Một thời thanh xuân xung phong

Năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt nhất, hàng vạn thanh niên Việt Nam đã gác lại tuổi trẻ, mái trường và những ước mơ riêng để lên đường ra trận.

Trong số ấy có Nguyễn Thị Hương — cô gái vừa tròn mười tám tuổi ở một vùng quê ven sông Hồng.

Hương vốn là học sinh giỏi của trường huyện. Ước mơ của cô là trở thành bác sĩ. Nhưng khi tiếng loa phát thanh vang lên lời kêu gọi thanh niên lên đường bảo vệ Tổ quốc, cô đã lặng lẽ viết đơn tình nguyện tham gia lực lượng thanh niên xung phong.

Ngày biết tin, mẹ Hương ngồi lặng rất lâu bên hiên nhà.

Bà nhìn cô con gái nhỏ bé rồi nghẹn ngào:

“Con gái mà đi chiến trường… cực lắm con à…”

Hương ôm lấy mẹ:

“Bạn bè con đều đi hết rồi má… tuổi trẻ của con cũng muốn làm điều có ích cho đất nước.”

Cuối cùng, mẹ cô chỉ biết gói cho con vài bộ quần áo và một chiếc khăn tay thêu vội trong đêm.

Ngày lên đường, sân đình làng chật kín người tiễn.

Những chàng trai, cô gái tuổi mười tám đôi mươi:

• Vai đeo ba lô

Tiếng hát vang lên át cả tiếng khóc:

“Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước
Mà lòng phơi phới dậy tương lai…”

Hương cùng đơn vị được điều vào tuyến đường Trường Sơn làm nhiệm vụ:

• San lấp hố bom

Cuộc sống nơi tuyến lửa gian khổ hơn cô từng tưởng tượng.

Ban ngày:

• Máy bay địch quần thảo

Ban đêm:

• Cả đơn vị lại lao ra mặt đường làm việc dưới ánh pháo sáng

Có hôm vừa lấp xong hố bom, máy bay lại quay lại đánh tiếp.

Những cô gái trẻ phải:

• Đội đất

Đôi bàn tay vốn quen cầm bút của Hương dần chai sần và rướm máu.

Nhưng chưa bao giờ cô than vãn.

Trong đơn vị, Hương thân nhất với Lan và Tuyết — hai cô gái cùng tuổi.

Ba người thường ngồi bên bếp Hoàng Cầm kể cho nhau nghe về:

• Quê hương

Lan muốn làm giáo viên.

Tuyết muốn mở một cửa hàng may nhỏ.

Còn Hương vẫn giữ ước mơ mặc áo blouse trắng.

Giữa chiến trường khốc liệt, những giấc mơ bình dị ấy trở thành động lực để họ tiếp tục sống và chiến đấu.

Một đêm mưa lớn, đơn vị nhận lệnh khẩn cấp phải thông đường trước 5 giờ sáng để đoàn xe chở vũ khí kịp vượt trọng điểm.

Bom vừa dứt, cả đội lập tức lao ra làm việc.

Đất đá nóng hầm hập vì sức ép bom.

Mọi người vừa xúc đất vừa nghe tiếng máy bay gầm rú trên đầu.

Bất ngờ một tiếng nổ lớn vang lên.

Một quả bom nổ chậm phát nổ ngay gần mặt đường.

Đất đá bắn tung mù mịt.

Khi khói tan đi, mọi người hốt hoảng nhận ra Tuyết bị thương nặng.

Hương cùng đồng đội vội lao tới đưa bạn vào hầm cứu thương.

Trong ánh đèn pin chập chờn, Tuyết nắm tay Hương rất chặt:

“Nếu mình không qua khỏi… sau này hòa bình nhớ về thăm má mình nhé…”

Hương bật khóc:

“Cậu phải sống… tụi mình còn phải về cùng nhau…”

Nhưng sáng hôm sau, Tuyết hy sinh.

Ngày chôn cất người bạn giữa rừng Trường Sơn, cả đơn vị đứng lặng trong mưa.

Không ai cầm được nước mắt.

Đêm ấy, Hương ngồi một mình bên con suối nhỏ.

Lần đầu tiên cô hiểu:

• Chiến tranh không chỉ có lòng dũng cảm

Nhưng rồi sáng hôm sau, cô lại khoác cuốc xẻng lên vai cùng đồng đội ra mặt đường.

Bởi tất cả đều hiểu:

“Nếu mình dừng lại… đoàn xe sẽ không thể vào chiến trường.”

Những năm tháng thanh xuân cứ thế đi qua giữa:

• Bom đạn

Họ sống rất giản dị:

• Chia nhau từng ngụm nước

Có những người mãi mãi nằm lại tuổi hai mươi.

Có những người trở về với mái tóc bạc sớm.

Nhưng không ai hối tiếc.

Ngày đất nước thống nhất năm 1975, Hương đứng lặng giữa dòng người reo mừng chiến thắng.

Cô khóc khi nhớ tới:

• Những đồng đội đã hy sinh

Sau chiến tranh, Hương trở về quê tiếp tục đi học rồi trở thành bác sĩ đúng như mơ ước.

Nhiều năm sau, trong những buổi gặp mặt cựu thanh niên xung phong, bà thường mang theo chiếc khăn tay mẹ thêu ngày lên đường.

Mỗi lần nhìn lại, ký ức về “một thời thanh xuân xung phong” lại hiện về:

• Gian khổ nhưng đẹp đẽ

Bà thường nói với thế hệ trẻ:

“Tuổi trẻ của chúng tôi đi qua trong bom đạn… nhưng chưa bao giờ sống hoài phí.”

“Một thời thanh xuân xung phong” không chỉ là ký ức của một thế hệ…

Mà còn là biểu tượng của:

• Lòng yêu nước