MIỀN ĐÔNG NAM BỘ

Cuối tháng 6 năm 1967 khi lá bằng lăng rải thảm đỏ lấp phủ các lối đi, chúng tôi tiếp tục cuộc hành trình theo đường mòn Hồ Chí Minh xuôi về Nam.

Theo quyết định của Bộ Tổng tham mưu, trung đoàn 88 tách khỏi đội hình sư đoàn 1 bộ binh trực thuộc Bộ Tư lệnh B3 trở thành trung đoàn độc lập hành quân vào chiến trường B2 (Nam Bộ và Khu 6).

Tiểu đoàn tôi vẫn đi cuối đội hình trung đoàn.

Những đoạn đường từ Tây Nguyên vào Nam Bộ đỡ vất vả hơn từ Làng Ho (Nam Bến Hải) vào phân khu Trị - Thiên và các tỉnh Tây Nguyên. Lương thực, thực phẩm được cung cấp khá hơn nhiều. Tuy chưa đủ no nhưng không quá thiếu.

Đêm tiểu đoàn tôi đến binh trạm cuối cùng của Tây Nguyên ở cực nam tỉnh Đắc Lắc, nhìn bên kia con sông nhỏ là trạm đầu của B2. Tôi thấy lòng xao xuyến rạo rực. Tôi không phải người Nam Bộ. Tôi sinh ở Phan Thiết cách Sài Gòn 198 km. Nhưng khi sắp được đặt chân lên mảnh đất thành đồng Tổ quốc tôi như được về lại quê hương mình.

Con sông làm ranh giới giữa Tây Nguyên và miền Đông tôi chưa biết tên, rộng chừng 50 mét. Nước trong thấu đáy. Cá lội tung tăng trong dòng chảy chậm. Hai bờ rừng già che phủ kín lưng. Tôi ngồi vắt vẻo trên nhánh cây sà sát mặt nước nhô ra khỏi bờ bắc, vừa đung đưa như thời con nít vừa lắng nghe giọng nói trong trẻo ngọt ngào của các cô gái phía bờ Nam. Tiếng gọi nhau í ới như thúc dục chúng tôi mau về bên ấy. “Chúng em đang chờ đây”.

Đã lâu rồi thèm được nhìn thấy bóng dáng một phụ nữ miền xuôi. Lại càng thèm được nghe một giọng nói con gái mang âm sắc Nam Bộ dịu dàng dễ thương. Nó gần gũi với hương đồng gió núi quê tôi.

Quê tôi giáp liền với Biên Hòa, Bà Rịa có nhiều sinh hoạt đậm nét văn hóa tương đồng.

Xế chiều, những tia nắng xuyên qua các tàn cây tạo nên nhiều mảng sáng lốm đốm như những mảnh gương đủ loại hình ai đó vứt lại đọng trên mặt sông. Gió núi chớm đầu thu xuôi theo dòng chảy mang đậm hương rừng làm tôi ngất ngây lòng đầy sảng khoái. Tôi đu người đến một cháng ba tựa lưng vào gốc cây rút kèm harmonica thả hồn theo dòng nhạc với tiết tấu Vanx Bốt-tông (Valse Boston) sâu lắng: “... Quê nhà tôi chiều khi nắng êm đềm. Chảy dài trên khóm cây đàn chim ríu rít ca. Bao người ra ngồi hay đứng bên thềm. Đợi chồng con mắt trông phía trời xa…”.

Sáng hôm sau chúng tôi đặt chân lên mảnh đất địa đầu của tỉnh Phước Long thuộc Miền Đông Nam Bộ. Thêm một ngày hành quân, tiểu đoàn tôi dừng chân đóng trong khu rừng già, một vùng trũng ẩm ướt. Biết được nghỉ tại đây lâu lâu, vừa đặt ba lô lập tức tôi cho triển khai ngay làm lán trại. Mọi biện pháp phòng chống sốt rét được áp dụng tối đa. Vùng này có địa danh Bù Gia Mập cách núi Bà Rá không xa. Lúc nhỏ tôi nghe người lớn nói nhiều đến tên vùng đất này. Có câu hát: “Bà Rá xa vợi núi trông, ai đi đến đó khó mong ngày về”. Nhắc đến Bà Rá người ta rùng mình sởn gáy vì đây là chốn ma thiêng nước độc. Bà Rá nơi mồ ma thực dân Pháp lưu đày tù chính trị và những thường phạm nặng tội. Tuy không kết án tử hình, nhưng chúng đày đến đây xem như vật tế thần sớm chầu Diêm Chúa. Nếu không chết vì bị hành hạ đói khát cũng chết vì bệnh tật. Ai may mắn sống sót thì mặt bủng da chì, bụng to đít teo, thân gầy mắt trũng vật vờ kiệt quệ.

