MÙA ĐÔNG TRÊN ĐÈO KHAU PHẠ

Cuối năm 1953, gió lạnh tràn về khắp núi rừng Tây Bắc. Con đèo Khau Phạ nối vùng Văn Chấn với Mường Lò chìm trong sương trắng. Ban ngày, từng đoàn dân công hỏa tuyến gùi gạo, tải đạn nối nhau men theo vách núi hiểm trở để tiếp tế cho chiến dịch lớn sắp mở ra. Trong đoàn dân công năm ấy có chàng trai trẻ tên Đinh Văn Hòa, mới hai mươi tuổi. Hòa vốn là người lái ngựa thồ thuê ở vùng Nghĩa Lộ. Cha mất sớm, mẹ đau yếu, cả gia đình chỉ trông vào đôi vai gầy của anh. Nhưng khi bộ đội cần người vận chuyển lương thực lên tuyến trên, Hòa tình nguyện tham gia ngay. Mỗi chuyến đi, anh cùng con ngựa già tên Xám chở hàng vượt hàng chục cây số đường rừng. Ban ngày tránh máy bay địch, ban đêm mới dám đi. Có hôm trời rét cắt da, sương phủ kín lối, người và ngựa trượt ngã liên tục trên đá núi. Một đêm cuối đông, đơn vị của Hòa nhận nhiệm vụ khẩn cấp: đưa số thuốc men vượt đèo Khau Phạ trước bình minh để cứu thương binh ở phía mặt trận. Nếu chậm, nhiều người có thể không qua khỏi. Đoàn vừa đi được nửa đường thì tiếng máy bay Pháp gầm rú vang lên từ xa. Bom bắt đầu dội xuống sườn núi. Đất đá đổ ầm ầm. Cả đoàn phải tản vào vách đá trú ẩn. Trong lúc hỗn loạn, một thùng thuốc bị hất văng xuống mép vực. Hòa nhìn thấy mà chết lặng. Đó là số thuốc cuối cùng của cả chuyến hàng. Không đợi ai lên tiếng, anh buộc dây vào người rồi lần xuống vách núi giữa màn đêm lạnh buốt. Gió rít bên tai, đá sắc cứa rách bàn tay. Phía trên, bom vẫn nổ rung cả sườn đèo. Cuối cùng Hòa cũng giữ được thùng thuốc. Nhưng đúng lúc anh chuẩn bị leo lên, một quả bom nổ gần đó làm đất đá sạt xuống. Sợi dây đứt phăng. Mọi người chỉ kịp nghe tiếng Hòa gọi vọng lên:
— “Đừng để mất thuốc!” Khi khói bụi tan đi, dưới chân vực chỉ còn thấy chiếc thùng gỗ được anh ôm chặt trong tay. Sáng hôm sau, số thuốc ấy được đưa kịp tới trạm quân y. Nhiều thương binh được cứu sống. Còn Hòa mãi mãi nằm lại giữa mùa đông trên đèo Khau Phạ. Sau hòa bình, những người dân công năm xưa quay lại nơi xảy ra vụ sạt lở, dựng một tấm bia nhỏ bằng đá bên đường đèo. Không có nhiều chữ, chỉ khắc dòng ngắn ngủi: “Có những người đã hóa thành con đường cho đồng đội đi tiếp.” Ngày nay, mỗi khi mây phủ trắng Khau Phạ, những người già ở Mường Lò vẫn kể cho con cháu nghe về chàng trai năm ấy — người đã dùng tuổi trẻ của mình để giữ lại sự sống cho đồng đội giữa những tháng ngày chiến tranh dữ dội nhất của núi rừng Tây Bắc.