Một vị vua tìm đường tu giữa đời sống quyền lực

Một điểm đặc biệt trong hình tượng Trần Thái Tông là sự kết hợp giữa hai vai trò tưởng như đối lập: một vị vua trực tiếp điều hành quốc gia và một người nghiên cứu Thiền học.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết Trần Thái Tông được đánh giá là người am hiểu Phật giáo và là tác giả của những tác phẩm có giá trị trong lịch sử tư tưởng Thiền Việt Nam. Trong đó, Khóa Hư Lục được xem là một tác phẩm quan trọng của Thiền học thời Trần.

Tư tưởng của ông không đơn thuần hướng đến việc rời bỏ cuộc đời để tìm sự giải thoát. Trái lại, trong Thiền Tông Chỉ Nam, ông đặt vấn đề tu hành trong mối quan hệ với trách nhiệm của con người đối với cuộc đời.

Một tư tưởng được nhắc đến trong tác phẩm là quan niệm Phật không bị giới hạn bởi không gian Nam hay Bắc; con người có thể tu tập và giác ngộ tùy theo trí tuệ của mình.

Điều đó cho thấy Phật giáo trong tư tưởng Trần Thái Tông không chỉ là nghi lễ tôn giáo. Nó trở thành một phương thức tự rèn luyện và nhìn nhận cuộc sống.

Có lẽ chính vì vậy, hình ảnh Trần Thái Tông trong lịch sử không chỉ là vị vua mở đầu triều Trần mà còn là một trí thức hoàng gia có đóng góp đáng kể cho đời sống tư tưởng Đại Việt.