Một trang sử oanh liệt trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp

Vào những năm cuối thập niên 1940, thực dân Pháp mở rộng càn quét ra vùng đất phía bắc tỉnh Khánh Hòa. Vạn Hưng khi ấy là một địa bàn chiến lược, vừa có quốc lộ đi qua, vừa có biển sâu để tàu chiến neo đậu, lại tựa lưng vào dãy núi vững chãi. Chính vì thế, giặc Pháp cho xây dựng đồn bốt kiên cố tại vùng Xuân Tự nhằm cắt đứt đường liên lạc của quân ta và kiểm soát toàn bộ vùng vịnh Vân Phong. Tại thôn Xuân Tự có một đầm nước tự nhiên lớn, quanh năm nước trong xanh, bao bọc bởi những rặng cây bụi um tùm, người dân địa phương gọi là Búng Ké. Nơi đây trở thành điểm hẹn bí mật của các chiến sĩ cách mạng và đội du kích địa phương.

Trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ, đất và người Vạn Hưng đã chịu không biết bao nhiêu bom đạn, hy sinh. Búng Ké năm xưa nay đã hòa mình vào những thay đổi của xóm làng, nhưng tinh thần kiên cường của ngày hôm đó vẫn chảy dòng máu nóng trong lòng người dân xứ cát. Ngày nay, khi đi ngang qua xã Vạn Hưng, nhìn những ruộng tỏi xanh mướt, những vuông tôm soi bóng mây trời, người già vẫn kể cho con cháu nghe về tiếng trống trận năm nào bên bờ Búng Ké – minh chứng cho một thời Vạn Hưng gian lao mà anh dũng.