Đứng trên vùng đất cao nhìn về hướng Nam đông nam, núi Bà Rá nhô lên màu xanh thẩm nổi bật trên nền trời dạo này lúc nào cũng vần vũ mây mưa. Nhiều hôm mưa rỉ rả suốt đêm ngày. Tháng Bảy mưa ngâu. Đất trời, rừng núi cây lá như sũng nước. Không khí ở đây rất nặng khó thở.

Các chỉ huy trung đoàn đi nhận nhiệm vụ ở Bộ Tư lệnh B2. Trong lúc chờ anh em bó gối ngồi trong lán nhìn mưa. Chán, quay ra chơi bài đánh cờ, thay phiên xoa bóp cho nhau, tranh thủ cắt tóc cạo râu, khâu vá quần áo và... chuyện tếu. Ở tiểu đoàn bộ có đồng chí phụ trách quân lực đánh cờ tướng khá cao không ai đánh lại. Tôi đấu với anh 5 ván giỏi chỉ thắng được một. Chơi cờ tướng, là một môn đấu trí về tạo thế, tận dụng thế, tranh thủ thời cơ, dương đông kích tây, nghi binh dụ địch... như chỉ huy đánh trận. Các bậc tiền bối có câu: “Lạc nước hai xe đành bỏ phí, gặp thời một chốt cũng thành công”. Các nhà nghiên cứu nếu vận dụng ý nghĩa câu trên về nghệ thuật chỉ đạo lãnh đạo khởi nghĩa, vào nghệ thuật chỉ đạo lãnh đạo chiến tranh nói chung và nghệ thuật quân sự chỉ huy tác chiến nói riêng... chắc rút ra nhiều điểm sáng, nhiều bài học kinh nghiệm từ cách mạng Việt Nam.

Trung đoàn bắt tay chuẩn bị bước vào trận chiến đấu đầu tiên trên đất miền Đông. Tạm thời đơn vị đặt dưới quyền chỉ huy của đồng chí Nguyễn Thế Truyện tư lệnh sư đoàn bộ binh 5 của ta.

Các tiểu đoàn trưởng, trung đoàn trưởng và cơ quan tham mưu tác chiến trung đoàn mất nửa tháng đi nghiên cứu chiến trường, thám sát địa hình, xác định mục tiêu, phân tích đánh giá địch, quy luật hoạt động và khả năng phản ứng của chúng tại chỗ và Sài Gòn.

Tư lệnh sư đoàn cùng ăn cùng ở, cùng đích thân nghiên cứu thực địa, trinh sát mục tiêu với đoàn chúng tôi. Ông cùng chúng tôi ăn măng tre lồ ô không có muối chấm suốt cả tuần khi thiếu gạo. Có lần ông cùng chúng tôi vượt qua bãi mìn chui qua các hàng rào chướng ngại vào ấp chiến lược Phước Quả cách đồn binh địch 300 mét để tận mắt quan sát. Theo dự định khu này do tiểu đoàn tôi phụ trách, là huyết chiến điểm cho trận đánh quyết định cuối cùng của đợt chiến đấu kéo dài nhiều ngày. Thắng hay không của đợt hoạt động là ở tại đây, nơi tôi và ông đang nằm phục trong mấy luống lang của xóm dân trong ấp.

Tận mắt thấy tai nghe kết hợp sự dày dạn tích lũy kinh nghiệm qua nhiều trận đánh then chốt như Bình Giã, tư lệnh sư đoàn với tinh thần cẩn trọng mà táo bạo, có gan chơi dữ nhưng không liều, thái độ trầm tĩnh nhưng kiên định, ông đã giúp tôi hoàn thiện phương án tác chiến.

Chiến thuật vận dụng trong đợt hoạt động này là công đồn diệt viện. Một chiến thuật không mới. Ta đã từng vận dụng trong chiến tranh chống Pháp (1945-1954). Có khác biệt là do con người thực hiện có đầu óc sáng tạo. Như đánh cờ tướng biết gài thế thử địch, hư hư thực thực làm đối phương trong cái đã ngờ vẫn bị bất ngờ.

