Một người, một khối thuốc nổ – trận đánh làm sập cầu Thủy Tú

Thời kỳ lịch sử

Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước – chiến trường Khu 5, Quảng Nam – Đà Nẵng, năm 1972.
1. Người lính trẻ đến với Đặc công nước 471

Đặng Tiến Lợi quê Thái Bình.

Ông vào chiến trường miền Trung khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang ở giai đoạn đặc biệt khốc liệt.

Tại Khu 5, ông được biên chế vào Tiểu đoàn Đặc công nước 471.

Đây là một lực lượng đặc biệt.

Họ không chiến đấu theo cách thông thường.

Không có đội hình lớn.

Không có tiếng pháo mở màn.

Nhiều nhiệm vụ bắt đầu bằng việc:

bơi trong đêm.

tiếp cận mục tiêu từ dưới nước.

đặt thuốc nổ.

rút về trước khi đối phương phát hiện.

Tiểu đoàn 471 trong những năm 1971–1975 đã thực hiện hàng chục trận đánh trên chiến trường Khu 5, trong đó có nhiều trận đánh dưới nước và trên các mục tiêu ven biển, sông ngòi quanh Đà Nẵng.

2. Cầu Thủy Tú – một tuyến giao thông quan trọng

Trong chiến tranh, những cây cầu không đơn giản chỉ là công trình giao thông.

Một cây cầu có thể là:

mạch máu vận chuyển.

tuyến đưa quân.

con đường đưa đạn dược và nhiên liệu ra chiến trường.

Vì vậy, phá cầu có thể làm gián đoạn cả một tuyến vận chuyển.

Cầu Thủy Tú nằm trên địa bàn Đà Nẵng, trở thành một mục tiêu mà lực lượng đặc công nước 471 được giao nhiệm vụ đánh phá.

Nhưng đối phương cũng hiểu giá trị của cây cầu.

Và sau nhiều lần bị tập kích, hệ thống bảo vệ được tăng cường rất chặt chẽ.

3. Cây cầu được bảo vệ như thế nào?

Theo hồi ức của các chiến sĩ Đặc công nước 471, đối phương bố phòng quanh cầu Thủy Tú rất nghiêm ngặt.

Cách cầu khoảng 50 mét, chúng dựng hàng rào bùng nhùng từ bờ này sang bờ kia.

Các trụ cầu được gia cố.

Đèn cao áp chiếu xuống mặt nước.

Trên sông còn có những bè nổi làm bằng thùng phuy.

Trên mỗi bè có lính mang vũ khí tuần tra và ném lựu đạn xuống dòng sông để phát hiện người nhái.

Đó là một hệ thống phòng thủ được thiết kế để ngăn chặn chính những người như Đặng Tiến Lợi.

Chú thích: Khu vực cầu Thủy Tú, Đà Nẵng – địa bàn gắn với trận đánh của Đặc công nước 471 trong kháng chiến chống Mỹ.
Nguồn: Tư liệu về Tiểu đoàn Đặc công nước 471, Báo Quân đội nhân dân và PetroTimes.

4. Khối thuốc nổ nặng 2 tạ

Nhiệm vụ được giao:

đánh sập cầu.

Khối thuốc nổ được đưa tới gần mục tiêu.

Nhưng để đưa một khối nổ nặng khoảng 200kg tới trụ cầu giữa một khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt là điều cực kỳ khó khăn.

Những người lính phải đưa khối thuốc vượt qua hệ thống phòng thủ.

Rồi tiếp cận trụ cầu.

Mọi thứ phải diễn ra trong bóng tối.

Một tiếng động bất thường cũng có thể khiến cả tổ bị phát hiện.

5. Tiềm nhập trong đêm

Tổ chiến đấu của Đặng Tiến Lợi bắt đầu tiềm nhập.

Mặt nước tối.

Hai bên bờ là hệ thống canh phòng.

Ánh đèn cao áp có thể quét xuống bất cứ lúc nào.

Nhưng những người lính đặc công nước đã quen với cách chiến đấu ấy.

Họ không cần đối đầu với đối phương.

Họ chỉ cần:

đi qua.

tiếp cận.

đặt thuốc nổ.

rút ra.

Nếu mọi thứ diễn ra đúng kế hoạch, sau tiếng nổ, cây cầu sẽ không còn.

6. Chỉ còn cách trụ cầu vài mét

Tổ chiến đấu đã tiến rất gần mục tiêu.

Chỉ còn vài mét nữa.

Nhưng đúng lúc đó, hỏa lực của đối phương bất ngờ trút xuống.

Một viên đạn đã cướp đi mạng sống của người đồng đội đi cùng Đặng Tiến Lợi.

Trong tích tắc, tình thế thay đổi.

Khối thuốc nổ vẫn còn đó.

Cầu vẫn còn đó.

Và Đặng Tiến Lợi chỉ còn lại một mình.

Chú thích: Chiến sĩ Đặc công nước 471 trong thời kỳ hoạt động trên chiến trường Khu 5.
Nguồn: Tư liệu Quân khu 5 và Báo Quân đội nhân dân.

7. Một mình bên khối thuốc nổ

Trong hoàn cảnh ấy, Đặng Tiến Lợi có thể lựa chọn rút lui.

Nhưng nếu rút:

cầu vẫn còn.

Nhiệm vụ chưa hoàn thành.

Khối thuốc nổ vẫn nằm giữa dòng nước.

Và đối phương sẽ tiếp tục sử dụng cây cầu.

Ông quyết định tiếp tục.

Một mình.

