MỘT KHOẢNH KHẮC ĐỊNH ĐOẠT VẬN MỆNH TRẬN ĐÁNH

Chiều cuối đông, tôi thường thấy ông ngồi rất lâu trước hiên nhà, mắt nhìn về khoảng trời xa. Mỗi lần như thế, ông lại nhớ tới trận Phước Long – trận đánh mà ông gọi là “một khoảnh khắc quyết định số phận của cả đơn vị”.

Ngày 2.1.1975, sau khi tuyến phòng ngự vòng ngoài bị phá vỡ, mũi đột phá gồm ba xe tăng được lệnh tiến thẳng vào trung tâm thị xã theo hướng ngã ba Tư Hiền – trại Lê Lợi. Địch tập trung lực lượng rất mạnh ở nội đô, các ổ súng chống tăng bắn thẳng chặn mọi lối. Bộ binh đi cùng xe bị thương vong nhiều, tiếng kêu cứu hòa trong tiếng đạn nổ dồn dập.

Một xe bạn hết đạn phải lùi lại; xe thứ hai kẹt pháo. 363 do ông Liêm chỉ huy trở thành mũi thép duy nhất còn khả năng cơ động, nhưng đạn dược cũng chỉ còn đếm trên đầu ngón tay. Pháo thủ quay sang nhìn ông, lái xe chờ lệnh. Trước mặt là những dãy phố đặc kín hỏa lực; sau lưng là anh em bộ binh đang cần điểm tựa để bám vào.

Ông kể, người chỉ huy xe tăng không có quyền run sợ. Chỉ cần chậm vài chục giây, địch sẽ củng cố lại đội hình, mũi tiến công có thể tan rã. Chính trong giây phút ấy, ông đã nói dứt khoát: “Một xe cũng tấn công. Ta mở đường bằng chính 363.”

Chiếc xe lập tức tăng ga, lao qua làn đạn bắn thẳng. Ông cho pháo thủ bắn từng phát thật chắc vào các mục tiêu then chốt nhất, ưu tiên diệt ổ đề kháng mạnh để bộ binh có thể theo sau. 363 vừa tiến vừa nghi binh, có đoạn dừng lại nhử địch lộ khỏi công sự rồi bất ngờ nổ súng. Sự táo bạo ấy làm địch rối loạn, nhiều đơn vị bỏ vị trí, tuyến phòng thủ bị xé rách.

Khi lực lượng ta được tăng cường, bộ binh theo dấu xích 363 tràn vào như nước lũ. Đến chiều, thị xã Phước Long hoàn toàn được giải phóng. Anh em bước xuống khỏi xe mà chân ai cũng run – cái run của những con người vừa đi qua cửa tử để cứu nhau.

Chiến thắng Phước Long mở ra tiền đề cho đại thắng mùa xuân 1975. Nhưng với ông Liêm, ý nghĩa sâu nhất là bài học về bản lĩnh người chỉ huy: có những thời điểm, chỉ một lựa chọn đúng lúc có thể cứu cả mũi tiến công, cứu tình người còn lại giữa chiến tranh.

Năm 1987, Thiếu tá Nguyễn Xuân Liêm về hưu, trở lại quê hương, tiếp tục tham gia Hội Cựu chiến binh, kể chuyện cho lớp trẻ. Tôi hiểu rằng khoảnh khắc năm ấy đã theo ông suốt đời, trở thành điểm tựa để ông sống xứng đáng với những đồng đội không tên.