MÙA HÈ TUỔI MƯỜI SÁU VÀ CÂU CHUYỆN VỀ LÊ THỊ HỒNG GẤM

Mùa hè năm nay, trên báo chí và mạng xã hội, tôi thường bắt gặp chủ đề “Về nghe Sen kể chuyện” của Lễ hội Sen Đồng Tháp. Cách gọi ấy khiến tôi thích thú. Tôi bỗng tò mò không biết quê hương mình đang cất giữ những câu chuyện nào và những con người nào đã làm nên những câu chuyện ấy.

Trong lúc tìm đọc các câu chuyện lịch sử, tôi biết đến nữ anh hùng Lê Thị Hồng Gấm, người con gái quê Long Hưng, huyện Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho xưa. Điều khiến tôi dừng lại rất lâu không phải là những chiến công của chị, mà là tuổi đời của chị. Tôi năm nay mười sáu tuổi, vừa chuẩn bị bước vào lớp 11. Và tôi bất ngờ khi biết rằng ở độ tuổi gần bằng mình, Lê Thị Hồng Gấm đã làm giao liên giữa vùng chiến sự. Khi anh dũng hy sinh, chị mới mười chín tuổi, độ tuổi của những ước mơ vừa bắt đầu.

Cuối năm 1967, Lê Thị Hồng Gấm tham gia cách mạng và được giao nhiệm vụ làm giao liên tại xã Long Hưng. Công việc của chị là chuyển công văn, chỉ thị và thực hiện nhiệm vụ giao liên qua những vùng do địch kiểm soát. Khi ấy, Long Hưng nằm gần căn cứ Đồng Tâm của Mỹ, một địa bàn có chiến sự rất ác liệt. Theo tư liệu, có những ngày chị thực hiện từ bảy đến mười chuyến giao liên.

Khi đọc đến chi tiết ấy, tôi chợt nhớ những lần nghe ông bà kể về quê mình ngày trước, khi nhiều con đường còn là đường đất, cầu khỉ bắc qua kênh rạch và việc đi lại khó khăn hơn bây giờ rất nhiều. Chỉ nghĩ đến việc phải đi hết chuyến này đến chuyến khác trong một ngày, tôi đã thấy công việc của người giao liên năm ấy không hề giản đơn. Vậy mà những trang viết về Lê Thị Hồng Gấm chỉ ghi lại tất cả bằng vài dòng ngắn ngủi. Có lẽ, chính những dòng ngắn ngủi ấy lại giúp tôi hình dung rõ hơn về một người giao liên thầm lặng của những năm tháng chiến tranh.

Từ một người giao liên, Lê Thị Hồng Gấm từng bước được giao những nhiệm vụ quan trọng hơn trong hoạt động cách mạng. Tháng 12/1968, chị trở thành xã đội phó, chị cùng lãnh đạo xã Long Hưng  thuyết phục bà con cùng bám đất, bám ruộng vườn sản xuất, ủng hộ cách mạng. Đến tháng 8/1969, chị tiếp tục được điều động làm Trung đội phó du kích vành đai liên xã Bình Đức, một địa bàn nằm sát thành phố Mỹ Tho và có tình hình chiến sự rất ác liệt.

Hơn 8 tháng chiến đấu, chị cùng đơn vị đánh 10 trận, diệt 63 tên địch, bắn rơi một máy bay lên thẳng. Những con số ấy cho thấy từ cô gái giao liên năm nào, Lê Thị Hồng Gấm đã trở thành một nữ du kích dũng cảm và giàu bản lĩnh. Việc liên tiếp được giao những nhiệm vụ quan trọng cũng cho thấy sự tin tưởng của tổ chức đối với chị.

Chỉ trong một thời gian ngắn, từ một cô giao liên, Lê Thị Hồng Gấm đã đảm nhận những trọng trách ngày càng lớn hơn. Chiến tranh dường như đã khiến người con gái ấy lớn lên trước tuổi của mình.

Ngày 18/4/1970, để chuẩn bị cho trận đánh đêm, chị cùng 2 nữ du kích đi mua lương thực cho đồng đội. Khi ra giữa cánh đồng, các chị bị địch phát hiện, Lê Thị Hồng Gấm và đồng đội rơi vào vòng vây của địch. Theo tư liệu, chị đã chỉ đường cho hai đồng chí tìm cách thoát ra ngoài. Sau đó, chị tiếp tục chiến đấu, bắn rơi một trực thăng tại chỗ. Chiếc trực thăng còn lại đổ quân bao vây, chị nổ súng diệt tiếp 3 tên địch. Do địch quá đông, chúng tập trung hỏa lực bắn về phía chị, khiến Hồng Gấm bị thương quá nặng. Khi đạn đã hết, Lê Thị Hồng Gấm dùng chút sức lực đập gãy khẩu súng để không rơi vào tay địch rồi anh dũng hy sinh khi mới mười chín tuổi.  

Tôi đọc đến dòng ấy rồi lặng người đi. Hình ảnh người con gái mở đường cho đồng đội thoát khỏi vòng vây, chiến đấu đến viên đạn cuối cùng rồi đập gãy khẩu súng của mình cứ ở lại trong tôi rất lâu.

Tôi nhìn chiếc điện thoại vẫn còn sáng trên bàn học. Có những ngày, chúng tôi dành quá nhiều thời gian cho trò chơi điện tử, những đoạn video ngắn hay những cuộc trò chuyện trên mạng xã hội mà quên mất quanh mình còn biết bao điều đáng để lắng nghe. Nhưng cũng chính chiếc điện thoại ấy đã đưa tôi đến với câu chuyện về người con gái tên Lê Thị Hồng Gấm.

Câu chuyện ấy khiến tôi nhớ đến những điều mà quê hương mình vẫn luôn gìn giữ. Có lẽ cũng như sen lặng lẽ vươn lên từ bùn đất mà vẫn giữ được vẻ đẹp thanh khiết của mình, quê hương luôn cất giữ những câu chuyện được làm nên từ những con người bình dị nhưng giàu lòng dũng cảm và những hy sinh thầm lặng. Lê Thị Hồng Gấm là một con người như thế.

Những câu chuyện ấy không chỉ giúp chúng tôi hiểu thêm về quá khứ mà còn khiến tôi nghĩ nhiều hơn về tuổi trẻ hôm nay. Thế hệ chúng tôi không phải cầm súng như chị, nhưng được học tập, được tiếp cận tri thức và công nghệ bằng những điều kiện mà thế hệ của chị chưa từng có. Vì thế, biết sử dụng những điều ấy để học tập, để hiểu thêm về lịch sử và để sống có ích hơn cũng là cách để tuổi trẻ hôm nay xứng đáng với những hy sinh của thế hệ đi trước.

Câu chuyện ấy khép lại, nhưng mỗi khi nhìn chiếc điện thoại trên bàn học, tôi lại nhớ rằng giữa rất nhiều điều có thể tìm kiếm trong thế giới hôm nay, vẫn có những câu chuyện của quê hương đáng để chúng ta lắng nghe và mang theo trên hành trình trưởng thành của mình.