Tóm lược ý định tác chiến như sau:

Sử dụng tiểu đoàn 8 bộ binh tăng cường công binh, hỏa lực mạnh tiến công tiêu diệt đồn binh bảo an ở Phước Quả. Lực lượng địch tại đây có đại đội lính bảo an, dân vệ vũ trang, các đội trinh thám biệt kích, tề ngụy... được trang bị cối 81 ly đại bên bố trí trong công sự vững chắc. Chúng được sự yểm trợ của pháo binh tại tiểu khu Phước Long, trực thăng vũ trang tại căn cứ Lai Khê và máy bay ném bom ở Biên Hòa. Ý định ta tiêu diệt nhưng chừa lại một nhóm nhỏ ta vây lại làm mồi câu viện từ chi khu Phước Bình và tiểu khu Phước Long đến cứu nguy giải tỏa. Quyết tâm ta tiêu diệt lực lượng viện binh địch là chính. Khả năng lực lượng từ chi khu Phước Bình đến không lớn chỉ mang tính dò dẫm mở đường cho các đơn vị lớn sau này. Có thể chỉ từ một đến hai trung đội. Tiểu đoàn 9 sẽ đổ ra đánh nhưng không tiêu diệt hết để một số chạy thoát vào đồn làm mồi lớn hơn, buộc địch ở Phước Long và Sài Gòn dù gì cũng phải mang đầu máu đến. Tiểu đoàn 8 tiếp tục bao vây không cho chúng thoát một tên ra khỏi đồn.

Địch thường đánh giá ta trong tác chiến công đồn dù thành công hay không cũng ít khi trụ. Nếu trụ đánh một trận viện xong rút ngay. Tiểu khu Phước Long yên tâm tung quân xuống giải tỏa. Khả năng lực lượng không nhiều. Nếu chỉ từ một đại đội đến đại đội tăng cường, tiểu đoàn 9 tiếp tục tung ra đánh cầm chừng theo lối hoạt động du kích. Căn bản không cho trong ngoài liên lạc được nhau. Buộc chúng lui. Ta kiên trì chờ lực lượng lớn hơn. Chủ yếu đón quân từ Sài Gòn lên phải từ bốn đến năm trăm tên trở lên (một tiểu đoàn hoặc tiểu đoàn tăng cường) mới sử dụng lá bài chính là tiểu đoàn 7 chúng tôi xuất trận. Đây sẽ là trận mấu chốt quyết định. Nếu địch đông hơn một tiểu đoàn đến hai tiểu đoàn sẽ tung thêm tiểu đoàn 3 sư đoàn 5 là lực lượng dự bị để chặn, cắt, kềm phía sau bảo đảm cho tiểu đoàn 7 chúng tôi lại diệt gọn một tiểu đoàn địch đi trước.

Huyết chiến điểm của tiểu đoàn tôi là toàn bộ khu ấp chiến lược Phước Quả.

Thông thường trong tấn công ta dùng lực lượng gấp ba để tiêu diệt một của địch. Ở đây dùng một tiêu diệt một, dù chúng là ngụy hay Mỹ hoặc bất cứ loại quân chư hầu nào.

Tôi không phân vân lo ngại trong nhiệm vụ nặng nề với chỉ tiêu không nhỏ. Tôi sung sướng hãnh diện là khác. Tôi tin tiểu đoàn 7 sẽ hoàn thành nhiệm vụ. Một đại gia đình của những người lính trẻ rất gắn bó cùng nhau trở thành những chiến binh lão luyện dày dạn chiến trận. Những người từng nếm mùi cay đắng trong thất bại, cũng như rạng tỏa hào quang trong chiến công. Tôi tin cán bộ chiến sĩ dưới quyền như tôi tự tin bản thân mình. Họ, những con người vóc dáng nhỏ con đã từng quật ngã không ít những tên lính sư đoàn 4 Mỹ to xác bằng những loạt đạn căm hờn. Những con người đói cơm nhạt muối, vượt núi băng rừng hàng nghìn ky lô mét về đến đất Nam Bộ sao lại không thực hiện được nhiệm vụ mà cấp trên ưu ái dành cho. Phải làm, làm cho bằng được với tinh thần quyết chiến quyết thắng.

Tôi rất tin, có cơ sở để mà tin. Nhưng quyết tâm chỉ là một. Biện pháp nào biến nó đơm hoa kết trái là nghệ thuật của người chỉ huy.

