MÙA LŨ TRÊN SÔNG NHỎ

TÊN TRUYỆN: MÙA LŨ TRÊN SÔNG NHỎ

Mùa mưa đến bất ngờ trên con sông nhỏ chảy qua làng, nước tràn bờ, cuốn theo những bụi cây, những chiếc thuyền nhỏ và cả những mảnh đời vụn vặt mà người dân cố gắng níu giữ. Làng không còn yên bình như trước, những mái nhà thấp phải dựng tạm, những con đường đất trở thành dòng sông nhỏ, và những đứa trẻ chạy nhảy, đôi chân lấm bùn nhưng ánh mắt vẫn sáng. Minh đứng trên bờ, nhìn dòng nước chảy xiết, cảm giác vừa sợ vừa trông đợi một điều gì đó không tên. Mẹ cậu, bà Lan, chạy ra từ nhà, hốt hoảng nhắc: “Minh, vào trong kẻo trượt!” nhưng Minh chỉ lắc đầu, muốn chứng kiến dòng nước cuốn đi tất cả, như cuốn đi nỗi sợ hằng ngày. Cách đó không xa, ông Tấn, một người già ngồi trên chiếc ghế gỗ, tay chạm mặt bàn, nhìn dòng nước rồi nói với chính mình: “Nước là thế, không ai giữ nổi, chỉ còn cách sống chung.” Không ai cãi, không ai trả lời, mọi người mỗi người lo phần mình nhưng cũng dõi mắt nhìn nhau. Nước dâng lên cao, thuyền bé nhỏ của ông Hòa trôi lững lờ, Minh chạy theo, nhảy lên kịp, thuyền nghiêng nhưng không lật, dòng sông như thử thách sức chịu đựng của mọi thứ đang tồn tại. Mưa rơi dày, như một tấm màn nặng, nhưng cũng làm dịu đi tiếng ồn trong làng, tiếng gọi nhau, tiếng động vật, tiếng nước chảy, hòa vào nhau thành một nhịp sống mới, vừa nguy hiểm vừa sống động. Khi tối đến, nước rút bớt, mọi người kéo thuyền vào bờ, lau chùi, sửa sang lại, không ai nói nhiều, không ai kể chuyện gì, chỉ làm, chỉ tồn tại, hiểu rằng mùa lũ qua đi nhưng ký ức và cảm giác sống sót sẽ ở lại. Minh nhìn dòng sông đã dịu, nước sóng sánh ánh đèn, nhận ra rằng trong mỗi cơn lũ, con người đều học được cách nhẫn nhịn, cách quan sát, và đôi khi cách buông bỏ những thứ không thể nắm giữ, sống cùng thiên nhiên mà không cần giận dữ hay sợ hãi, chỉ là hiện hữu giữa dòng nước và trời mưa, giữa những người và những khoảnh khắc không tên, và cậu mỉm cười vì lần đầu tiên cảm nhận trọn vẹn nhịp sống của làng, không hối hả, không lo lắng, không câu trả lời, chỉ là sự hiện hữu trong mùa lũ.

Mưa kéo dài thêm hai ngày nữa, không dữ dội như lúc đầu nhưng dai dẳng, như thể trời chưa quyết định có dừng hẳn hay không. Nước trong con sông nhỏ vẫn còn cao, nhưng đã bắt đầu rút chậm, để lại hai bên bờ một lớp bùn dày và những dấu vết của những thứ từng bị cuốn đi. Minh cùng vài người trong làng lội xuống kiểm tra lại những chỗ sạt lở, chân lún xuống bùn, mỗi bước đi đều nặng nhưng không ai than. Bà Lan đứng trên bờ gọi vọng xuống: “Cẩn thận thôi, đừng đi sâu quá,” nhưng giọng bà không còn hoảng hốt như mấy hôm trước, chỉ là thói quen nhắc nhở còn sót lại. Ông Tấn thì ngồi yên như cũ, nhưng lần này không nhìn nước nữa mà nhìn những đứa trẻ đang nhặt lại từng khúc gỗ trôi dạt, như thể đang xem lại cách mọi thứ tự tìm về chỗ của nó sau khi bị xáo trộn.

