Mùi muối biển dưới lòng Địa đạo Vịnh Mốc

Chiều muộn, biển ở Quảng Trị mang một màu xám đục.

Gió thổi mạnh hơn thường ngày, mang theo mùi muối mằn mặn len lỏi vào từng ngóc ngách. Trên mặt đất, vài bóng người vội vã gánh nước, gom đồ rồi lần lượt biến mất vào những cửa hầm quen thuộc.

Chiến tranh không báo trước.
Nhưng người ta học cách sống cùng nó.

Lan mười bảy tuổi.

Cô theo mẹ xuống sống trong lòng Địa đạo Vịnh Mốc đã gần một năm.

Ngày trước, Lan thích nhất là ra biển. Cô có thể ngồi hàng giờ nghe sóng vỗ, nhặt từng vỏ ốc nhỏ mang về. Nhưng từ khi bom đạn dội xuống vùng đất này, biển không còn là nơi bình yên nữa.

Giờ đây, biển chỉ còn lại trong ký ức… và trong mùi gió thổi vào cửa hầm mỗi buổi chiều.

Lan đang nhóm bếp. Ngọn lửa nhỏ run rẩy trong khoảng không chật hẹp, khói bốc lên quẩn quanh rồi tan dần theo những lỗ thông hơi.

Mẹ cô ngồi bên, khâu lại chiếc áo đã sờn vai:
— Mai nếu yên, con lên trên phụ mẹ lấy nước nhé.

Lan gật đầu.

Cô biết “nếu yên” là điều rất mong manh.

Đêm xuống.

Tiếng bom bắt đầu dội về từ phía biển. Mỗi lần nổ, đất rung lên, bụi rơi lả tả từ trần hầm. Trẻ con giật mình khóc, rồi lại được dỗ dành bằng những lời thì thầm.

Lan ngồi nép vào vách đất, hai tay ôm đầu gối.

Bên cạnh cô là một chiếc túi nhỏ. Trong đó có vài vỏ ốc cũ – những thứ cô mang theo từ ngày chưa xuống hầm.

Một tiếng nổ lớn hơn vang lên.

Ngọn đèn dầu treo trên vách chao đảo.

Lan vội đứng dậy, giữ lại. Ánh sáng run lên, chiếu vào khuôn mặt cô – vừa non trẻ, vừa cứng cỏi đến lạ.

— Đừng tắt… — cô khẽ nói, như nói với chính mình.

Vì cô biết, nếu ánh sáng tắt đi, bóng tối sẽ nuốt trọn tất cả.

Gần nửa đêm, tiếng bom thưa dần.

Một nhóm thanh niên được cử lên mặt đất kiểm tra khu vực gần cửa biển. Lan xin đi theo.

Khi chui ra khỏi cửa hầm, cô khựng lại.

Trước mắt cô là biển.

Nhưng không còn yên bình như trong ký ức. Cát bị cày xới, từng mảng đất đổ xuống, mùi khói còn vương trong gió.

Lan bước chậm về phía trước.

Dưới chân cô, một vỏ ốc nhỏ nằm lẫn trong cát.

Cô cúi xuống nhặt.

Vẫn là hình dáng quen thuộc, nhưng lớp vỏ đã sứt đi một góc.

Lan khẽ siết chặt nó trong tay.

Phía sau, một người gọi lớn:
— Nhanh lên, kiểm tra xong còn về!

Lan quay lại, rồi bước đi.

Khi trở xuống lòng Địa đạo Vịnh Mốc, cô đặt vỏ ốc mới nhặt được cạnh những cái cũ trong túi.

Ngọn đèn vẫn cháy.

Mẹ cô đã ngủ. Những người khác cũng dần thiếp đi sau một đêm dài.

Lan ngồi lặng, lắng nghe.

Không phải tiếng bom.
Không phải tiếng người.

Mà là… tiếng biển.

Rất xa. Rất khẽ. Nhưng vẫn còn đó.

Cô chợt hiểu:
Biển vẫn ở ngoài kia. Cuộc sống vẫn ở ngoài kia.

Chỉ là, họ đang tạm gửi mình vào lòng đất để giữ lấy ngày mai.

Lan khẽ nhắm mắt.

Bàn tay vẫn nắm chặt vỏ ốc – như giữ lấy một phần của bình yên.