8. “Cường tập”

Khoảng cách tới trụ cầu còn hơn 2 mét.

Không thể đặt khối thuốc theo phương án ban đầu.

Đặng Tiến Lợi đã thực hiện phương thức được các chiến sĩ đặc công gọi là:

“cường tập”.

Ông đẩy thẳng khối thuốc nổ vào trụ cầu, lấy thân mình ép chặt khối thuốc rồi rút chốt.

Đó là một quyết định mà người thực hiện gần như biết chắc hậu quả.

Nhưng trong khoảnh khắc ấy, nhiệm vụ được đặt lên trước sự sống của chính mình.

9. Tiếng nổ trên sông Thủy Tú

Khối thuốc nổ phát nổ.

Cây cầu rung chuyển.

Cấu trúc cầu bị phá hủy.

Tuyến giao thông bị cắt đứt.

Nhiệm vụ của người lính đặc công đã hoàn thành.

Nhưng Đặng Tiến Lợi không trở về.

Theo hồi ức của đồng đội, cầu sập và thân xác ông hòa vào dòng sông Thủy Tú.

Một người lính.

Một khối thuốc nổ.

Một cây cầu.

Và một dòng sông.

10. Không có tiếng reo mừng

Sau một trận đánh thông thường, những người còn sống có thể trở về.

Có thể báo cáo.

Có thể kể lại chiến công.

Nhưng trong trận đánh này, chiến thắng phải trả bằng sự hy sinh của người trực tiếp thực hiện.

Đặng Tiến Lợi không nhìn thấy cây cầu sập.

Không nhìn thấy đồng đội trở về.

Không biết sau này người ta sẽ kể câu chuyện của mình.

Ông chỉ biết một điều:

nhiệm vụ phải hoàn thành.

11. Đặc công nước – những trận đánh không có đường lui

Câu chuyện Đặng Tiến Lợi cho thấy đặc điểm khắc nghiệt của chiến đấu đặc công.

Một lực lượng nhỏ có thể đánh vào mục tiêu lớn.

Nhưng để làm được điều đó, người lính phải tiến rất gần đối phương.

Và càng gần mục tiêu:

càng ít cơ hội sống sót nếu bị phát hiện.

Tiểu đoàn 471 đã chiến đấu trên nhiều địa bàn của Khu 5, đánh tàu, cầu, cảng và những mục tiêu quân sự quan trọng. Trong 5 năm từ tháng 4/1971 đến tháng 4/1975, đơn vị được thống kê đã đánh 41 trận, trong đó 29 trận dưới nước và 12 trận trên cạn.

Đặng Tiến Lợi là một trong những người đã để lại tuổi trẻ của mình trong những trận đánh ấy.

12. Một chiến công nằm lại dưới dòng nước

Chiến tranh kết thúc.

Đà Nẵng được giải phóng.

Những cây cầu được sửa chữa.

Những con đường tiếp tục đông người qua lại.

Cuộc sống trở lại.

Nhưng dưới dòng nước Thủy Tú, một phần lịch sử vẫn nằm lại.

Đó là nơi Đặng Tiến Lợi đã hy sinh.

Một người con quê Thái Bình.

Đã đi hàng trăm cây số tới chiến trường Khu 5.

Và cuối cùng gửi lại tuổi trẻ trên đất Đà Nẵng.

13. Chiếc tên trong lịch sử Đặc công nước 471

Trong những hồi ức về Tiểu đoàn 471, Đặng Tiến Lợi được đồng đội nhắc đến như một chiến sĩ đặc công nước tiêu biểu.

Điều đáng nhớ không chỉ là ông đã hy sinh.

Mà là cách ông hy sinh.

Không phải trong một cuộc đọ súng kéo dài.

Không phải giữa một trận địa rộng lớn.

Mà trong vài mét cuối cùng trước trụ cầu.

Khi người đồng đội đã ngã xuống.

Khi nhiệm vụ tưởng như không thể hoàn thành.

Ông vẫn tiến lên.

Lời kết – Một người, một khối thuốc nổ và một cây cầu

Đặng Tiến Lợi không có một trận đánh với hàng nghìn người.

Ông chỉ có:

một tổ chiến đấu.

một khối thuốc nổ.

một cây cầu.

một dòng sông.

Và một nhiệm vụ phải hoàn thành.

Khi người đồng đội hy sinh, ông vẫn tiếp tục.

Khi khối thuốc nổ không thể đặt đúng vị trí, ông đưa nó tới trụ cầu bằng chính thân mình.

Rồi tiếng nổ vang lên.

Cầu Thủy Tú sập xuống.

Còn người chiến sĩ đặc công nước thì ở lại với dòng sông.

Chú thích: Sông Thủy Tú, Đà Nẵng – nơi ghi dấu sự hy sinh của Anh hùng Liệt sĩ Đặng Tiến Lợi trong trận đánh phá cầu thời kháng chiến chống Mỹ.
Nguồn: Tư liệu về Tiểu đoàn Đặc công nước 471.

Sau này, những người còn sống có thể kể lại trận đánh.

Có thể nói về khối thuốc nổ.

Có thể nói về tiếng nổ.

Có thể nói về cây cầu bị đánh sập.

Nhưng không ai có thể kể chính xác những giây phút cuối cùng của Đặng Tiến Lợi.

Bởi người duy nhất biết điều đó đã nằm lại dưới dòng nước.

Đặng Tiến Lợi – người chiến sĩ Đặc công nước 471 của Khu 5, đã biến những mét cuối cùng trước trụ cầu Thủy Tú thành nơi viết nên câu chuyện về sự hy sinh của một người lính trẻ.