Mẹ VNAH Trương Thị Đách (1921 - 2012)

Những vạt cỏ xanh và bóng mát yên ả của mảnh đất Suối Tre ngày nay khiến lòng tôi mỗi lần ghé thăm đều dâng lên một niềm cảm xúc nghẹn ngào khi nghĩ về chặng đường gian lao mà các thế hệ đi trước đã vững vàng bước qua. Có những sự hy sinh không ồn ào dội vang, nhưng chính sự kiên định bám trụ của những người sau bệ phóng hậu phương đã viết nên một chương sử đầy tự hào cho non sông xã tắc. Tiếp cận nguồn sử liệu thời hoa lửa, cuộc đời dâng hiến vĩ đại của Mẹ Việt Nam Anh hùng Trương Thị Đách đã mang đến cho tôi những chiêm nghiệm sâu sắc về ý chí sắt đá của một người mẹ hậu phương.

Đối với tôi, hành trình thầm lặng của mẹ Trương Thị Đách là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần mưu trí, quả cảm ngay trước tai mắt kìm kẹp của kẻ thù. Mẹ sinh năm 1921 tại xã Phú Lâm, huyện Tuy Hòa, nay là phường Phú Lâm trực thuộc thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên. Giữa vùng đất thuần nông nghèo khó bấy giờ, d dẫu gia cảnh còn nhiều chật vật, lo toan, mẹ vẫn một lòng hướng về cách mạng bằng những hành động dũng cảm. Không quản hiểm nguy rình rập, mẹ thường chọn những thời điểm mờ sương lúc rạng đông hoặc chiều tối muộn để gánh vác việc tiếp tế lương thực, thuốc men cho bộ đội. Có những lần đối mặt với sự tuần tra, tra hỏi gắt gao của địch giữa đường, mẹ đã khôn khéo lấy lý do đi nhặt củi, hái rau để vượt qua cạm bẫy một cách ngoạn mục. Lòng kiên trung ấy chính là chỗ dựa tinh thần to lớn để hai người con trai yêu dấu của mẹ vững tâm dấn thân nơi tiền tuyến và các anh đã anh dũng nằm lại lòng đất mẹ bao dung. Người con trai cả là liệt sĩ Trịnh Văn Còn, sinh năm 1947, anh dũng hy sinh ngày 10/4/1967 tại mặt trận Lạc An ngay trên quê hương Phú Yên. Nỗi đau tiếp tục chồng chất khi người con trai thứ hai là liệt sĩ Trịnh Minh Hòa, sinh năm 1955, cũng hiến dâng trọn tuổi xuân và ngã xuống vào tháng 7/1970 tại mặt trận Long Khánh - Bà Rịa.

Đứng từ góc nhìn cảm nhận cá nhân, tôi thấu hiểu vết thương lòng sâu sắc đè nặng lên một cuộc đời dâng hiến trọn vẹn. Hai người con trai mang theo bao hoài bão tuổi trẻ lần lượt ngã xuống khi thanh xuân đang độ rực rỡ nhất, trở thành nỗi đau thắt ruột gan của người mẹ hiền. Vượt lên mọi bi thương tột cùng, mẹ Đách vẫn kiên cường bám trụ, tích cực tham gia các hoạt động cách mạng cho đến ngày đất nước hoàn toàn độc lập. Sự hy sinh và cống hiến lớn lao của mẹ đã được ghi nhận xứng đáng bằng tấm Huân chương Kháng chiến hạng Nhất vào ngày 29/9/1994. Mẹ đồng hành cùng sự đổi thay của quê hương và qua đời vào ngày 20/4/2012. Để vinh danh đức hy sinh cao cả đó, ngày 26/9/2014, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 2393/QĐ-CTN truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ. Hiện nay, mạch nguồn tri ân vẹn nguyên của gia đình vẫn đang được người con dâu của mẹ là bà Huỳnh Ngọc Sửu ngày đêm khói hương phụng thờ mẹ trang trọng tại xã Suối Tre, thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai.

Từ khoảng lặng lịch sử đầy xúc động của gia đình mẹ, tôi nhận ra bài học sâu sắc rằng: trách nhiệm của người trẻ không nằm ở những điều lớn lao, mà bắt đầu từ việc trân trọng từng khoảnh khắc bình yên của hiện tại. Sự tự do dưới bầu trời ngày hôm nay được đổi lấy bằng cả một đời chịu đựng kham khổ, bằng những chuyến đi thầm lặng lướt qua làn đạn giặc và cả máu xương của các thế hệ đi trước. Vì lẽ đó, lòng biết ơn không thể chỉ dừng lại ở những khẩu hiệu sáo rỗng hay các phong trào mang tính hình thức. Bản thân tôi tự nhắc nhở mình phải chủ động chuyển hóa niềm tri ân thành động lực thực tế, nỗ lực học tập nâng cao tri thức, sống tử tế, tích cực tham gia phong trào đền ơn đáp nghĩa và có ý thức giữ gìn tư liệu lịch sử địa phương để câu chuyện về mẹ luôn sống mãi cùng thời gian.