MẸ VNAH PHAN THỊ GƯƠNG

Mẹ Phan Thị Gương được sanh ra trong một gia đình nông dân nghèo, có tới 10 anh chị em, trước ở xã Bìm Tia, huyện Tà Bét, tỉnh Preyveng (Campuchia), đối diện với xã Thông Bình.

Sau mẹ về Việt Nam ngụ tại xã Thông Bình, huyện Tân Hồng. Mẹ Phan Thị Gương bị tật á khẩu (khiếm ngôn) bẩm sinh từ lúc mới sanh. Năm 1948, mẹ lại bị máy bay Pháp bắn cụt mất một cánh tay. Mẹ kết hôn với ông Tắc (Tưk), người Campuchia, quê ở tỉnh Preyveng, qua Thông Bình sanh sống bằng nghề gánh đất mướn.

Năm 1958, tình hình biên giới xáo trộn, gia đình tản cư lên Bìm Tia, đến năm 1970 mới trở vê quê cũ Gia đình có năm người con: bốn trai và một gái. Với một công đất và nghề gánh đất của ông Tắc, mọi người trong nhà sống vô cùng chật vật. Do đó, kẻ lớn người nhỏ trong nhà đều phải bươn chải kiếm sống. Mẹ Phan Thị Gương á khẩu, với một tay, nhưng việc nhà cửa, cơm nước, chăn nuôi gà vịt... không thua gì người lành. Dù không trực tiếp dạy dỗ con cái bằng lời nói; song cử chỉ, ánh mắt và nhứt là hành động cụ thể của mẹ như giúp đỡ bà con láng giềng, hỗ trợ cán bộ, du kích địa phương... có tác động nhứt định đến tình cảm, tư tưởng các con. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, bốn người con trai của mẹ lần lượt lên đường theo tiếng gọi của non sông và cả bốn đều hy sinh vì nước. Anh Nguyễn Văn Thành, sanh năm 1922, tham gia cách mạng năm 1946 Bộ đội Quân khu 9, cấp bậc Thượng sĩ, hy sinh năm 1952. Anh Nguyễn Văn Nhan, sanh năm 1927, Du kích xã Tân Thành trong thời kháng chiến chống Pháp, hy sinh năm 1952. Anh Nguyễn Văn Đổng, sanh năm 1939, tham gia cách mạng năm 1965, Du kích xã Hưng Điền, hy sinh ngày 5/5/1975 tại ấp Bàu Ruột xã Thông Bình, trong trận đánh bọn Pôn Pốt xâm nhập biên giới. Nguyễn Văn Bé sanh năm 1955, tham gia cách mạng năm 1965, Du kích xã Tân Hộ Cơ, hy sinh ngày 5/ 10/1973 tại Non Vạt, huyện Tà Bét, Preyveng. Họa vô đơn chí, năm 1972, ông Tắc, chồng mẹ bị vỏ trái pháo sáng của Mỹ rớt trúng chết tại nhà.

Một thân tật nguyền, lại già yếu, sống trong niềm an ủi với con dâu là Mai Thị Lá, vợ anh Nguyễn Văn Đổng. Vợ chồng anh Đổng không con, nhưng có một người con nuôi là Nguyễn Thị Thủy sanh năm 1967. Sau khi anh Đổng hy sinh, chị Lá ở vậy cùng người con nuôi, phụng dưỡng mẹ chồng.

Năm 1990, mẹ Phan Thị Gương được chánh quyền địa phương cất cho một ngôi nhà tình nghĩa. Năm 1992 mẹ qua đời. Năm 1994, mẹ được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG. Hiện nay, Nguyễn Thị Thủy, ở tại căn nhà này lo phụng thờ mẹ Phan Thị Gương và bốn liệt sĩ.