Một đời tiễn những người thân yêu vì Tổ quốc

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904, quê ở làng Thanh Quýt, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Mảnh đất nơi Mẹ sinh sống là một trong những địa bàn chịu nhiều tổn thất trong chiến tranh. Cũng từ gia đình nhỏ ở Thanh Quýt ấy, những người con của Mẹ lần lượt tham gia cách mạng, chiến đấu vì độc lập dân tộc.

Mẹ có 9 người con trai, một người con rể và hai cháu ngoại là liệt sĩ. Những mất mát đến với gia đình Mẹ trong suốt hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Trong những năm chiến tranh, bản thân Mẹ Thứ cũng tham gia công việc phục vụ cách mạng. Ngay trong khu vườn của gia đình, Mẹ cùng người thân đào những căn hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ, bộ đội và du kích.

Có những thời điểm, ngay phía trên căn hầm là nơi quân đối phương đóng quân. Mẹ vẫn bảo vệ những người đang được che giấu bên dưới. Trong khi ấy, những tin báo hy sinh của các con lần lượt trở về. Nỗi đau của Mẹ còn kéo dài đến những giờ phút cuối cùng của chiến tranh. Người con trai cả Lê Tự Chuyển hy sinh vào sáng ngày 30/4/1975, khi Sài Gòn đang trong những giờ phút cuối cùng trước ngày hoàn toàn giải phóng. Đất nước thống nhất nhưng chín người con trai của Mẹ đã không thể cùng trở về.

Sau chiến tranh, Mẹ Nguyễn Thị Thứ sống tại quê nhà Thanh Quýt. Người con gái đầu của Mẹ là Lê Thị Trị – sau này cũng được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng – trực tiếp chăm sóc, phụng dưỡng Mẹ trong những năm tháng tuổi già.

Năm 1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ qua đời năm 2010, thọ 106 tuổi.

Cuộc đời của Mẹ gắn với những mất mát đặc biệt lớn của một gia đình Việt Nam trong chiến tranh. Bởi vậy, khi công trình Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng được xây dựng tại Quảng Nam, chân dung Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã được lựa chọn làm nguyên mẫu. Nhưng tượng đài ấy không chỉ dành riêng cho Mẹ Thứ. Từ hình tượng một người mẹ cụ thể, công trình tưởng niệm và tôn vinh những Bà mẹ Việt Nam Anh hùng trên khắp mọi miền đất nước – những người đã hiến dâng những người thân yêu nhất của mình cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã đi qua hơn một thế kỷ của lịch sử Việt Nam. Trong hơn một trăm năm ấy, Mẹ đã chứng kiến chiến tranh, những lần chia ly, ngày đất nước thống nhất và những năm tháng hòa bình. Một cuộc đời với những mất mát khó có thể đo đếm và cũng là một cuộc đời được lịch sử ghi nhớ như biểu tượng về sự hy sinh của những người Mẹ Việt Nam anh hùng.