Mùa Hè Đỏ Lửa Thành Cổ Quảng Trị
Mùa Hè Đỏ Lửa Thành Cổ Quảng Trị
Năm mươi năm đã trôi qua, nhưng mỗi lần tháng Bảy về, tôi lại nhớ như in mùa hè đỏ lửa năm 1972 ở Thành cổ Quảng Trị. Khi ấy tôi mới hai mươi tuổi, là một chiến sĩ bộ binh vừa rời ghế nhà trường chưa lâu. Chúng tôi hành quân xuyên đêm vượt sông Thạch Hãn để tăng cường cho lực lượng đang chiến đấu trong Thành cổ. Trước lúc xuống thuyền, người chỉ huy chỉ nói ngắn gọn: "Các đồng chí vào Thành cổ là xác định gian khổ, nhưng bằng mọi giá phải giữ được trận địa." Không ai hỏi thêm điều gì. Chúng tôi siết chặt tay nhau rồi lặng lẽ bước lên những chiếc thuyền nhỏ, xuôi theo dòng sông trong màn đêm.
Ngay khi đặt chân vào Thành cổ, tôi mới hiểu thế nào là chiến trường khốc liệt. Bom, pháo của đối phương gần như không ngừng nghỉ. Ban ngày, từng tốp máy bay gầm rú trên đầu, ném bom xuống những bức tường thành đã đổ nát. Ban đêm, pháo từ nhiều hướng tiếp tục dội xuống, mặt đất rung lên như động đất. Có những lúc chỉ trong vài phút, hàng trăm quả đạn pháo rơi xuống khu vực rộng chưa đầy một ki-lô-mét vuông. Đất đá, khói bụi và mùi thuốc súng phủ kín không gian. Thành cổ khi ấy gần như không còn một công trình nào nguyên vẹn. Mỗi mét đất đều bị bom cày xới nhiều lần. Chính vì mức độ hủy diệt khủng khiếp ấy mà nhiều người sau này gọi nơi đây là "cối xay thịt".
Chúng tôi sống trong những hố cá nhân và đoạn giao thông hào được đào vội. Hầm trú ẩn vừa sập vì pháo thì lại đào hầm mới. Ban ngày rất khó di chuyển, chỉ cần ló đầu lên là có thể trở thành mục tiêu của pháo hoặc súng bắn tỉa. Vì vậy, phần lớn việc tiếp tế đạn dược, lương thực và đưa thương binh ra ngoài đều diễn ra vào ban đêm. Có những đêm tôi cùng đồng đội cõng từng thùng đạn, từng thùng nước vượt qua những đoạn hào đầy bùn đất. Có người vừa đi được vài bước đã bị mảnh pháo đánh trúng. Chúng tôi chỉ kịp kéo đồng đội xuống hố rồi tiếp tục nhiệm vụ, bởi nếu chậm một chút, cả đơn vị phía trước có thể thiếu đạn chiến đấu.
Điều khiến tôi không bao giờ quên là dòng sông Thạch Hãn. Ban ngày mặt sông lặng lẽ, nhưng đêm xuống lại trở thành con đường sinh tử. Bao chuyến thuyền đưa bộ đội vào Thành cổ và chở thương binh ra phía sau. Không ít con thuyền đã không bao giờ cập bến vì trúng pháo. Tôi vẫn nhớ người bạn thân nhất của mình là Hòa, quê ở Nghệ An. Chiều hôm ấy, Hòa còn chia cho tôi nửa nắm cơm sấy và cười nói rằng sau chiến tranh sẽ về quê làm thầy giáo. Đêm đó, trong một đợt phản kích, Hòa trúng mảnh pháo khi đang vận chuyển đạn. Chúng tôi cố đưa cậu ấy về hầm cứu chữa nhưng không kịp. Trước khi nhắm mắt, Hòa chỉ thì thầm: "Đừng để mất Thành cổ..." Đó là những lời cuối cùng tôi nghe từ người đồng đội đã cùng mình vượt bao chặng đường hành quân.
Ngày nối ngày, chúng tôi chiến đấu trong điều kiện vô cùng thiếu thốn. Quần áo rách tả tơi, nước uống phải chắt chiu từng bi đông, nhiều bữa chỉ có vài nắm gạo sấy và lương khô. Nhưng chưa bao giờ tôi thấy tinh thần đồng đội suy giảm. Mỗi khi một đơn vị bị tổn thất, đơn vị khác lại lập tức bổ sung lực lượng. Những người lính trẻ, nhiều người mới mười tám, đôi mươi, vẫn bình tĩnh bám trụ trong mưa bom bão đạn. Chúng tôi hiểu rằng phía sau mình là đồng bào, là Tổ quốc, và nhiệm vụ của người lính là chiến đấu đến cùng.
Suốt 81 ngày đêm, Thành cổ Quảng Trị trở thành biểu tượng của lòng quả cảm và sự hy sinh. Khi cuộc chiến kết thúc, tôi bước ra khỏi những bức tường đổ nát mà cảm giác như mình vừa đi qua một giấc mơ đầy khói lửa. Nhiều đồng đội đã mãi mãi nằm lại dưới lòng đất Thành cổ và trong dòng sông Thạch Hãn. Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, mang theo những ước mơ còn dang dở về gia đình, quê hương và tương lai hòa bình.
Bây giờ, mỗi lần trở lại Quảng Trị, đứng trước Thành cổ rợp bóng cây và nhìn dòng Thạch Hãn lặng lờ trôi, tôi lại nhớ đến những gương mặt năm xưa. Tiếng bom đạn đã lùi xa, nhưng sự hy sinh của những người lính hai bên và những mất mát mà chiến tranh gây ra vẫn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của hòa bình. Tôi kể lại câu chuyện này không phải để khơi gợi hận thù, mà để thế hệ hôm nay hiểu rằng mỗi tấc đất bình yên của Tổ quốc đều đã phải đánh đổi bằng biết bao mồ hôi, nước mắt và cả tuổi xuân của những con người đã sống, chiến đấu và ngã xuống nơi Thành cổ Quảng Trị mùa hè năm 1972.
