MÙA HOA LỬA TRÊN ĐẤT HÀ TĨNH

MÙA HOA LỬA TRÊN ĐẤT HÀ TĨNH

Mùa hè năm 1968, Hà Tĩnh nắng như đổ lửa.

Con đường qua Ngã ba Đồng Lộc ngày đêm rung lên bởi tiếng bom. Những đoàn xe chở lương thực, đạn dược vẫn nối nhau vượt qua trọng điểm, hướng về miền Nam. Ban ngày, máy bay địch quần thảo trên bầu trời. Ban đêm, dưới ánh đèn dầu được che kín bằng những tấm vải đen, từng tốp thanh niên xung phong lại lao ra mặt đường, lấp hố bom, sửa cầu, dẫn xe qua những đoạn đường vừa bị đánh phá.

Trong một tiểu đội thanh niên xung phong có cô gái tên Lan, vừa tròn mười chín tuổi.

Lan sinh ra ở một làng nhỏ ven sông thuộc huyện Can Lộc. Ngày cô viết đơn tình nguyện lên đường, mẹ chỉ lặng lẽ gói cho con vài bộ quần áo, một chiếc khăn tay và dúi vào túi cô một nhúm đất vườn.

Mẹ bảo:

“Đi đâu thì đi, nhớ rằng phía sau con vẫn còn quê nhà.”

Lan cười, nhưng khi quay lưng bước ra khỏi cổng, nước mắt cô cứ thế chảy dài.

Những đêm không ngủ

Công việc của Lan và đồng đội bắt đầu khi tiếng bom vừa dứt.

“Ra đường!”

Tiếng tiểu đội trưởng vang lên giữa khói bụi.

Mọi người ôm cuốc, xẻng chạy về phía những hố bom còn bốc khói. Có đêm, con đường vừa được san bằng thì một loạt bom khác lại trút xuống. Đất đá tung lên. Cây rừng nghiêng ngả.

Nhưng chỉ ít phút sau, những chiếc cuốc lại vang lên trong đêm.

Lan nhỏ người nhưng nhanh nhẹn. Cô thường đứng ở đầu đường, tay cầm chiếc đèn được che kín, ra hiệu cho những đoàn xe đi qua.

Mỗi lần một chiếc xe vượt khỏi trọng điểm an toàn, cô lại thở phào.

Một người lính lái xe trẻ tên Minh thường xuyên đi qua đoạn đường ấy. Anh quê ngoài Bắc, lái chiếc xe tải chở hàng vào chiến trường.

Lần đầu gặp Lan, Minh chỉ kịp hỏi:

“Đồng chí ơi, còn bao xa nữa thì hết trọng điểm?”

Lan vừa phủi đất trên mặt vừa cười:

“Qua được chỗ chúng tôi là yên tâm rồi!”

Chiếc xe chuyển bánh.

Minh quay đầu nhìn lại.

Giữa màn đêm, cô gái Hà Tĩnh nhỏ bé vẫn đứng bên đường, mái tóc phủ đầy bụi đất.

Một lời hẹn dưới trời sao

Sau nhiều lần gặp nhau, Minh và Lan dần trở nên thân quen.

Có một đêm hiếm hoi yên tiếng máy bay, đoàn xe phải dừng lại chờ đường phía trước thông tuyến. Minh ngồi bên vệ đường cùng Lan.

Trên trời, những ngôi sao hiện ra sau lớp khói bom.

Minh hỏi:

“Hết chiến tranh, Lan muốn làm gì?”

Lan suy nghĩ một lúc rồi nói:

“Em muốn về làng dạy học.”

“Sao lại dạy học?”

“Vì trẻ con quê em nhiều đứa phải nghỉ học vì chiến tranh. Em muốn sau này tiếng bom hết rồi, làng chỉ còn tiếng trẻ đọc bài.”

Lan quay sang:

“Còn anh?”

Minh cười:

“Anh sẽ lái xe về Hà Tĩnh.”

“Làm gì?”

“Để xem cô giáo Lan có còn nhớ anh không.”

Lan đỏ mặt.

Cả hai bật cười.

Giữa chiến trường, họ chẳng có gì để tặng nhau. Lan hái một nhành sim tím ven đồi, đưa cho Minh.

“Giữ lấy. Khi nào hòa bình thì mang về trả em.”

Minh cẩn thận kẹp nhành sim vào cuốn sổ trong túi áo.

“Nhất định.”

Đó là lời hẹn rất giản dị của hai người trẻ giữa những năm tháng mà ngày mai đôi khi là điều không ai dám chắc.

Đêm bom dữ dội

Một đêm cuối tháng Bảy, máy bay địch bất ngờ xuất hiện.

Tiếng còi báo động vang lên.

Bom trút xuống liên hồi.

Cả vùng Đồng Lộc sáng rực như ban ngày.

Một quả bom nổ ngay bên mặt đường. Đất đá đổ xuống, tạo thành một hố lớn chắn ngang tuyến vận tải.

