MỘT CHUYẾN BẢO VỆ

Mùa nước lũ năm 1961. Trời đã xế trưa, nắng chênh chếch đọt gáo. Thời tiết oi ả lạ thường. Tại căn cứ huyện ủy Châu Phú ở Ô Long Vĩ, trời nước mênh mông, tôi và đồng chí Bảy Thu, chỉ huy Địa phương quân Châu Phú, được lệnh gọi gấp của đồng chí Bí thư Huyện ủy. Nhìn gương mặt khẩn trương của đồng chí Nguyễn Văn Bảng (Tư Kỉnh), tôi đoán thầm có chuyện hệ trọng.. Quả nhiên không ngoài dự đoán, đồng chí Tư Kỉnh ân cần dặn dò:

- Đêm nay hai đồng chí cùng anh em trong tổ, đến chùa Bà Bài để rước và bảo vệ một cán bộ cao cấp. Các đồng chí đi đường cẩn mật, phải hết sức cố gắng và bảo vệ chu toàn, đừng để sơ xuất.

Chấp hành lệnh trên, cơm nước xong xuôi, tôi với Bảy Thu cùng các anh em trong tổ, tổng cộng năm người, chuẩn bị vũ khí: garant, carbine, mút... và phương tiện xuồng, dầm... Tất cả chuẩn bị xong, chờ giờ lên đường. Đúng giờ xuất phát, trời tối đen, xuồng chúng tôi lướt xào xạc trên cánh đồng mênh mông nước, hướng trực chỉ về chùa Bà Bài, xã Vĩnh Tế, giáp ranh tỉnh Tà Keo, Campuchia. Đây là con đường huyết mạch của huyện, từ căn cứ địa biên giới Tần Châu, An Phú, đường giao liên du kích đến Phú Hữu - Vĩnh Hậu (An Phú) - Hòa Lạc - Thạnh Mỹ Tây (Châu Phú) - núi To, nối liền khu 8 với Bảy Núi. Là nơi có hành lang chiến lược 1A chạy qua, nối liền Trung ương Cục với khu 9; nên quân và dân An Giang, trong đó có Châu Phú, không chỉ chiến đấu giải phóng quê hương mình, mà còn góp phần bảo vệ thông suốt đường dây chiến lược.

Đến chùa Bà Bài, thủ từ chùa Bà Bài - Sáu Béo (Sáu mù) - hướng dẫn, làm thủ tục xong, trời đã khuya. Chúng tôi lặng lẽ cột xuồng vào vị trí quy định, im lặng chờ đợi. Cả nhóm quây quần bên nhau, người ngả lưng xuống xuồng, kẻ ngồi nghỉ. Gió đồng thổi mát rượi làn da, nhưng không đủ sức xua bầy muỗi vo ve. Có tiếng đập muỗi bốp bốp. Sương xuống lạnh bao trùm khắp nẻo. Trong bóng đêm dầy đặc, chợt lóe lên ánh quẹt, gió thổi tắt, hai ba bàn tay xòe ra, khum lại che gió. Điếu thuốc được đốt lên, chuyền tay nhau mỗi người rít một hơi, cho ấm lòng, chống lại cái lạnh ngoài trời. Nhìn những gương mặt gầy guộc trong bóng đêm, san sẻ nhau từng điếu thuốc, lòng tôi dâng lên niềm thương mến vô hạn, nhớ lại trận tháng 5 năm 1961, mà không cầm được nước mắt.

Từ năm 1960 bộ đội của huyện Châu Phú gọi là Đội hành động. Lúc bấy giờ do đồng chí Lưu Tấn Phát (Năm Phát) làm đội trưởng. Đội được hai tiểu đội, lấy Ô Long Vĩ, Cốc Đạo Cậy (Thạnh Mỹ Tây) làm căn cứ. Lực lượng có ít, nhưng họ là những chiên sĩ dũng cảm, chiến đấu và hy sinh oanh liệt. Ngày 09 tháng 05 năm 1961, lực lượng ta gồm trung đội D512 của tỉnh, địa phương huyện, hai tiểu đội du kích Thạnh Mỹ Tây, bao vây đồn Long châu, Thạnh Mỹ Tây - một chốt tai mắt của quân ngụy ở Vàm Cốc. Vừa vây đồn vừa dùng đặc công, đốt mìn, dùng xăng đốt ... Binh lính trong đồn chống trả dữ dội. Thấy thời gian bao vây đồn kéo dài bất lợi, lực lượng D.512 của tỉnh và huyện, rút về căn cứ. Chỉ còn lực lượng của xã tiếp tục vây đồn. Chi khu ngụy tập trung 300 quân bảo an, dân vệ vào giải vây. Do lực lượng ta ít, bị địch bắt sáu đồng chí. Bí thư xã Dương Văn Hầu bị chặt đầu treo tại chợ Long Châu. Đồng chí Nguyễn Dục Tư bị tra tấn dã man, không khai báo còn chửi thẳng vào mặt chúng. Tức giận, chúng mang đồng chí ra bắn, cùng các chiến sĩ du kích Thạnh Mỹ Tây.

