Mở khu du kích bắc huyện Khoái Châu, nam huyện Yên Mỹ (tháng 11 năm 1951).

Ngày 9-11-1951, Pháp tập trung toàn bộ quân các binh đoàn cơ động (GM) đánh chiếm tỉnh Hòa Bình. Chúng tôi thấy việc phối hợp với chiến trường chính không chỉ là nghĩa vụ mà là thời cơ rất tốt, đã mở rộng hoạt động mạnh mẽ hơn, vì không phải lo lắng nhiều về quân GM và phi pháo. Mặt khác, chúng tôi lại vừa nhận được một khẩu SKZ (súng không giật) của Bộ trang bị theo sự hứa hẹn của anh Nguyễn Ngọc Xuân, Cục phó Cục quân giới.


Tỉnh đội có 2 đại đội, phân công C27 bao vây, gọi hàng địch ở vị trí Dương Trạch (xã Tân Dân) do tên tổng Thân khét tiếng phản động chỉ huy và C22 bố trí ở thôn Bình Phú, Khóa Nhu (xã Quang Phục, huyện Yên Mỹ) sẵn sàng đánh viện ở bốt Từ Hồ hoặc bốt Lục Điên tới. Tỉnh đội trưởng Võ An Đông và chính trị viên tỉnh đội kiêm phó bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Ngọc Vũ trực tiếp chỉ huy trận đánh.


Kết quả là địch không tới cứu viện mà chỉ có 5 tên lính ở bốt Từ Hồ đi tuần qua thôn Bình Phú bất ngờ bị quân của C22 xông ra bắt sống, thu vũ khí rồi buổi tối trước khi bộ đội chuyển quân, được bộ đội thả về bốt Từ Hồ, tạo nên tâm lý hoang mang cao độ trong hàng ngũ địch. Tại đồn hương dũng Dương Trạch, bộ đội gọi hàng, bọn chúng không chịu hàng, nên C27 đã sử dụng khấu SKZ bắn một phát làm cho lô cốt bị thủng một mảng lớn, sau đó tên tổng Thân phải chịu hàng và nói một câu rất thô bỉ: "Chúng tôi đành sống nhục hơn chết vinh, xin hàng các ông".


Sức công phá cûa SKZ không chỉ phá lô cốt Dương Trạch mà nó còn làm suy sụp sức chiến đấu của bọn địch. Biểu hiện rõ nhất là sau đó 10 ngày, bọn địch ở Từ Hồ vừa ngửi thấy quân ta tiến gần không phải là có ý định đánh chúng mà chúng đã hoảng hốt bỏ chạy để ta chiếm đồn, hoặc là vị trí bang tá ở Đa Ngưu đã vội tháo chạy khi mới nghe tiếng chó cắn đầu làng, tới khi bộ đội vào chiếm vị trí, chăn chiếu bọn địch vẫn còn hơi nóng người, hoặc là bọn bảo chính đoàn ở vị trí Thiết Trụ đã vội bí mật liên lạc với ta. Tên Liễu là thiếu úy chỉ huy đồn đã tự nguyện mở cửa, nộp súng cho bộ đội ta sau đó 1 tháng. Và cũng trong đợt hoạt động này, với chiến thuật "dung dọa", ta đã phá thêm các bốt hương dũng Mỹ Xá (Yên Mỹ), Đông Tảo, Đức Nhuận (Khoái Châu), tạo một bàn đạp để giải phóng huyện Văn Giang sắp tới.


Cũng cần nói thêm, trước đó vài ngày, du kích thôn Ông Đình, thôn Yên Vĩnh (Khoái Châu) đã chủ động phá bốt hương dũng không cần sự hỗ trợ của bộ đội, góp phần làm cho toàn huyện Khoái Châu thành một khu du kích liên một dải, từ Đông Tảo, Dương Trạch ở phía bắc tới Thọ Nham, Phổ Nham ở phía nam.


7. Mở khu du kích, giải phóng toàn huyện Văn Giang, phối hợp với chiến dịch Hòa Bình, tháng 12-1951

Đầu tháng 12-1951 phối hợp với chiến dịch tiến công địch ở Hòa Bình, bộ đội tỉnh đã tiến lên mở liên tiếp cơ sở phía tây nam huyện Yên Mỹ và giải phóng gằn như toàn vẹn huyện Văn Giang, giáp với huyện Gia Lâm, kế cận với thành phố Hà Nội.


Trận đánh chia ra làm hai bước hoạt động ngắn, được chuẩn bị cẩn thận, nhưng diễn biến lại hết sức thuận lợi, không tổn thương một chiến sĩ nào, không phải bắn một viên đạn, thế mà bọn địch ở các npi khác đã đầu hàng hoặc bỏ chạy.


Bước 1, ta định phá các bốt hương dũng Ngân Hạnh, Đại Hạnh, nhảy cóc qua vị trí Từ Hồ; nhưng bọn lính ở Từ Hồ do tên đội Truy chỉ huy vừa phát hiện quân ta ở xã Quang Phục (thôn Bình Phú - Khóa Nhu) đã vội rút chạy về vị trí Lực Điền, nên ta đã giải phóng thêm vị trí này. Ngoài ra, vị trí bang tá đóng ở thôn Đa Ngưu, huyện Văn Giang, vừa thấy bộ đội vào đầu làng đã vội cuốn chạy, để lại toàn bộ quân trang, quân dụng. Trong ngày, bộ đội đóng quân ở thôn Đại Hạnh. Với tư cách là chủ tịch cũ của huyện Yên Mỹ, tôi tập hợp tuyên truyền cho nhân dân trong thôn và thuyết phục tề tại Yên Mỹ nộp súng. Nhân dân ta hồ hởi đón tiếp bộ đội.


Sang bước 2 cũng vậy, sau đó vài ngày, ta tiến vào thôn Cửu Cao (tên Nôm gọi là làng Rồng). Dân ở thôn này do tên chánh Phả không chế đã mất liên lạc với kháng chiến ngay từ đầu năm 1947. Nhưng lần này cũng vậy, tên chánh Phả cũng vội chạy trốn khi vừa phát hiện thấy bộ đội, nên bộ đội ngày hôm sau chỉ làm nhiệm vụ tuyên truyền, giải thích kháng chiến cho dân. Đợi đến tối hôm sau, tiến lên dọc theo đê sông Hồng bức hàng tên chánh Phát ở bốt Phi Liệt, thu vũ khí của hương dũng thôn Xuân Quan và không phải tốn một viên đạn nào mà giải phóng vị trí Cống Luận là quận lỵ hành chính của huyện. Bọn bảo an ở đây cũng bỏ chạy một cách lặng lẽ.


Như vậy là ta đã kết thúc đợt hoạt động thứ 7, đồng thời cũng là kết thúc về cơ bản nhiệm vụ phá tan hệ thống tháp canh, hương đồn. Đáng kể có huyện Tiên Lữ đã diệt và bức hàng, bức rút các đồn Vân Phương, An Chiểu, Phương Chiểu, Hải Yên, mở khu du kích tới sát thị xã Hưng Yên. Huyện Phù Cừ diệt bốt tổng dũng Hoàng Xá, Hoàng Các, bắt sống tên tổng Nham phản động, mở rộng cơ sở ở phía nam huyện Ân Thi cùng với đại đội 20 diệt và bức hàng các vị trí Huệ Lai, Đô Thượng, Gia Cốc... mở rộng khu du kích ở bắc huyện.