Một đời theo những hải trình

Năm 1972, Phan Thanh Cẩn nhập ngũ khi mới 18 tuổi. Sau thời gian học cơ điện tại Vạn Hoa, ông về Đoàn 125, làm thợ máy Tàu 657, tham gia vận chuyển vũ khí trên Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Ông kể, nhiệm vụ được giữ bí mật nghiêm ngặt. Chỉ thuyền trưởng, thuyền phó và chính trị viên biết điểm đến; thủy thủ phải rời tàu khi tiếp nhận hàng. “Chúng tôi không biết đi đâu, chỉ biết khi thuyền trưởng ra lệnh thì lên đường. Mọi việc đều phải giữ bí mật tuyệt đối” - ông Cẩn nhớ lại.

Mỗi chuyến đi có thể kéo dài một, hai tháng hoặc lâu hơn. Có lần tàu đến vùng giao hàng nhưng chưa thể tiếp cận, phải quay ra chờ. Giữa vòng kiểm soát gắt gao của địch, bộ đội tìm mọi cách đưa vũ khí đến nơi quy định, kể cả thả những kiện hàng được bao gói kín xuống biển theo chỉ dẫn.

Khắc nghiệt nhất là những ngày sóng to, gió lớn. Nhiều người say sóng kiệt sức, không ăn nổi, có lúc chỉ uống nước cháo cầm hơi; nước ngọt cũng phải dùng dè sẻn. Người còn khỏe cố nấu cháo, chăm sóc đồng đội. “Nhưng ai cũng quyết tâm, bởi mình biết nhiệm vụ đưa vũ khí vào miền Nam rất quan trọng” - ông Cẩn nói.

Trong ký ức của ông, những người từng sát cánh như chính trị viên Nhậm, máy trưởng Hương… vẫn gần gũi như thuở nào. Nhiều đồng đội đã qua đời. Ông cũng nhớ những nữ chiến sĩ miền Nam trân quý chiếc khăn mặt, bàn chải đánh răng giản dị do bộ đội miền Bắc mang theo. Giữa chiến tranh, những món quà nhỏ chứa đựng nghĩa tình hậu phương, tiền tuyến.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông Cẩn tiếp tục phục vụ trong lực lượng Hải quân. Năm 1976, ông được đào tạo sĩ quan tại Nha Trang; sau đó đảm nhiệm cương vị thuyền phó rồi thuyền trưởng Tàu 605, vận chuyển hàng hóa, vật liệu và lực lượng phục vụ xây dựng, bảo vệ quần đảo Trường Sa.

Từ những chuyến vận tải bí mật thời chiến, ông bước vào những hải trình giữ đảo. Thời ấy, bộ đội đảo còn nhiều khó khăn, thiếu thốn. Một lá thư nhà, chút thuốc lào… từ đất liền gửi ra cũng được mong ngóng. Ông Cẩn còn nhớ, nhiều lần tàu vừa đến, anh em trên đảo reo vui, bế bổng đồng đội lên. Lính đảo nhanh chóng lên xuồng cao su lần theo dây nối từ đảo ra tàu để nhận hàng. Với ông, tình cảm gắn bó của lính tàu, lính đảo ngày ấy là ký ức khó quên.

Năm 1988, Tàu 605 chở bộ đội và hàng hóa ra đảo Sinh Tồn. Sau khi đưa người và hàng lên đảo, anh em trở lại bảo vệ tàu thì bị đối phương nổ súng. Ông Cẩn bị thương ở chân. Ông được sơ cứu trên tàu rồi chuyển về đất liền điều trị, vết thương ấy đến nay vẫn ảnh hưởng đến việc đi lại. Sau đó, ông chuyển ngành, công tác trong lĩnh vực vận tải biển tại Thanh Hóa rồi nghỉ hưu.

Những năm tháng xa nhà cũng để lại trong ông nhiều day dứt. Vợ ông làm ngành y, một mình chăm con trong khi chồng liên tục đi biển. Ngày con gái đầu lòng chào đời, ông đang làm nhiệm vụ; đến khi trở về, con đã hai tuổi. Nghe vợ kể, hồi nhỏ cứ thấy ai mặc quân phục, con lại ngỡ là bố, ông không khỏi nghẹn lòng. Thương vợ con, ông càng tự nhủ phải làm tròn trách nhiệm người lính.

Giờ đây, niềm vui của ông là gia đình đầm ấm, con cháu trưởng thành và những cuộc gặp mặt đồng đội. Mỗi lần hội ngộ, những người lính năm xưa lại ôm nhau, gọi nhau bằng cách xưng hô thân thuộc thuở quân ngũ.

Khi được hỏi điều tự hào nhất, ông Cẩn chỉ nói: “Mình làm sao cho đất nước được yên bình, con cháu được học hành. Thế thôi”. Lời tâm sự mộc mạc ấy cũng là điều ông gửi gắm tới thế hệ trẻ: trân trọng hòa bình, rèn luyện và tiếp nối những thành quả mà cha anh đã đánh đổi bằng biết bao gian khổ, hy sinh.