Trên đời thiếu chi người không có cơ sở nào để hạ quyết tâm nhưng trước mắt cấp trên họ cứ hứa bừa. Họ tỏ ra sốt sắng nhiệt thành, để được đánh giá “người có tinh thần cao, có trách nhiệm, ý chí chiến đấu vững, là trụ cột, là trung kiên đáng được tinh cậy”. Còn thực hiện được cái quyết tâm đó hay không lại là chuyện khác. Dĩ nhiên họ ít khi làm đầy đủ điều này. Dù sao họ vẫn được nhận xét: “Đồng chí ấy tốt đấy chứ. Nhiệm vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ chẳng qua vì lẽ này lẽ nọ...” những con người như thế thường hạ mình thấp ngang ngọn cỏ, bằng miệng lưỡi khéo ăn khéo nói để lấy lòng cấp trên, phóng đại thành tích... để trên ngực họ lấp lánh huân chương, thêm sao thêm gạch trên ve áo!

Trong khi chúng tôi chuẩn bị chiến trường, các đơn vị trong trung đoàn tải gạo tiếp tế cho sư đoàn 5. Sư đoàn từ chiến trường Bà Rịa - Biên Hòa được lệnh chuyển về Phước Long. Gặp lúc mưa lũ khi vượt hệ thống sông Đồng Nai thiếu lương ăn.

Từ vị trí tạm dừng tập kết quân phải mất hai giờ xuyên qua một khu rừng rậm nhiều loại cây có gai và tre lồ ô đến bờ một cái bưng sình. Bưng rộng khoảng 100 mét mọc đầy lác cao quá đầu người. Nước trong bưng lội ngang thắt lưng. Bờ bên kia dốc cao vài mét giáp liền khu rừng rộng khoảng 400 mét. Vượt qua khu rừng này gặp đám rẫy bỏ hoang có chiều ngang 150 mét. Bên kia rẫy là con lộ đá có tên 14B chạy từ thị xã Phước Long xuống thị trấn Phước Bình qua ấp Phước Quả nơi có đồn binh bảo an địch chốt đóng. Đồn được xây dựng kiên cố. Hệ thống lô cốt bằng boong ke âm xuống đất được bố trí hỏa lực mạnh. Từ Phước Quả lên chi khu Phước Bình khoảng 6 km. Từ đó đi thị xã Phước Long từ 4 đến 5 km. Ấp chiến lược Phước Quả nằm phía tây cách đồn ba đến bốn trăm mét. Ấp có hai dãy nhà cặp lộ. Chiều dài trên 300 mét chừng trên trăm nóc nhà của đồng bào vùng Bù Rạt, Bù Na, Đức Bổn.... Bị tập trung vào đây. Hầu hết người miền Trung gốc Quảng Nam - Thừa Thiên. Toàn nhà tranh vách đất xen số ít nhà tường gạch mái tôn. Sau ấp hướng ra bưng có mấy dây rào kẽm gai. Bên kia ấp là rẫy trống tiếp giáp rừng chạy dài đến chân núi Bà Rá.

Trong công tác chuẩn bị, để đảm bảo nhanh chóng bí mật, giảm thiểu thương vong không đáng trước khi nổ súng, chúng tôi cho phát đường tắt xuyên rừng rút ngắn cự ly vận động, đào vô số hầm hào cặp ven đường đề phòng phi pháo địch bắn chặn. Tôi nghĩ người chỉ huy nào việc đầu tiên phải tính toán lo liệu hết sức tiết kiệm xương máu chiến sĩ mình bằng mọi biện pháp bảo đảm dù có nhọc sức tốn công.

Tôi đưa tất cả cán bộ đại đội bò vào trinh sát rất kỹ địa hình khu huyết chiến điểm nơi tôi cùng tư lệnh sư đoàn từng mò vào. Tôi giao nhiệm vụ, phân chia giới tuyến, chỉ định vị trí triển khai cho từng đại đội, tổ chức hiệp đồng giữa các đơn vị khác nhau, giữa bộ binh hỏa lực trợ chiến. Tôi chỉ thị cho đại đội trưởng cối 82 dùng dây làm thước đo từ trung tâm khu vực chọn làm huyết chiến điểm về nơi dự kiến đặt trận địa. Ý định tôi dùng tiếng nổ đầu nòng của 4 khẩu cối làm hiệu lệnh tấn công, cối liên tục chi viện cho bộ binh vừa vận động vừa bắn để sớm tiếp cận địch không cho chúng kịp hồi tỉnh. Đến tuyến xung phong cối ngừng bắn, bộ binh ta xông vào tiêu diệt địch. Vì vậy để đảm bảo yếu tố bất ngờ, sử dụng cối không qua giai đoạn bắn thử theo bài bản mà cấp tập ngay giây phút đầu tiên, bất thần giáng đòn sấm sét lên đầu địch trong lúc chúng không ngờ. Nên yêu cầu hiệu quả đạn rơi phải chính xác tuyệt đối. Điều quan trọng là tính toán cự ly bắn cho pháo không được sai lệch tính từng mét, nên đo đạc bằng thước dây trên thực địa bảo đảm tốt nhất và không mấy khó khăn vì không quá 150 mét.

