn dặn:

“Hòa bình là điều quý nhất. Các con không phải cầm súng như thế hệ trước, nhưng phải biết giữ gìn đất nước bằng tri thức, bằng lao động và bằng lòng nhân ái.”

Năm tháng trôi qua, ngôi nhà nhỏ bên dòng Hậu Giang vẫn luôn đón những đoàn học sinh, đoàn viên đến thăm.

Họ đến để nghe Mẹ kể chuyện.

Để hiểu rằng có những người mẹ đã chờ con suốt nhiều năm, chỉ để rồi nhận về một tờ giấy báo tử.

Và cũng để hiểu rằng, sau tất cả những mất mát ấy, Mẹ vẫn chọn sống, cống hiến và gieo niềm tin cho thế hệ mai sau.

Ngọn đèn dầu năm xưa không còn được thắp mỗi đêm.

Nhưng ánh sáng từ tình yêu nước, từ đức hy sinh và lòng bao dung của Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Nén vẫn còn mãi trong ký ức của những người từng biết Mẹ, như một ngọn lửa không bao giờ tắt.