MỞ ĐƯỜNG CHIẾN THẮNG

... Tôi về Mặt trận 4 Quảng Đà công tác ở giai đoạn có nhiều bước ngoặt, có cả đấu tranh về quân sự và tư tưởng, nhưng trên hết thấy rõ tình đoàn kết quân dân, đồng chí gắn bó keo sơn với nhau. Tôi được các anh lãnh đạo Đặc Khu ủy Quảng Đà quan tâm như anh Hồ Nghinh và anh Trần Thận. Phong cách lãnh đạo của anh Hồ Nghinh và anh Trần Thận có khác nhau. Anh Hồ Nghinh thì thì tính toán đo lường cụ thể mới quyết định đánh. Còn anh Trần Thận cứ hối thúc đánh cho kỳ được để giữ vững thế trận tiến công.

Chiến dịch Thu 1974 mở ra, để phối hợp hoạt động ở trọng điểm của bộ đội chủ lực ở Nông Sơn Trung Phước và Thượng Đức, Mặt trận 4 mở đợt hoạt động mạnh trên khắp chiến trường, lấy vùng A - B Điện Bàn làm trọng điểm, nhất là ở Lộc Thuận, Đại Cường, đối diện với An Hoà - Đức Dục. Giữ vùng này cũng chính là giữ vùng giao liên, đi ra Gò Nổi, đi lên Đại Lộc, từ đây thọc qua Hòa Vang, khỏi đi vòng mất cả tháng. Anh Hồ Nghinh yêu cầu Mặt trận 4 phải quyết giữ cho được vùng này. Tôi còn nhớ, trước khi Mặt Trận 4 tổ chức đánh cứ điểm của địch ở Ngã ba Trùm Giao hay còn gọi là ngã ba Cẩm Lý (Điện Hồng). Ngã ba này có vị trí quan trọng nằm trên đường 100. Bộ đội địa phương của Huyện đội Điện Bàn từng đánh cứ điểm này vào mùa thu 1973 nhưng không hoàn thành. Địch đã chọn Ngã ba Trùm Giao làm nơi đóng quân, chốt chặn sự lưu thông của quân Giải phóng qua lại.

Đi khảo sát đợt này có tôi, anh Trần Thận, anh Phan Hoan, anh Phạm Hồng Quang. Anh Thận đi thực tế nhằm nắm chắc tình hình, địa thế, quần chúng nhân dân để đề ra phương án đánh tối ưu.

Ngày 19/7/1974, Ban Chỉ huy Tiểu đoàn 3 bộ binh có mặt tại sân chỉ huy để duyệt lại phương án lần cuối, báo cáo cấp trên và xin ý kiến trực tiếp anh Phan Hoan Tư lệnh Mặt trận 4 và tôi - Phó Chính ủy. Mọi phương án đều được vạch ra trên mặt đất.

Vào đêm 23/7/1974, Tiểu đoàn 3 bộ binh và một đại đội của Tiểu đoàn đặc công 89 Quảng Đà cùng một số đơn vị thuộc tiểu đoàn 76 Hải Đà (lực lượng quân đội Hải Phòng tiếp viện cho Đà Nẵng), Trung đoàn Pháo binh 575 yểm trợ kèm theo lực lượng của Tiểu đoàn 1 tăng cường và bộ đội, chiến sĩ du kích địa phương Điện Bàn, đã tiến hành và tiêu diệt được cứ điểm của địch tại ngã ba Trùm Giao. Lúc này, Tiểu đoàn 3 đóng quân ở Điện Xuân (nay là Điện Hồng, Điện Bàn), phần đông chiến sĩ quê miền Bắc. Ở nhiều tỉnh khác nhau nhưng anh em sống với nhau như trong một gia đình. Nhiều người đã chiến đấu trên đất này gần cả chục năm, họ xem Điện Bàn như là quê hương của chính mình, và người dân ở đây vẫn coi các anh như là con em của đất Điện Bàn.

Trận đánh tại ngã ba Trùm Giao diễn ra đúng như kế hoạch, ta đã tiêu diệt gọn cứ điểm này. Sau đó, dùng một bộ phận chốt lại cứ điểm Trùm Giao, buộc quân địch phải lên chiếm lại, sẽ bị quân ta chặn đánh trên đoạn đường ngã ba Trùm Giao, Phong Thử và đường 100.