Tập kết ra Bắc tôi được chọn học khóa bổ túc cho cán bộ chỉ huy ở trường sĩ quan Lục Quân khóa 10 tại Hà Nội hơn hai năm. Nhà trường dành 4 tháng chuyên mục huấn luyện bắn cối 82. Ra trường tôi giữ chức đại đội phó rồi đại đội trưởng cối 3 năm ở tiểu đoàn 2 trung đoàn 90 sư đoàn 324. Tất cả các lần thi đấu bắn đạn thật hàng năm, kể cả diễn tập chiến thuật tiểu đoàn bộ binh tấn công bắn đạn thật, đại đội tôi đều giật cờ đầu về bắn pháo toàn sư đoàn. Mỗi lần thi chỉ huy bắn tôi đều đạt loại giỏi ở hạng đầu.

Trong trận chiến đấu sắp đến, tôi sẽ phát huy tối đa uy lực 4 khẩu cối 82 của tiểu đoàn hiện có một cách tập trung, chính xác, chủ động, đột nhiên và bất ngờ. Theo biên chế mỗi đại đội cối 82 mi-li-mét có 9 khẩu nhưng điều kiện đạn dược ở chiến trường tiếp tế khó khăn nên rút xuống còn 4 khẩu, bổ sung 1 trung đội đại liên.

Với Tư lệnh sư đoàn 5 Nguyễn Thế Truyện, tôi gần ông thời gian không lâu, chỉ trong giai đoạn chuẩn bị chiến trường xây dựng phương án, thực hành chiến đấu.

Tôi nhận thấy ở ông không ôm đồm bắt cấp dưới nhất nhất phải làm theo ý mình. Ông muốn phát huy tính chủ động sáng tạo, không bị gò bó bởi cấp trên của cấp dưới quyền. Vì vậy, phương án tác chiến của tôi ông để tôi hoàn toàn “tự biên tự diễn”. Ông không can thiệp dù chỉ một chi tiết nhỏ. Ông không duyệt, trung đoàn cũng phải thôi. Nhờ đó tôi đỡ khỏi bị quấy rầy. Nếu kế hoạch tác chiến của tôi phải được duyệt ở trung đoàn sẽ đẻ ra lắm rắc rối. Có kẻ lắm lời sẽ tìm cách này cách khác vặn vẹo bắt bẻ. Không thể có chuyện suôn sẻ khi tiểu đoàn trưởng trong kế hoạch của mình lại vi phạm nhiều nguyên tắc, bỏ qua những yêu cầu khi bố trí và sử dụng lực lượng mang tính mạo hiểm v.v...

Trong cuộc họp tiểu đoàn ủy để thông qua phương án tác chiến, có đồng chí phái viên cấp trên thắc mắc vì sao tôi lại bố trí trận địa cối 82 ngay trên tuyến tản binh? Vị trí chỉ huy của tôi cũng thế. Sao tôi lại không có đội dự bị. Bố trí đội hình như thế này có mạo hiểm không?

Tôi cố thuyết phục anh với lập luận:

- Bố trí trận địa cối 82 ngay tuyến tản binh của bộ binh sát mép rừng đối diện với ấp chiến lược. Điều này trái với nguyên tắc đã ghi trong sách vở. Nhưng ở đây tôi muốn cối ngắm bắn trực tiếp với cự li đo đạc bằng thước dây xa không quá 150 mét. Không trải qua bắn thử để điều chỉnh pháo giữ được yếu tố bất ngờ khi cấp tập ngay ở giây đầu tiên tập trung dồn dập chính xác. Nguyên tắc bố trí trận địa pháo bao giờ cũng ở phía sau đội hình. Như thế phải bắn gián tiếp và trải qua bắn thử sẽ không đạt được yêu cầu trên. Với địa hình này nếu bố trí ở cụm rừng sau lưng sẽ là mục tiêu bị phản pháo của pháo binh và máy bay địch oanh tạc. Vị trí chỉ huy của tôi cũng vậy. Ở phía sau tôi chỉ nhìn thấy cây rừng. Tôi muốn tận mắt quan sát diễn biến trực tiếp của trận chiến đấu, xử lý các tình huống ngay trong khoảnh khắc, không phải qua báo cáo bằng điện thoại hay liên lạc vận động nên tôi ở ngay trên tuyến tản binh. Đội hình tấn công của tôi không có chiều sâu. Vì tôi tin chắc rằng khi tôi nổ súng là tôi đã nắm chắc phần chủ động. Tôi không muốn có thêm một tuyến nào ở phía sau dễ làm mồi cho phi pháo địch... Ngay trạm phẫu quân y chỉ ở sau lưng tôi không quá 15 mét.