Đang suy nghĩ miền man, bỗng vai bị vỗ mạnh, tôi giật mình quay lại, giọng Bảy Thu vừa đủ nghe: "Đã huốt giờ hẹn rồi. Không thấy ai hết. Mình về thôi!"

Trong bóng đêm đoàn quân chúng tôi lục đục khua mái chèo, bơi trở ra về Ô Long Vĩ. Trời bỗng chuyển cơn mưa. Sấm chớp vang rền...

Đêm thứ hai, chúng tôi lại được lệnh đi đón nhân vật quan trọng cũng tại địa điểm cũ: chùa Bà Bài. Chúng tôi im lặng chờ đợi. Thời gian cứ lặng lẽ trôi, tiếng cá đớp mồi, vọng lại đâu đây. Rồi xuồng nhân vật quan trọng xuất hiện. Cánh quân từ Tân Châu đưa qua. Là người lính chiến đấu, chấp hành lệnh cấp trên, khi nhận lệnh chúng tôi không có quyền tò mò người mình đón và bảo vệ là ai. Nhưng nhìn người phụ nữ dáng to lớn, gương mặt tròn, áo bà ba đen, khăn rằn quấn cổ, tôi đoán là người phụ nữ Đồng khởi Bến Tre năm nào. Chị ba Định, theo cách gọi thân thương, là Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam.

Xuồng tôi, Bảy Thu bảo vệ đi phía trước. Kế đến là xuồng bà ba Định, có bảo vệ riêng. Phía sau là các xuồng bảo vệ tập hậu của các du kích. Xuồng đồng chí tư Kỉnh bảo vệ theo cùng. Mùa nước nổi dâng cao. Đoàn quân lặng lẽ bơi. Mái dầm khuấy nước xào xạc. Thỉnh thoảng, xuồng đồng chí tư Kỉnh lướt nhẹ đến xuồng bà ba Định trao đổi ý kiến. Trời bỗng chuyển cơn mưa. Gió rít từng cơn. Các hàng cây gáo rung mình, xào xạc trước gió. Rồi mưa như trút. Các chiến sĩ vội vàng khoác lên mình tấm ni lon che mưa. Bà Ba Định và chiến sĩ cận vệ cũng thế.

Đoàn chúng tôi bảo vệ đưa bà ba Định về căn cứ địa Ô Long Vĩ an toàn. Thay đồ, lau khô người trời cũng vừa rạng sáng. Đồng chí Tư Kỉnh tiếp tục phân công tôi và Bảy Thu ra ngã ba Kinh Đào, đón đồng chí Chưa, giao liên huyện đang đi vào núi Sam. Xuồng đến điểm hẹn, nhà đồng đội của mình là út Dồi. Chúng tôi cột xuồng vô sàn nhà, lên bộ đi văng nằm nghỉ ngời chờ đợi đồng chí Chưa trở về. Hai đêm liên tiếp thức khuya đưa rước vị tư lệnh phó, làm cả hai mệt mỏi, Đặt lưng xuống là hai chúng tôi ngáy o, o ...

- Dậy lẹ mau hai anh. Lính đi càn.

Đang ngủ mê, thình lình có tiếng kêu của vợ út Dồi. Cả hai giật mình, lồm cồm ngồi dậy, thấy loáng thoáng lính ngụy Châu Đốc đi càn đầy đồng. Cả hai phóng vội xuống xuồng, bơi miết. Địch phát hiện nổ súng. Tôi, Bảy Thu vừa bơi vừa bắn trả quyết liệt. Nhờ quen di chuyển trên sông nước, xuồng của chúng tôi lướt nhanh hơn xuồng địch. Địch tuy đông, nhưng bơi dở, bị bỏ rơi phía sau. Hai mái dầm của chúng tôi quạt nước tung toé. Tiếng súng nổ đì đùng. Đạn bắn bay chéo chéo qua màng tai chúng tôi... Bông điên điển, bông gáo rơi rụng lả tả.

