Mùi khói bếp giữa rừng sâu

Những năm tháng quân ngũ của tôi gắn với rất nhiều thứ: tiếng võng kẽo kẹt giữa đêm, tiếng dép cao su lẹp xẹp sau những cuộc hành quân dài, tiếng còi báo thức vang lên giữa sáng sớm mùa đông.

Nhưng thứ khiến tôi nhớ nhất lại là mùi khói bếp.

Đó không phải mùi thơm của thức ăn ngon.

Mà là mùi củi ướt cháy giữa rừng sâu.

Ngày ấy đơn vị chúng tôi thường đóng quân ở những nơi heo hút. Xung quanh chỉ có núi rừng và sương lạnh. Những hôm mưa kéo dài, củi ướt hết, anh nuôi phải cúi sát bếp thổi đến đỏ cả mắt mới nhóm được lửa.

Khói bay mù mịt.

Ai đứng gần cũng cay xè mắt.

Vậy mà mỗi lần nhìn thấy là anh em lại thấy yên tâm lạ thường.

Vì có khói bếp nghĩa là sắp có cơm ăn.

Có nghĩa là sau một ngày hành quân mệt nhoài, người lính vẫn còn một nơi để quây quần.

Tôi nhớ một buổi tối cuối năm trời rét cắt da.

Đơn vị vừa vượt qua một đoạn đường rừng dài gần cả ngày. Áo quần ai cũng ướt đẫm mồ hôi rồi lại lạnh ngắt vì sương xuống.

Anh nuôi nhóm được bếp ở khoảng đất trống giữa rừng. Khói bốc lên nghi ngút hòa cùng màn sương trắng đục.

Anh em ngồi xúm quanh như đàn chim tránh rét.

Có người chìa tay sưởi lửa. Có người cởi giày hong khô. Có cậu lính trẻ vừa run vừa cười:

“Lúc này có bát cơm nóng chắc đổi gì cũng đổi.”

Cả bọn cười vang.

Đời lính ngày ấy cực thật.

Nhưng chỉ cần một bếp lửa nhỏ cũng đủ làm người ta thấy ấm lòng.

Tôi thường thích ngồi gần bếp nhất.

Không phải vì lạnh.

Mà vì mùi khói khiến tôi nhớ nhà.

Nhớ căn bếp đất của mẹ.
Nhớ những chiều đông mẹ ngồi nấu cám cho lợn.
Nhớ mùi rơm cháy thơm ngai ngái sau vườn.

Có lần đang ngồi bên bếp, tôi nhìn làn khói bay lên giữa rừng rồi bất giác thấy sống mũi cay cay.

Một đồng đội huých vai hỏi:

“Nhớ nhà à?”

Tôi gật đầu.

Anh ấy cười buồn:

“Ở đây ai chả nhớ.”

Câu nói đơn giản mà làm tôi im lặng rất lâu.

Tuổi hai mươi của chúng tôi đi qua bằng những nỗi nhớ như thế.

Lặng lẽ nhưng dai dẳng.

Sau này có những đêm trời mưa to, bếp không cháy nổi. Anh em phải ăn lương khô nguội lạnh.

Lúc ấy mới thấy một bếp lửa nóng quý đến nhường nào.

Ngày xuất ngũ trở về, tối đầu tiên ở nhà tôi ngồi rất lâu bên bếp mẹ nhóm.

Khói cay mắt như ngày nào.

Mẹ nhìn tôi cười:

“Đi bộ đội về mà còn thích ngồi bếp.”

Tôi chỉ cười.

Làm sao mẹ hiểu được giữa những năm tháng rừng sâu lạnh giá, chính mùi khói bếp đã giúp những người lính trẻ như chúng tôi vơi đi nỗi nhớ quê nhà.