Tất cả những điều đó trái với các nguyên tắc tôi đã học. Nhưng thực tế địa hình, yêu cầu phải đạt được trong trận chiến đấu này buộc tôi phải làm thế. Tôi không thể máy móc bê nguyên xi những cái được ghi trong sách vở đặt vào đây. Không phải tôi “lập dị” lập bày thế trận cho khác người. Quan trọng trên hết là để chiến thắng và hạn chế tối đa việc đổ máu của chiến sĩ tôi.

Thế trận của chúng tôi hình thành vòng vây khép kín sẽ gói trọn khi địch chui vào cái thòng lọng này. Chúng tôi tính toán thời gian sít sao khi loạt đạn cuối cùng của cối vừa nổ, bộ đội ta xung phong vừa tầm “nắm lấy thắt lưng chúng”, không cho chúng kịp tỉnh hồn sau 10 loạt đạn pháo ta cấp tập. Tôi tin pháo ta không nện vào lính mình vì tính toán chi li chính xác. Pháo, đạn chuẩn bị chu đáo.

Mọi công tác chuẩn bị hoàn hảo.

Đêm tháng 10 năm 1967, tiểu đoàn 8 nổ súng công đồn. Mờ sáng căn bản đã tiêu diệt gần hết các sắc lính. Chỉ để lại khoảng 10 tên trong một lô cốt ngầm cố thủ làm mồi nhử viện. Gần trưa chi khu Phước Bình cho một trung đội 40 tên ngụy dò dẫm lần mò đến Phước Quả. Đợi chúng vượt qua khỏi ấp chiến lược, tiểu đoàn 9 tung một đại đội đổ ra đánh diệt 30 tên. Số còn lại thoát chạy vào đồn như ý ta muốn. Nhân dân trong ấp dắt díu bồng bế nhau chạy lên Phước Bình, không còn mấy người trụ lại trong ấp.

Sáng hôm sau một đại đội bảo an từ Phước Long xuống Phước Bình vét số lính còn lại tiếp tục cuộc hành quân giải tỏa. Rị mọ mãi đến trưa chúng mới lết đến trận địa bị đập ngày hôm trước. Tiểu đoàn 9 đổ ra đánh diệt hơn một trung đội khoảng 40 tên. Số còn lại chạy toán loạn, tốp chui vào đồn, tốp chạy lên hướng núi Bà Rá.

Biết chuyện tôi nhắc đại đội trưởng đại đội 2: “Đấy, đại đội đồng chí bố trí phục hướng này không nhẹ đâu. Nếu cậu để xổng một tên chạy thoát lên núi coi như”... tôi ra dấu xẻo vành tai cậu ta.

Anh cười hì hì: “Yên chí thủ trưởng. Chúng không thoát khỏi tay bọn em đâu”.

Tôi nhắc: “Cẩn thận đừng bắn xả vào quân mình”.

Tôi nhận được thông báo của trung đoàn: “Địch dùng máy bay vận tải liên tục nhiều chuyến đổ quân xuống sân bay Phước Long”.

Được tin này tôi cười vui với anh em:

- Sắp đến lượt ta rồi đấy, các cậu.

Anh em nhao nhao hỏi:

- Chừng nào thủ trưởng?

- Bây giờ thì chưa - Ngày mai là cái chắc.

- Thế chứ. Hai tiểu đoàn kia đã nổ, ta vẫn chực chờ.

- Đừng vội - Tôi khích lệ anh em - Các tiểu đoàn bạn đánh dứ “dụ khị” chúng mang mạng đến nộp cho ta. Nổ là phải ăn to, thật to gấp nhiều lần hai tiểu đoàn trước. Làm được chứ?

Những nắm tay giơ cao:

- Nhất định, nhất định được.

Vừa lúc tôi được thông báo tiếp: lực lượng không vận từ Sài Gòn lên là tiểu đoàn 31 biệt động quân ngụy. Anh em nghe tôi phổ biến tin tộ vẻ không vui: “Đánh với bọn Mỹ sướng tay hơn”.

