Một lần được gặp anh hùng phi công bắn rơi 9 máy bay Mỹ

Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Cốc sinh năm 1942 tại xã Bích Sơn, huyện Việt Yên (nay là phường Bích Động, thị xã Việt Yên), tỉnh Bắc Giang. Năm 1961, khi đang học lớp 8, trường Ngô Sĩ Liên tại thị xã Bắc Giang, đồng chí trúng tuyển kỳ thi chọn đào tạo phi công. Đồng chí nhập ngũ và được đưa đi huấn luyện tại Trường dự khóa bay ở sân bay Cát Bi (Hải Phòng). Tháng 8/1962, đồng chí cùng đoàn huấn luyện phi công 120 người sang đào tạo tại Trường Không quân ở Liên Xô. Tháng 11/1964, đồng chí là một trong 17 phi công MiG-17 trong tổng số 23 phi công tốt nghiệp khóa đào tạo. Sau khi về nước, đồng chí được phiên chế về Đại đội 1, Trung đoàn 921 (Đoàn Không quân Sao Đỏ). Nhưng không lâu sau, lại được chọn để đi học chuyển loại máy bay MiG-21 ở Liên Xô một năm. Năm 1966 khi đang học tại Liên Xô, đồng chí được kết nạp Đảng Lao động Việt Nam. Đầu năm 1967, đồng chí trở về đoàn Không quân Sao Đỏ.

Trung tướng Nguyễn Văn Cốc nay tuổi đã cao, chân tay không còn được khỏe mạnh như xưa nhưng tinh thần thì vô cùng minh mẫn. Với giọng nói ấm áp, đôi mắt nhìn xa xăm hồi tưởng về thời trai trẻ của mình, đồng chí kể với tôi từng trận đánh, từng khoảng khắc đối mặt với không quân địch: Lần lượt, từ trận đầu tiên đồng chí hạ một máy bay F-105 Mỹ ở vùng trời Thanh Sơn, Phú Thọ đến chiếc thứ 9 là máy bay trinh sát không người lái bị bác bắn hạ trên bầu trời Phủ Lý, Hà Nam được tái hiện lại như một thước phim sinh động, hào hùng.

Chân dung Anh hùng Nguyễn Văn Cốc. Ảnh Tư liệu Bảo tàng PK-KQ.

Ông bộc bạch: “Chưa một lần nào tôi mất bình tĩnh khi đối mặt với Không quân địch, kể cả lần đầu tiên”. Với mỗi người phi công quân sự, khi đối mặt với không quân địch trên bầu trời là một lần “đấu súng” trực tiếp, là khoảng khắc đối mặt giữa sự sống và cái chết trong từng giây, từng phút nhưng với bản lĩnh, lòng dùng cảm, ý chí căm thù giặc cùng với trình độ và kỹ năng điều khiển máy bay thuần thục của đồng chí. Trong 2 năm 1967-1968, Phi công Nguyễn Văn Cốc lần lượt hạ 9 máy bay địch, ngoài ra, đồng chí còn yểm trợ đồng đội bắn rơi 9 máy bay khác. Đây thật sự là một thành tích hiếm có phi công quân sự nào trên thế giới có thể vượt qua được.

Thành tích đáng nể là vậy nhưng đồng chí vẫn cười hiền từ và khiêm tốn nói với tôi rằng: “Việt Nam mình còn nhiều phi công quân sự giỏi lắm, như các đồng chí Mai Văn Cương, Nguyễn Hồng Nghị, Phạm Thanh Ngân đều đã bắn rơi 8 máy bay Mỹ…”.

Một kỷ niệm không thể quên trong cuộc đời của đồng chí đó là lần được gặp Bác Hồ. Năm 1969, Bác đã dự Đại hội Anh hùng-chiến sĩ thi đua của Quân chủng Phòng không-Không quân. Nhận được tin, mấy trăm người trong hội trường nín lặng chờ đợi. Bác đến, dáng cao gầy, sức khỏe có vẻ không được tốt. Cả hội trường đứng dậy vỗ tay và hô vang tên Bác. Bác bước vào, ra hiệu cho mọi người ngồi xuống. Bác ngồi nghe Tư lệnh Phùng Thế Tài báo cáo. Sau khi nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ đại hội, Bác hướng xuống hội trường bảo “Chú Cốc đâu, lên Bác gặp”. Đồng chí ngượng nghịu bước lên, Bác bắt tay ông và hỏi: "Chú đã bắn được mấy máy bay rồi?". Đồng chí trả lời: “Dạ thưa Bác, cháu bắn được 9 cái ạ”. Bác lại hỏi: “Thế chú được tặng mấy huy hiệu của Bác rồi?”. “Dạ thưa Bác, 9 chiếc ạ”.

Bác đã biểu dương thành tích của đồng chí, cầm tay ông giơ cao và hướng xuống hội trường nói: “Năm mới, Bác chúc cho Quân chủng Phòng không – Không quân có nhiều Cốc hơn nữa”. Khoảnh khắc đáng nhớ ấy đã được phóng viên ảnh Xuân Át của báo Phòng không – Không quân ghi lại. Và bức ảnh Bác nắm tay ông đã trở thành vật kỷ niệm đáng quý nhất của đồng chí với vị lãnh tụ kính yêu, vì cuối năm đó Người ra đi mãi mãi. Năm đó đồng chí 27 tuổi, là đại biểu của Đoàn Không quân Sao Đỏ với quân hàm Đại úy - phi công và thành tích lẫy lừng bắn rơi 9 máy bay Mỹ (2 chiếc F4, 5 chiếc F105, 2 chiếc không người lái), có những trận chỉ cách nhau 2 ngày, bắn rơi 2 máy bay. Số máy bay bị đồng chí bắn hạ đang giữ kỷ lục của Không quân khi đó. Và cho đến kết thúc chiến tranh, cũng không có phi công nào của ta vượt qua con số này.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khen ngợi phi công Nguyễn Văn Cốc tại Đại hội Anh hùng-chiến sĩ thi đua Quân chủng Phòng không-Không quân năm 1969. Ảnh Tư liệu Bảo tàng PK-KQ.

Với thành tích đặc biệt xuất sắc của mình, ngày 18/6/1969, Đại úy Nguyễn Văn Cốc được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Trong thời chiến cũng như thời bình, trên mọi cương vị, chức trách đồng chí luôn nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao và được tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương chiến công hạng Nhì, Huân chương kháng chiến chống Mỹ hạng Ba, Huân chương Chiến sĩ Vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba, Huân chương Quân kỳ Quyết thắng, 9 Huy hiệu Bác Hồ và Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng. Năm 2003, đồng chí nghỉ hưu với quân hàm Trung Tướng, chức vụ trước khi nghỉ hưu là Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng.

Chia tay Trung tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Cốc đã để lại trong tôi nhiều cảm xúc khó tả, nhưng cao hơn hết là cảm xúc kính nể và tự hào về một phi công quân sự vĩ đại đã dành cả tuổi thanh xuân của mình chiến đấu vì sự bình yên của bầu trời Tổ quốc; những thành tích và sự công hiến của ông mãi mãi là tấm gương sáng rọi và là niềm tự hào của thế hệ trẻ hôm nay học tập và noi theo.