MÙA SIM TÍM TRÊN ĐỒI LỬA

Tôi sinh năm 1952, lớn lên ở vùng đồi Quảng Trị. Quê tôi có nhiều sim. Mùa hè, sim chín tím cả triền đồi. Hồi nhỏ, tôi thường cùng em gái chạy lên đồi hái sim, miệng cười tím môi. Tôi từng nghĩ đời mình sẽ chỉ quanh quẩn với nương sắn, bờ tre và những mùa sim như thế.

Nhưng chiến tranh kéo đến, biến đồi sim thành đồi lửa.

Năm mười chín tuổi, tôi tham gia dân quân du kích địa phương. Tôi thuộc từng lối mòn, từng hốc đá, từng gốc cây trên những quả đồi quanh làng. Chính vì vậy, tôi thường được giao nhiệm vụ dẫn đường cho bộ đội qua vùng địch kiểm soát.

Một buổi chiều tháng sáu, tôi nhận lệnh dẫn một tổ trinh sát vượt qua đồi sim để tiếp cận vị trí quan trọng. Hôm ấy trời nắng gắt, đất đá nóng hầm hập. Sim trên đồi đã chín, từng chùm quả tím lẫn trong lá xanh. Nhìn cảnh ấy, tôi bỗng nhớ em gái mình. Nó đã mất trong một trận pháo kích vào làng năm trước, khi mới mười ba tuổi.

Tổ trinh sát có năm người. Người lớn tuổi nhất là anh Ba, quê miền Tây. Anh nói giọng nhẹ, hay cười, lúc nào cũng gọi tôi là “cô giao liên nhỏ”. Tôi đi trước, vai đeo túi vải, tay cầm dao phát cây. Chúng tôi phải đi thật khẽ vì địch đóng chốt không xa.

Khi lên gần đỉnh đồi, bất ngờ có tiếng súng nổ. Chúng tôi bị phát hiện. Đạn cày vào đất đá quanh chân. Anh Ba kéo tôi xuống sau một gốc cây, nói nhanh: “Em biết đường nào xuống khe không?”

Tôi gật đầu. Có một lối mòn rất nhỏ sau bụi sim già, chỉ người trong làng mới biết. Tôi bò lên trước, ra hiệu cho mọi người đi theo. Nhưng đường xuống khe trống trải, nếu cả tổ cùng chạy sẽ dễ bị bắn. Anh Ba quyết định ở lại cùng một chiến sĩ khác bắn chặn để ba người còn lại rút trước.

Tôi không chịu. Tôi nói: “Em dẫn đường thì em phải ở lại.”

Anh Ba nhìn tôi, ánh mắt nghiêm lại: “Nhiệm vụ của em là đưa tài liệu về. Không được cãi.”

Trong túi tôi lúc ấy có tấm sơ đồ vị trí địch vừa trinh sát được. Tôi hiểu nó quan trọng hơn mạng sống của mình. Nhưng hiểu là một chuyện, quay lưng rời đồng đội giữa làn đạn lại là chuyện đau như xé ruột.

Tôi cùng hai chiến sĩ men theo lối mòn xuống khe. Phía sau, tiếng súng của anh Ba vẫn vang lên từng loạt. Khi chúng tôi vừa xuống tới bờ suối, một tiếng nổ lớn rung cả đồi. Tôi quay lại, thấy khói bốc lên từ phía bụi sim già.

Tối hôm ấy, tài liệu được chuyển về an toàn. Đơn vị chuẩn bị cho trận đánh sau đó. Nhưng anh Ba và người chiến sĩ ở lại không trở về. Mấy ngày sau, khi ta làm chủ khu vực, tôi cùng đồng đội lên đồi tìm. Chúng tôi thấy anh nằm cạnh bụi sim, tay vẫn giữ chặt khẩu súng. Gần đó, những quả sim chín rụng xuống, tím thẫm trên nền đất cháy đen.

Tôi quỳ xuống, không khóc được. Có những nỗi đau lớn quá khiến nước mắt cũng hóa đá.

Sau này, mỗi mùa sim chín, tôi lại lên đồi. Đồi đã xanh trở lại, cỏ mọc che những hố bom cũ. Trẻ con trong làng lại hái sim, cười vang như ngày tôi còn bé. Chúng không biết dưới lớp đất kia có bao nhiêu người đã nằm xuống để giữ cho màu tím ấy được trở về bình yên.

Tôi thường hái một nắm sim đặt bên tấm bia nhỏ của anh Ba. Tôi nói với anh như nói với người thân: “Anh ơi, sim chín rồi. Làng mình yên rồi.”

Chiến tranh đã đi qua, nhưng mùa sim tím trên đồi lửa vẫn còn trong tôi. Nó nhắc tôi rằng hòa bình không tự nhiên mà có. Hòa bình được đổi bằng những người đã ở lại tuổi hai mươi, giữa khói bom và sắc tím dịu dàng của quê hương.