Anh Thạch chính trị viên tiểu đoàn lên tiếng:

- Bọn này thuộc quân chủ lực ngụy. Loại ác ôn cả đấy. Muốn đánh với Mỹ phải xơi gọn bọn này trước lấy đà. Chúng co đầu rụt cổ Mỹ mới chường mặt. Huê Kỳ biến chúng thành lá chắn sống đi trước dọn đường.

Một chiến sĩ càu nhàu vẻ bực bội:

- Đành thế. Tết nhất sắp đến, cú này ngon ăn nhưng lại là ngụy không xứng tay.

Một chiến sĩ khác nói:

- Đánh nhau đã hai ngày, phi pháo bọn ngụy nhỏ giọt bằng một phần mười bọn Mỹ ở Tây Nguyên. Hèn chi Mỹ bỏ tiền nuôi 30 tên lính ngụy chỉ bằng tiền nuôi một tên lính Mỹ. Đồ tay sai có khác. Thế mà lại đi làm bia đỡ đạn cho Mỹ.

Chiến sĩ trinh sát lên tiếng:

- Này, phi pháo mấy bữa nay ít, nó dành ngày mai tặng cậu đây. Chuẩn bị thêm vài cái ba lô đựng quà sắt. Lúc đó đừng kêu: “Ôi chao! Sao mà nặng thế?”.

Các chiến sĩ quanh đấy bụm miệng cười khùng khục. Sắp bước vào trận đánh quyết định họ vẫn vui cười vô tư như được đi dự một buổi tiệc liên hoan. Họ háo hức nóng lòng trông mau đến giờ đọc diễn văn khai mạc để nhập cuộc. Trên nét mặt ai cũng lộ niềm tin chắc thắng. Được chỉ huy những con người như thế còn gì vinh dự hạnh phúc cho tôi. Qua họ tôi đã nắm chắc phần thắng trong tay.

Tôi nhận tiếp lệnh đưa tiểu đoàn vào vị trí đợi chờ. Đến nơi gặp mấy chiến sĩ tiểu đoàn 9 áp giải một toán 4 tên anh em gọi là tù binh. Những người này mặc đồng phục xanh dương bạc màu. Kẻ đi giày rách người chân không. Đầu người nào cũng cạo trọc. Thấy tôi biết là chỉ huy họ phân bua nói giọng Nam “Thưa ông, em không phải là lính. Là tù của chúng nó. Bọn em là lao công đào binh, được giải phóng giải thoát rất đội ơn”.

Nói mấy lời động viên để họ yên tâm, tôi quay sang nói chuyện với anh em áp tải: “Họ không phải lính ngụy. Đúng ra họ là lính ngụy thật nhưng đã phản chiến đào ngũ bị chúng bắt lại làm tù buộc phải phục dịch cho quân đội ngụy”.

Không còn coi là tù binh, được cởi trói, họ sung sướng đến chảy nước mắt, chắp tay vái miệng lắp bắp đội ơn. Có người tỏ ý xin được theo quân giải phóng.

Mờ tối, ánh trăng thượng tuần le lói nhợt nhạt xuyên qua rừng cây, chúng tôi như ngậm tăm lặng lẽ vượt bưng chiếm lĩnh trận địa. Tôi đứng mép bên mô đất cao phóng mắt nhìn toàn cảnh khu vực mà ngày mai sẽ trở thành bãi chiến trường. Trong ấp im lặng. Đôi ba nhà để lộ ánh đèn qua khe hở. Ban ngày đồng bào tản cư chạy lên Phước Bình Phước Long. Tối đến số ít người nào đó quay về. Ai công việc nấy. Một số là gia đình binh lính tề, dân vệ... ngụy. Số lính trong đồn được tăng thêm nhưng vẫn bị vây chặt. Mới cách đây hơn một giờ, lợi dụng lúc nhập nhoạng tranh tối tranh sáng chúng tập trung hỏa lực bất ngờ phản kích, định thoát vây ra hướng Bà Rá. Ta kịp thời bịt chặt nện cho một trận nên thân vội co vòi rút vào những khu nhà đổ nát cố thủ. Đáp lại lời gọi hàng của ta, chúng xổ từng tràng đại liên dài. Có thể chúng còn liên lạc được với tiểu khu Phước Long, hy vọng sẽ được lực lượng lớn nay mai đến cứu viện giải tỏa.

