"Một kiếp sa chân muôn kiếp hận, ngoảnh đầu cơ nghiệp ấy trăm năm."

Sự thật là: Chúng ta ĐÃ TỪNG có một cơ hội y hệt như Nhật Bản. Chúng ta đã có một “vị cứu tinh” với tầm nhìn xuyên thế kỷ, nhưng thứ ông nhận lại chỉ là sự im lặng đến lạ lùng của triều đình nhà Nguyễn.Người đàn ông ấy là: Nguyễn Trường Tộ. Trong khi các quan lại triều đình vẫn đang mải mê với "Tứ thư Ngũ kinh", coi người phương Tây là "man di", thì Nguyễn Trường Tộ đã bôn ba khắp Hong Kong, Pháp, Ý...Ông hiểu rằng: Thế giới đang thay đổi vũ bão.Ông khẳng định: Không canh tân là C.H.Ế.T!Từ năm 1863 đến 1871, ông gửi hàng chục bản điều trần lên vua Tự Đức. Hãy nhìn vào những gì ông đề xuất, nó toàn diện đến mức kinh ngạc:Về Chính trị & Ngoại giao: Ông đề nghị mở rộng bang giao, không chỉ với Pháp mà cả Anh, Mỹ, Tây Ban Nha để 'dùng sức mạnh các nước kiềm chế lẫn nhau'. Ông đòi lập lãnh sự, sứ quán để nắm bắt tình hình thế giới.Về Kinh tế: Ông khuyên triều đình khai thác mỏ, phát triển thương nghiệp, mời gọi đầu tư nước ngoài nhưng vẫn giữ chủ quyền.Về Quân sự: Ông đề xuất mua tàu chiến, đúc súng ống theo kiểu phương Tây, mời chuyên gia nước ngoài sang huấn luyện.Về Giáo dục & Văn hóa: Đây mới là điểm 'sốc' nhất: Ông đòi cải cách thi cử, bỏ bớt kinh viện, đưa khoa học kỹ thuật vào giảng dạy và đặc biệt là đề nghị dùng chữ Nôm thay chữ Hán để nâng cao dân trí."Vua Tự Đức khen ông có tài, nhưng lại bị vây quanh bởi những bộ óc bảo thủ, sợ thay đổi. Họ gọi những ý tưởng của ông là "viễn vông", "theo đạo lạ". Cơ hội ngàn năm cứ thế trôi tuột qua những buổi nghị bàn không hồi kết. Để rồi cuối cùng, chúng ta mất nước.---------------------------------- GIẢ THUYẾT: NẾU VUA TỰ ĐỨC QUYẾT ĐOÁN NHƯ THIÊN HOÀNG MINH TRỊ, từ năm 1863?Quân sự: Pháp sẽ không dễ dàng nổ súng tại Thuận An. Chúng ta sẽ đàm phán trên thế mạnh của một quốc gia có hạm đội tàu chiến hiện đại.Kinh tế: Việt Nam có thể đã có đường sắt và công xưởng từ cuối thế kỷ 19, trở thành trung tâm giao thương của Đông Nam Á.Tư duy: Chúng ta đã có một tầng lớp trí thức khoa học sớm hơn hàng chục năm."Một kiếp sa chân muôn kiếp hận, ngoảnh đầu cơ nghiệp ấy trăm năm." Câu nói cuối cùng của Nguyễn Trường Tộ trước khi mất ở tuổi 41 vẫn còn là một vết sẹo đau đớn trong lịch sử. Ông đi trước thời đại quá xa, đến mức cô độc trên chính mảnh đất mình muốn cứu chuộc.Bài học xương máu: Một dân tộc muốn hùng cường, không thể đóng cửa bảo thủ. Phải dũng cảm nhìn ra thế giới và không ngừng tự làm mới mình!