Mẹ VNAH Trần Thị Là (1922 - 1986)

Đứng trước sự đổi thay đầy sức sống của những miền quê hôm nay, tôi luôn mang theo niềm ngưỡng vọng sâu sắc đối với những cuộc đời đã hóa thân vào dáng hình xứ sở một cách lặng lẽ nhất. Giá trị của độc lập, tự do không nằm ở những điều xa xôi, mà ẩn hiện trong khói hương hoài niệm, trong sự chịu đựng kiên cường của những gia đình cách mạng gạt niềm riêng vì nghĩa lớn của non sông. Khi lật mở nguồn tư liệu thời hoa lửa, cuộc đời dâng hiến trọn vẹn của Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Là, người phụ nữ mà xóm giềng vẫn gọi bằng danh xưng mộc mạc – bà Nghinh, đã lay động tâm khảm tôi bằng một niềm tôn kính vô hạn.

Đối với tôi, câu chuyện về gia đình mẹ Trần Thị Là mang sắc màu thiêng liêng của tinh thần đại đoàn kết, nơi dải đất miền Bắc luôn chung một nhịp đập hướng về tiền tuyến miền Nam anh dũng. Mẹ sinh năm 1922 tại xã Nghĩa Sơn, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định, vùng đất ven biển đậm đà tình quê và giàu lòng yêu nước. Trong những năm tháng đất nước sục sôi trong ngọn lửa kháng chiến chống Mỹ cứu nước, người mẹ ấy đã tảo tần ngược xuôi gánh vác hậu phương, nuôi dạy các con khôn lớn bằng dòng máu trung kiên của gia đình, để rồi hết lòng động viên các con trai dấn thân lên đường làm tròn nghĩa vụ công dân. Thế nhưng, thử thách khốc liệt và tột cùng đau đớn của chiến tranh đã dội một gáo nước lạnh buốt vào nếp nhà nhỏ khi hai người con trai yêu dấu – hai báu vật lớn nhất cuộc đời mẹ – đã cùng nhau anh dũng nằm lại nơi chiến trường khói lửa. Đó là liệt sĩ Vũ Văn Lành, sinh năm 1948, và người em trai là liệt sĩ Vũ Văn Đức, sinh năm 1952, cả hai anh đều anh dũng ngã xuống khi tuổi đời còn đang ở độ rực rỡ nhất của thanh xuân.

Đứng từ góc nhìn cảm nhận cá nhân, tôi lặng người trước vết thương lòng quá lớn đè nặng lên một cuộc đời dâng hiến trọn vẹn. Cùng một thời điểm cam go của lịch sử, hai người con trai dứt ruột đẻ ra đã gửi lại xương máu nơi đất mẹ bao dung để đổi lấy màu xanh tự do cho giang sơn xã tắc. Người mẹ ấy đã nén nỗi đau thắt ruột gan vào lòng, tiếp tục làm điểm tựa tinh thần vững chắc cho gia đình, giữ trọn vẹn lòng thủy chung son sắt với quê hương cho đến khi mất ngày 16/12/1986. Để ghi nhận và tri ân sâu sắc cống hiến vĩ đại của gia đình, ngày 26/9/2014, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 2393/QĐ-CTN truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ Trần Thị Là. Hiện nay, ngọn lửa truyền thống vẹn nguyên vẫn được lưu giữ trang trọng khi con trai của mẹ là ông Vũ Văn Nghĩa ngày đêm khói hương thờ cúng mẹ và các anh tại gia đình.

Từ khoảng lặng lịch sử đầy bi tráng của gia đình mẹ Trần Thị Là, bản thân tôi nhận ra bài học sâu sắc về ý thức trách nhiệm và sự tri ân bằng những hành động thiết thực hằng ngày. Hòa bình mà mỗi chúng ta đang được thụ hưởng ngày hôm nay không phải là món quà ngẫu nhiên của thời gian, mà được đắp bồi từ chính sự dứt ruột hy sinh hạnh phúc của những người mẹ, từ sự chia ly nát lòng của những gia đình thời chiến. Vì lẽ đó, lòng biết ơn của người trẻ không cho phép chúng ta sống thờ ơ, ích kỷ. Sự trân trọng chân chính nhất phải được chuyển hóa thành động lực trong mỗi giờ học tập, mỗi ngày lao động nghiêm túc, tích cực dấn thân vào các phong trào đền ơn đáp nghĩa hướng về các gia đình chính sách và có ý thức tự tay bảo tồn, số hóa các tư liệu lịch sử địa phương để câu chuyện về mẹ luôn sống mãi cùng thời gian.