Xuồng địch rượt chúng tôi đến kinh Bảy. Tôi, Bảy Thu cho xuồng lủi vô cánh đồng gáo dày đặc, mất dạng. Xuồng địch lùng sục, truy tìm một hồi lâu, không thấy dấu vết, chúng không dám vô sâu sợ có phục kích. Tên chỉ huy ra lệnh rút quân.

Tôi và Bảy Thu ẩn mình trong đám gáo dầy đặc, chưa ra vội sợ địch gài người ở lại phục kích. Đến chiều, đồng chí tư Kỉnh cho các chiến sĩ ra đón hai chúng tôi về. Đêm đó, lực lượng chúng tôi đưa bà ba Định về căn cứ Bảy Núi, Tri Tôn an toàn.

Bà ba Định họp xong ở căn cứ Tri tôn, Huyện đội Châu Thành đưa bà trở về. Nước đã giựt (nước rút). Cơn gió bấc đầu mùa thổi ù ù qua đồng, huyện uỷ Châu Phú bố trí bà nghỉ ngơi tại Cốc Đạo Cậy - Thạnh Mỹ Tây. Địa danh Cốc Đạo Cậy xuất phát từ ông Phan Văn Cậy, người xã Kiến An, Chợ Mới, một nghĩa quân chống Pháp, có tài đúc súng thần công. Tham gia cuộc khởi nghĩa Bảy Thưa của Quản cơ Trần Văn Thành ở láng Linh. Từ khi có Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (1930), những người yêu nước, chiến sĩ cách mạng Châu Phú - Châu Đốc, đã lấy Cốc Đạo Cậy làm căn cứ địa cách mạng của tỉnh An Giang. Nơi đây là điểm xuất kích, chiến đấu làm cho kẻ thù xâm lược bao phen khiếp sợ. Trên bản đồ hành quân của ngụy, Cốc Đạo Cậy được đánh dấu là vùng đỏ.

Bà ba Định ở tại nhà cơ sở là ông Tư Do. Tôi cùng bộ đội du kích huyện bảo vệ vòng trong... còn vòng ngoài, tại Vàm Xáng, do hai tiểu đội chủ lực của tỉnh thuộc D512 lãnh nhiệm vụ. Chỉ huy là tiểu đội trưởng tư Trì Bình. Khoảng chín giờ sáng hôm sau, có tiếng súng nổ ngoài Vàm Xáng, nơi lực lượng của D512, đang bảo vệ vòng ngoài. Lính ngụy đi tàu vô cần. Tiểu đội do tư Trì Bình chỉ huy cùng tám du kích Thạnh Mỹ Tây chống trả quyết liệt. Súng nổ ầm ầm. Nghe súng nổ ngoài Vàm Xáng, biết có biến, tôi và bảy Thu cùng địa phương Châu Phú, theo lệnh của đồng chí bí thư tư Kỉnh, tức tốc bảo vệ bà ba Định đến kinh Tám - kinh Cốc Đạo Cậy đi xuống - về nơi căn cứ an toàn.

Trở lại trận chiến tại Vàm Xáng. Địch huy động lực lượng lính chủ lực, trang bị hỏa lực mạnh, tấn công dữ dội hai tiểu đội của D512 bảo vệ vòng ngoài. Trận đánh đẫm máu trong thế "giáp lá cà" trên đồng nước mênh mông. Đa số chiến sĩ hy sinh oanh liệt. Chỉ còn hai người sau khi bắn hết đạn, chém vè thoát chết.

Bà ba Định về đến chiến khu an toàn, nghe tin hai tiểu đội thuộc tiểu đoàn 512 vì bảo vệ mình mà hy sinh gần hết. Bà thương tiếc mãi không nguôi. Năm 1993, với tư cách Phó chủ tịch nước, bà Nguyễn Thị Định về thăm lại Cốc Đạo Cậy, đốt hương tưởng nhớ các chiến sĩ anh dũng hy sinh trong trận chiến đấu bảo vê mình năm 1961, nhữn giọt lệ bi thương, một lần nữa lại chảy dài trên gương mặt người Phó Chủ tịch nước.