Mở cửa Tây Nguyên - điểm tối quan trọng

Buôn Ma Thuột – ngày mở cửa Tây Nguyên

(tháng 3 năm 1975)

Tôi vào Buôn Ma Thuột khi rừng cà phê còn đang trổ hoa.
Hương hoa thoang thoảng trong gió,
nhưng ai cũng biết: sắp có một cơn bão lớn.

Chúng tôi được quán triệt rất ngắn:

“Đánh nhanh. Đánh chắc. Buôn Ma Thuột là then chốt.”

Lúc ấy tôi chưa hình dung hết hai chữ then chốt nghĩa là gì.
Chỉ đến sau này, nhìn lại, tôi mới hiểu:
Buôn Ma Thuột mở, cả Tây Nguyên rung chuyển.

Trước giờ nổ súng

Đêm trước trận đánh, rừng rất yên.
Yên đến mức nghe rõ tiếng côn trùng và nhịp thở của chính mình.

Chúng tôi ém quân sát thị xã.
Súng đã lên đạn.
Không ai nói chuyện nhiều.

Anh chính trị viên đi dọc hàng, nói khẽ:

“Lần này đánh là để kết thúc.”

Câu nói ấy theo tôi suốt trận đánh.

Đột phá

Rạng sáng, hỏa lực mở màn.
Tiếng nổ xé tan màn đêm Tây Nguyên.

Chúng tôi xung phong từ nhiều hướng.
Địch chống trả quyết liệt,
nhưng rõ ràng bị bất ngờ.

Đường phố Buôn Ma Thuột hiện ra trong khói bụi.
Nhà cửa, hàng rào, bờ tường —
mọi thứ vừa quen, vừa lạ.

Có lúc giao tranh diễn ra ngay trước cổng một ngôi nhà.
Khoảng cách rất gần.
Không có chỗ cho do dự.

Trong lòng thị xã

Buôn Ma Thuột không phải rừng núi trống trải.
Chiến đấu trong thị xã là từng góc nhà, từng ngã rẽ.

Chúng tôi vừa tiến, vừa giữ đội hình.
Có đồng đội ngã xuống ngay bên vệ đường,
chưa kịp nói một câu.

Không ai dừng lại.
Ở thời điểm ấy, dừng là nguy hiểm nhất.

Khi địch vỡ trận

Đến trưa, sức kháng cự của địch yếu dần.
Những cứ điểm quan trọng lần lượt bị chiếm.

Tôi nhớ khoảnh khắc nhìn lên:

• cờ giải phóng đã xuất hiện

Một cảm giác rất lạ tràn tới —
không phải hò reo,
mà là sự tin chắc.

Chúng tôi hiểu:

Tây Nguyên đã đổi chủ.

Sau trận

Buổi chiều, Buôn Ma Thuột yên dần.
Người dân bắt đầu hé cửa nhìn ra.

Có cụ già mang nước cho bộ đội.
Không nói nhiều.
Chỉ nắm tay rất chặt.

Chúng tôi ngồi tựa vào bậc thềm,
mồ hôi trộn với bụi đỏ Tây Nguyên.

Ai cũng mệt,
nhưng ánh mắt thì sáng lạ thường.

Nhận ra bước ngoặt

Vài ngày sau, tin truyền đến:

• Địch rút bỏ Kon Tum

Lúc đó tôi mới thực sự hiểu:
Buôn Ma Thuột không chỉ là một trận thắng.
Nó là cánh cửa mở ra con đường về Sài Gòn.

Lời người lính

Nhiều năm sau, mỗi lần nhắc đến Buôn Ma Thuột,
tôi vẫn nhớ rất rõ:

• buổi sáng mù khói

Buôn Ma Thuột dạy tôi một điều:

Có những trận đánh
không kết thúc chiến tranh ngay lập tức,
nhưng khiến lịch sử
không thể quay đầu lại được nữa.