Một đời sống với kỷ niệm

Trên đầu bà Lê Thị Khải vẫn còn một vết sẹo nhỏ. Vết sẹo đã ở đó hơn nửa thế kỷ, cùng bà đi qua những năm tháng của cuộc đời. Mái tóc đã bạc, chiến tranh đã lùi xa, cuộc sống cũng nhiều lần đổi thay, nhưng dấu tích ấy vẫn âm thầm nhắc bà về tuổi hai mươi – những năm tháng mà tuổi trẻ được gửi lại nơi tuyến lửa.

Sinh năm 1945, bà Khải quê ở xã Hoàng Diệu, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội. Trở về cuộc sống đời thường sau những năm tháng chiến tranh, bà vẫn giữ sự nhiệt tình, trách nhiệm, luôn tích cực tham gia các hoạt động tại địa phương. Hiện bà là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Cựu TNXP xã Hoàng Diệu, Chi hội trưởng Chi hội TNXP thôn Bài Trượng.

Đằng sau hình ảnh người cán bộ Hội giản dị hôm nay là câu chuyện về một cô gái tuổi đôi mươi từng rời quê hương, bước vào những năm tháng gian khổ của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Dấu sẹo của tuổi hai mươi

Năm 1965, vừa tròn 20 tuổi, bà Khải gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong. Khi ấy, tiếng gọi của đất nước đã đưa biết bao chàng trai, cô gái rời mái nhà thân thuộc để đến những nơi khó khăn, nguy hiểm nhất.

Bà được biên chế vào đơn vị N81, thuộc Đội Thanh niên xung phong chống Mỹ, cứu nước, làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên tuyến từ Nam Định đến Thanh Hóa, đặc biệt là tuyến đường sắt nối liền hai địa phương.

Ngày ấy, công việc của bà và đồng đội gắn với những con đường, đoạn ray và những khu vực thường xuyên hứng chịu bom đạn. Đường bị phá thì sửa, nền đường hư hỏng thì đắp lại, vật cản phải được dọn dẹp, những khu vực có bom mìn phải được rà phá. Công việc cứ nối tiếp nhau trong điều kiện thiếu thốn và luôn tiềm ẩn hiểm nguy.

Họ không đứng ở nơi trực tiếp cầm súng chiến đấu, nhưng mỗi ngày làm việc đều phải đối mặt với bom đạn. Có những đoạn đường vừa được khắc phục xong lại tiếp tục bị đánh phá. Dẫu vậy, những người TNXP vẫn bám trụ, bởi họ hiểu rằng tuyến đường thông suốt cũng là góp sức cho nhiệm vụ chung của đất nước.

Tháng 7/1965, bà Khải trực tiếp trải qua một lần đối mặt với hiểm nguy. Trong chuyến đi về phía Nam lấy dụng cụ cho đơn vị, khi đến khu vực nửa cầu Đò Lèn, tỉnh Thanh Hóa, một quả tên lửa bất ngờ bắn xuống đầu cầu. Mảnh tên lửa văng trúng đầu khiến bà bị thương.

Đồng đội lập tức đưa bà đến bệnh viện gần đó. Sau thời gian điều trị, bà trở lại đơn vị, tiếp tục công việc cùng những người đã luôn ở bên mình.

Vết thương rồi lành, nhưng vết sẹo vẫn còn.

Đối với bà, đó không chỉ là dấu tích của một lần bị thương. Nó còn gợi nhớ về những người đồng đội đã cùng bà vượt qua thời khắc hiểm nguy. Trong những năm tháng chiến tranh, tình đồng đội được hình thành từ những điều rất giản dị: một bàn tay giúp đỡ, một lời động viên, một người sẵn sàng ở lại bên nhau khi bom đạn bất ngờ ập xuống.

“Sáng mãi tên anh” và những người ở lại

Tháng 12/1969, bà Khải hoàn thành nhiệm vụ và xuất ngũ. Trước ngày rời đơn vị, những kỷ niệm của những năm tháng cùng đồng đội lần lượt trở về. Có những người vẫn còn ở đó, nhưng cũng có những người đã mãi mãi nằm lại trên những chặng đường chiến tranh.

Trong đêm chia tay, từ những cảm xúc ấy, bà sáng tác bài hát chèo “Sáng mãi tên anh”.

Bài hát là lời tưởng nhớ, biết ơn dành cho những liệt sĩ, thương binh và những người đã cống hiến, hy sinh vì Tổ quốc. Không cần những lời lẽ cầu kỳ, ca khúc được viết từ chính những điều bà đã trải qua, từ tình cảm chân thành dành cho đồng đội.

Khi tiếng hát vang lên, nhiều người xúc động. Bởi họ hiểu những câu hát ấy. Họ từng cùng nhau bám đường, từng chia sẻ những ngày tháng thiếu thốn, từng chứng kiến mất mát và cũng từng hy vọng về một ngày đất nước bình yên.

Có lẽ vì thế, “Sáng mãi tên anh” không chỉ là bài hát của một đêm chia tay. Đó còn là cách bà Khải lưu giữ những con người, những kỷ niệm mà thời gian không thể xóa nhòa.

Sau khi xuất ngũ, bà trở về quê hương và tiếp tục cuộc sống bình dị. Nhưng những năm tháng TNXP vẫn luôn hiện diện trong cuộc đời bà. Với vai trò cán bộ Hội Cựu TNXP, bà tiếp tục tham gia các hoạt động tại địa phương, gắn kết đồng đội và góp phần gìn giữ những câu chuyện của thế hệ mình.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, cô gái 20 tuổi năm nào giờ đã trở thành một người phụ nữ tóc bạc. Vết sẹo trên đầu vẫn còn, bài hát vẫn được bà nhớ về, còn tình đồng đội vẫn được bà gìn giữ.

Một vết sẹo có thể nhỏ bé, nhưng phía sau nó là cả một chặng đường tuổi trẻ. Một bài hát có thể mộc mạc, nhưng trong đó chứa đựng biết bao tình cảm. Và một cuộc đời bình dị như bà Lê Thị Khải cũng đủ để kể lại câu chuyện của cả một thế hệ – những người đã từng mang tuổi hai mươi đến với tuyến lửa, để hôm nay đất nước có được những tháng ngày bình yên.