Như dự kiến của ta, vào lúc 5 giờ 30 phút sáng ngày 24/7/1974, địch cho máy bay lượn vòng trên bầu trời gầm rú và điên cuồng ném bom. Trước sự phản kháng mạnh mẽ của địch, quân ta quyết liệt bám trụ. Lúc này, có hai chiếc máy bay L19 và 2 chiếc trực thăng quần đảo trên bầu trời Điện Hồng xả súng xuống mặt đất khi quân ta triển khai trận phục kích của Tiểu đoàn 3 và tiểu đoàn 76. Đạn pháo từ trận địa Bồ Bồ của địch cũng liên tục bắn sang cứ điểm ngã ba Trùm Giao hòng chiếm lại ngã ba. Sau này, tôi nghe anh Đỗ Văn Đông trong Ban Chỉ huy Tiểu đoàn kể lại rằng, nhân dân Điện Hồng đã khuyên can quân địch “các chú đừng có vào đây, đêm qua cộng sản vừa đánh một trận lớn chưa từng có ở vùng này và xong trận thì cộng sản biến đâu mất không tăm hơi, không bóng dáng, không còn kịp nhìn thấy một ai. Lúc này các chú vào đấy thì dễ bị phục kích, e rằng nguy hiểm lắm”. Nghe thấy vậy, địch hoang mang lo sợ, dè chừng không dám tiến vào sâu, nên số thương binh của ta được dân chăm sóc an toàn.

Cũng ngay trong sáng ngày 24/7/1974, tướng Ngô Quang Trưởng điều Trung đoàn 51 đứng tại Miếu Bông cấp tốc lên đường 100, áp sát Điện Hồng. Tiểu đoàn địch đi đầu đã lọt vào trận địa phục kích của ta, đồng chí Phan Hoan ra lệnh nổ súng. Hai khẩu đại liên ở chốt điểm bắn dọc theo đường 100. Tiểu đoàn 76 và Tiểu đoàn 3 vận động ra, áp sát đường nổ súng quyết liệt vào đội hình, quân địch bắt đầu giao động. Ta ra lệnh xung phong, bắt sống, tước súng, đuổi số còn lại đến ngã tư đường xe lửa. Một bộ phận địch chạy ra phía bắc gặp du kích xã Điện Thọ và Điện Hồng chặn đánh, bắt tù binh và thu vũ khí. Pháo của địch ở đồn Bồ Bồ và máy bay từ Đà Nẵng vào bắn phá, thả bom dọc sông Thu Bồn nhưng Sở Chỉ huy Mặt trận cùng Tiểu đoàn 3 và Tiểu đoàn 76 đều bám trụ an toàn.

Kết quả trận đánh này, ta tiêu diệt gọn một tiểu đoàn quân đội Sài Gòn, bắt 51 tù binh, thu hàng trăm súng. Đồng thời, ta thực hiện tốt chính sách thương binh liệt sỹ đối với đồng đội dã hy sinh. Tối hôm sau, tôi giao nhiệm vụ cho anh em giáo dục và thả hết tù binh.

Ngay sau chiến công của Tiểu đoàn 3. Tiểu đoàn 2 tiêu diệt điểm đóng quân của ngụy tại nhà Bà Lý thôn Giáng La, xã Điện Thọ. Tiểu đoàn đặc công 91 tập kích đồn Trảng Nhật của xã Điện Hòa. Bọn địch ở xã Xuyên Thanh và Dương Thông bỏ chạy, tuyến hành lang từ căn cứ Hòn Tàu ra vùng Trung Duy Xuyên và vùng A, B của huyện Điện Bàn được khai thông. Tiểu đoàn vận tải 130 của Mặt trận 4 ngày đêm vận chuyển vũ khí, lương thực cho các đơn vị tại Thượng Đức. Súng đạn cho chiến trường và với quân số không ngừng được bổ sung. Nhiều thanh niên trong vùng địch được vận động ra vùng ta công tác…