Trong lúc mọi người còn đang tìm chỗ trú, phía xa xuất hiện ánh đèn của một đoàn xe.

Nếu con đường không được thông ngay, cả đoàn xe có thể trở thành mục tiêu.

Tiểu đội trưởng hét lớn:

“Phải mở đường!”

Không ai bảo ai.

Lan và các đồng đội ôm cuốc, xẻng chạy ra.

Bom vẫn nổ.

Mỗi tiếng nổ làm mặt đất rung chuyển.

Lan xúc từng xẻng đất, đôi tay rớm máu.

Một đồng đội kéo cô xuống khi nghe tiếng máy bay quay lại.

Lan chỉ nói:

“Xe đang chờ!”

Rồi cô lại đứng lên.

Gần một giờ sau, một lối nhỏ vừa đủ cho xe đi qua được mở.

Từng chiếc xe tắt đèn, chậm rãi vượt qua trọng điểm.

Chiếc cuối cùng chính là xe của Minh.

Qua ô cửa xe, Minh nhận ra Lan.

Anh muốn dừng lại.

Nhưng Lan giơ tay, hét lớn:

“Đi đi! Đừng dừng lại!”

Minh chỉ kịp nhìn thấy bóng cô gái đứng giữa khói bụi, tay vẫn ra hiệu cho xe tiến lên.

Chiếc xe khuất dần trong đêm.

Lá thư không kịp gửi

Sáng hôm sau, khi đơn vị tranh thủ nghỉ giữa hai trận bom, Lan lấy một tờ giấy nhỏ viết thư về cho mẹ.

“Mẹ kính yêu!

Con vẫn khỏe. Ở đây bom nhiều nhưng mọi người thương nhau lắm. Chúng con đã giữ được đường cho những đoàn xe đi qua.

Mẹ đừng lo cho con.

Ngày hòa bình, con sẽ trở về.

Con sẽ trồng lại hàng cau trước ngõ, sửa lại mái nhà và xin đi dạy học.

Con nhớ mẹ.

Con gái của mẹ.”

Lan gấp lá thư lại.

Nhưng chưa kịp gửi thì tiếng còi báo động lại vang lên.

Cô nhét lá thư vào túi áo rồi chạy về phía trận địa.

Ngày trở về

Nhiều năm sau.

Chiến tranh kết thúc.

Một buổi chiều tháng Tư, trên con đường làng Can Lộc xuất hiện một người đàn ông mặc bộ quân phục đã bạc màu.

Đó là Minh.

Anh đứng rất lâu trước một căn nhà nhỏ.

Trong tay anh là cuốn sổ cũ.

Giữa hai trang giấy vẫn còn một nhành sim đã khô.

Mẹ Lan bước ra.

Minh chưa kịp nói gì, bà đã nhìn thấy nhành sim trong tay anh.

Bà hiểu.

Không ai nói với ai một lời.

Bà chỉ quay mặt nhìn về phía con đường.

Lan đã không trở về sau một trận bom năm ấy.

Lá thư viết cho mẹ được đồng đội tìm thấy trong túi áo của cô.

Minh đặt nhành sim lên bàn thờ.

Anh đứng nghiêm, cúi đầu thật lâu.

Ngoài sân, những đứa trẻ trong làng đang ríu rít đọc bài.

Một ngôi trường mới vừa được dựng lên cách đó không xa.

Minh nhìn qua cửa sổ.

Trong tiếng trẻ đọc bài giữa buổi chiều thanh bình, anh chợt nhớ lại câu nói của cô gái mười chín tuổi năm nào:

“Em muốn sau này tiếng bom hết rồi, làng chỉ còn tiếng trẻ đọc bài.”

Ngoài kia, những đồi sim Hà Tĩnh lại nở tím.

Con đường từng bị bom cày xới ngày nào giờ đã đông người qua lại. Những đoàn xe không còn phải chạy trong đêm tối. Trên những cánh đồng, lúa xanh trải dài đến tận chân núi.

Minh hiểu rằng Lan và biết bao người trẻ năm ấy đã không kịp nhìn thấy ngày hôm nay.

Nhưng chính tuổi xuân của họ đã góp phần làm nên ngày hôm nay.

Người ta gọi những năm tháng ấy là thời hoa lửa.

Bởi giữa lửa bom khốc liệt nhất vẫn có những con người trẻ tuổi sống đẹp như những đóa hoa.

Họ yêu quê hương.

Họ yêu nhau.

Họ có những ước mơ rất bình thường.

Và khi Tổ quốc cần, họ sẵn sàng gửi lại tuổi hai mươi của mình trên những cung đường Hà Tĩnh.

Để rồi nhiều năm sau, mỗi khi tháng Bảy trở về, giữa màu xanh của núi rừng Đồng Lộc, những đóa sim tím lại nở.

Như thể tuổi thanh xuân của một thế hệ chưa bao giờ mất đi.

Họ chỉ hóa thành màu xanh của hòa bình.