Lần cuối cùng tôi ra chỉ lệnh bổ sung một số vấn đề cần thiết cho nhiệm vụ từng đại đội. Nhắc lại những điều chủ yếu trong công tác hiệp đồng. Chiến sĩ thận trọng trong từng nhát cuốc nhát xẻng không để phát ra tiếng động khi đào công sự. Đất ở đây không cứng đở tốn công giữ được bí mật.

Trinh sát chọn được một thân cây khá to, cao cành lá xum xuê đặt đài quan sát. Tại đây nhìn thấy rất rõ mọi cảnh vật chung quanh từ đồn Phước Quả đến giáp Phước Bình. Mọi hành động địch ra khỏi thị trấn không qua khỏi đôi mắt trinh sát được trang bị ống nhòm bội số 8.

Vị trí chỉ huy của tôi cách đại đội trưởng cối 82 mươi lăm bước chân. Cả hai chúng tôi và trận địa cối cũng như các đại đội bộ binh 1 và 3 tăng cường đều nằm trên một tuyến ngang ngay bìa rừng. Trước mặt cách bốn bước chân có mô đất cao sau mấy gốc cây đã bị dân đốn đến ngang thắt lưng. Nơi đó tôi sẽ phát lệnh tiến công và quan sát toàn bộ trận đánh.

Tại vị trí chỉ huy tiểu đoàn, ngoài tôi có hai chính trị viên trưởng và phó, tham mưu trưởng, trưởng ban tuyên huấn trung đoàn. Anh là phái viên của ban chỉ huy trung đoàn bên cạnh chúng tôi. Điều lạ, phái viên lại là cán bộ chính trị chứ không phải tham mưu trưởng hoặc ít ra cũng là trưởng ban tác chiến trung đoàn. Thế càng hay, tôi sẽ không bị quấy rầy bởi “lắm thầy thì nhiều ma”. Tiểu đoàn phó tôi phái đi cùng đại đội 1, đơn vị then chốt của tiểu đoàn có vai trò không kém phần quyết định. Nó là cái nút thắt khi bọn giặc chui vào rọ. Tình huống xảy ra nếu một bộ phận địch thoát được lưới vây chạy vào đồn, đại đội 1 vừa phải bịt chặt dập đầu bọn đang còn trong ấp, vừa đưa lực lượng quay sang hiệp đồng với tiểu đoàn 8 dứt điểm toàn bộ Phước Quả. Đó là chuyện dự phòng bất đắc dĩ không để xảy ra.

4 giờ sáng kiểm tra lần cuối. Hoàn thành mọi công tác chuẩn bị.

7 giờ trên thông báo địch hành quân bộ có xe bọc thép yểm trợ. Đơn vị đi đầu ra khỏi thị xã Phước Long. Lực lượng: toàn bộ tiểu đoàn biệt động quân 31 khoảng 400 tên được tăng cường 1 đại đội bảo an đi cuối đội hình.

9 giờ địch xuất hiện trên đường Phước Bình đi Phước Quả. Dẫn đầu có 4 xe bọc thép M113. Bộ binh thành hai hàng cặp đường lộ. Sát hai mép rừng trái phải mỗi bên có một tổ tiêu binh sục sạo cảnh giới. Có 3 người đi ra ngược hướng đi của địch. Tôi đoán chắc người của chúng ém đêm trong ấp ra báo cáo tình hình.

Địch đi nhanh hơn. Hàng ngũ chúng có phần lộn xộn, vừa đi vừa la hét cười nói ồn ào. Lính biệt động trong cuộc hành quân này tên nào cũng quàng trên cổ chiếc khăn màu màu đỏ sậm.

Bọn đi đầu đã vào ấp - đài quan sát tiếp tục báo cáo. Anh em không bỏ sót một chi tiết nhỏ nào về hành động của địch - chú ý đề phòng tốp tiêm binh cảnh giới sục sạo cặp sát mé rừng ta.

10 giờ 20 phút, tiểu đoàn phó từ vị trí đại đội 1 bò về báo cáo với tôi: “bọn cảnh giới địch có 6 tên chui vào lùm chuối trước mặt anh em độ mươi bước chân”. Không thể nói qua máy sợ lộ. Tôi bàn với anh cố giữ bí mật đến phút cuối cùng. Bố trí sẵn mấy tay súng, nghe phát lệnh lập tức khử bọn này ngay giây đầu tiên.

Anh vừa lui, chính trị viên tiểu đoàn nói thầm vào tai tôi: “Trung đoàn ra lệnh nổ súng”.

Tôi nói qua máy thông tin đặt trong công sự:

- Chưa đến lúc — đợi!