Minh phát hiện một chiếc thuyền nhỏ bị mắc vào gốc cây ven sông, thân thuyền trầy xước nhưng chưa vỡ. Cậu và một người nữa kéo nó ra, không ai nói gì nhiều, chỉ phối hợp theo phản xạ. Khi kéo được thuyền lên bờ, Minh bất giác thấy vui, không phải vì tìm lại được thứ gì có giá trị, mà vì cảm giác mọi thứ chưa hoàn toàn mất đi. Trên đường trở về, cậu thấy làng dần hiện rõ hơn khi nước rút: những bậc thềm, những hàng rào, những con đường đất quen thuộc đang quay lại, như thể chúng chưa từng biến mất, chỉ là tạm thời bị che khuất.

Buổi chiều hôm đó, trời bắt đầu ngớt mưa. Một khoảng sáng mỏng xuất hiện trên bầu trời, không rực rỡ nhưng đủ để làm mọi người chậm lại một chút. Không ai hô hào dọn dẹp, nhưng ai cũng tự động bắt đầu sắp xếp lại đồ đạc, dựng lại những thứ bị ngã, phơi lại những thứ ướt. Điều lạ là không khí không còn căng như lúc lũ lên, cũng không còn nhẹ như những ngày bình thường trước đó, mà là một trạng thái ở giữa, như thể cả làng đang học lại cách sống sau một cú gián đoạn.

Minh ngồi trên bậc thềm nhà mình, nhìn đôi tay dính bùn đã khô lại. Cậu nhớ lúc nước dâng cao nhất, mọi thứ đều có vẻ không thể kiểm soát, nhưng bây giờ, khi nhìn lại, cậu nhận ra không có gì thật sự biến mất hoàn toàn. Ông Tấn đi ngang qua, dừng lại một chút rồi nói như nói với chính mình: “Nước rút rồi thì đất lại hiện ra, nhưng không phải đất cũ y hệt.” Minh không hiểu ngay, nhưng không hỏi lại. Cậu chỉ nhìn mặt đất, thấy những vết nứt nhỏ mới hình thành sau khi nước rút, thấy những thay đổi rất nhỏ mà trước đây có thể đã không để ý.

Tối đó, cả làng không nhóm họp gì lớn, nhưng nhiều nhà bật đèn sớm hơn. Tiếng nói chuyện rải rác trở lại, không còn gấp gáp như lúc chống lũ. Bà Lan nấu một nồi cháo loãng, chia cho hàng xóm, không ai nói “cảm ơn” quá nhiều, chỉ nhận và ăn như một điều tự nhiên. Minh ngồi ăn, cảm giác bụng ấm lên, và lần đầu tiên sau mấy ngày, cậu nghe lại được tiếng côn trùng ngoài sân, nhỏ nhưng rõ.

Trước khi ngủ, Minh ra bờ sông một lần nữa. Nước đã thấp hơn nhiều, chảy chậm hơn, không còn cuốn phăng mọi thứ như trước. Cậu đứng đó khá lâu, không nghĩ gì cụ thể, chỉ nhìn dòng nước tiếp tục đi mà không cần biết nó mang theo ký ức của lũ hay không. Phía sau, làng im lặng dần, nhưng không phải im lặng của nguy hiểm, mà là im lặng của một thứ đã đi qua và để lại khoảng trống cho ngày mới. Minh chợt hiểu ra một điều rất đơn giản: có những thứ không cần giữ lại, không cần giải thích, chỉ cần đi qua, và rồi cuộc sống vẫn tiếp tục, không giống như cũ, nhưng cũng không bị đứt gãy. Và trong cái hiểu mơ hồ đó, cậu quay về nhà, nằm xuống, nghe tiếng sông xa xa như một nhịp thở còn sót lại của cơn lũ vừa qua.