Mũi thọc sâu trong ngày đầu chiến dịch

LTS: Là người lính trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ và từng là Chính ủy Trung đoàn 24 (Sư đoàn 10, Quân đoàn 3), Đại tá Lê Hải Triều luôn coi Tây Nguyên là vùng đất để lại trong ông nhiều kỷ niệm. Rời quân ngũ, ông vẫn liên hệ, tìm gặp đồng đội cũ để ghi lại ký ức về một thời trận mạc. Bài viết dưới đây được tác giả ghi lại theo hồi ức của đồng đội Trung đoàn 24 (Sư đoàn 10) khi đơn vị tham gia Chiến dịch giải phóng Tây Nguyên năm 1975.

Đầu tháng 2-1975, Tiểu đoàn 4 (Trung đoàn 24, Sư đoàn 10) được lệnh bí mật rời khỏi hậu cứ của đơn vị ở Kon Tum, hành quân bằng ô tô theo đường mòn Hồ Chí Minh xuôi về phía Nam. Đoàn xe của tiểu đoàn hòa vào dòng xe lớn, phủ kín bạt, tươi lá ngụy trang cuồn cuộn đổ về hướng nam Tây Nguyên. Ngồi trên xe, các chiến sĩ như thấy cả Tây Nguyên đang chuyển mình. Ai nấy đều xúc động mỗi khi xe chạy qua những cánh rừng quen thuộc: Ngọc Tô Ba, Sa Thầy, Đức Vinh, Ia Đrăng…, những địa danh gợi bao kỷ niệm và chiến công hào hùng đã đi vào lịch sử.

Ngày 12-2-1975, bên dòng Đắc Đam, Tiểu đoàn 4 cùng Trung đoàn 24 đã vào vị trí tập kết an toàn. Thực hiện kế hoạch của Bộ chỉ huy chiến dịch là bỏ qua tuyến phòng ngự vòng ngoài, đánh thẳng vào trung tâm thị xã Buôn Ma Thuột, tiểu đoàn hình thành mũi thọc sâu bằng binh chủng hợp thành từ phía tây đánh chiếm sư đoàn bộ Sư đoàn 23 ngụy. Đây là mục tiêu nằm trong khu vực trung tâm phía nam thị xã Buôn Ma Thuột, có diện tích khoảng 2km2, với nhiều phân khu, có nhà cửa, lô cốt, tháp canh dày đặc, ngoài ra còn có hệ thống công sự, vật cản kiên cố nhiều tầng. Tại đây địch có hơn 1000 tên, trang bị nhiều vũ khí, lại có xe tăng, xe bọc thép bố trí sẵn.

Trên hướng tây, Tiểu đoàn trưởng Trương Quang Oánh cho các phân đội bí mật vào chiếm lĩnh trận địa. Theo các lộ tiêu chỉ đường, xe tăng, xe bọc thép chở quân của ta băng qua các lô chè, cà phê, vượt qua các ổ đề kháng vòng ngoài của địch, nhằm hướng cửa mở lao tới. Ngay từ sáng sớm, Đại đội 2 do Đại đội trưởng Lê Xuân Chuyển chỉ huy đã dùng mìn, bộc phá phá rào mở cửa. Xe tăng ta tiến vào cửa mở, nhưng khói bụi mịt mù làm chiến sĩ lái không nhìn rõ đường. Lê Xuân Chuyển liền lệnh cho Trung đội trưởng Nguyễn Đức Lập:

- Đồng chí cho người cầm cờ đứng hai bên cửa mở làm lộ tiêu cho xe tăng ta tiến vào.

Bất chấp nguy hiểm, Nguyễn Đức Lập và Kiều Hải Âu cầm cờ đứng hai bên cửa mở hướng dẫn cho xe tăng ta vượt lên.

Tiểu đoàn trưởng Trương Quang Oánh lệnh cho Đại đội 1:

- Đồng chí Thứ, cho bộ đội lên xe K63 rồi nhích dần đội hình lên phía trước.

Sự xuất hiện bất ngờ một lực lượng mạnh có xe tăng, xe bọc thép ở ngay sát cơ quan đầu não khiến kẻ địch hoảng sợ. Chúng cho máy bay oanh tạc dữ dội vào đội hình quân ta. Lực lượng thọc sâu của Tiểu đoàn 4 thọc qua khu gia binh rồi phát triển tiến công sang khu truyền tin. Do lầm tưởng đây là sở chỉ huy Sư đoàn 23 ngụy nên hai chiến sĩ Chính và Nghĩa lao lên cắm cờ. Địch bắn dữ dội làm cả hai hy sinh. Tại khu vực cột cờ khu truyền tin, cuộc chiến đấu giữa các chiến sĩ Đại đội 1 và quân địch diễn ra ác liệt. Trung đội trưởng Bùi Đức Chín và 9 chiến sĩ lần lượt ngã xuống.

Đến 13 giờ 30 phút ngày 10-3-1975, Tiểu đoàn 4 làm chủ hoàn toàn khu gia binh, khu vận tải, khu truyền tin song cũng bị tổn thất khá lớn: 60 cán bộ, chiến sĩ thương vong. Sáng hôm sau, tiểu đoàn được lệnh tiến công. Đại đội 2 liên tiếp đánh 4 giá mìn ĐH10, tạo một cửa lớn xuyên qua 4 lớp rào kẽm gai thông từ khu quân y đến khu nhiên liệu. Một quả đạn ĐKZ của ta bắn trúng vào bồn xăng, lửa bùng lên che kín cửa mở. Đại đội trưởng Lê Xuân Chuyển hét lên:

- Vòng sang phía bắc đường!

Đại đội tiến lên phía bắc, gặp hàng rào, Lê Xuân Chuyển hạ lệnh:

- Đưa 2 giá mìn ĐH10 lên, mở cửa!

Hai chiến sĩ đeo 2 giá mìn lên đánh, hàng rào vẫn chưa hết. Một số chiến sĩ lao lên dùng bộc phá ống mở cửa. Thấy cửa mở chưa sạch, mặc cho địch bắn như vãi đạn, hai trung đội trưởng Lập và Nhung kéo rào thép gai cho xung kích luồn qua đánh vào bên trong…

Cuộc chiến diễn ra quyết liệt, ta và địch giành giật nhau từng ụ súng, từng căn nhà. Lợi dụng lúc địch sơ hở đang tập trung chống đỡ mũi tiến công của Đại đội 1 và Đại đội 2, Đại đội trưởng xe tăng Đoàn Sinh Hưởng dẫn đầu mở hướng tiến công về phía tây, tràn qua cổng chính. Sau khi bắn sập một góc cổng chính, xe tăng ta húc đổ cổng sắt rồi dẫn bộ binh đột phá vào trung tâm chỉ huy Sư đoàn 23 ngụy.

Tổ cắm cờ của Tiểu đoàn 4 đã bốn lần chuyền nhau lá cờ, người trước ngã xuống, người sau lại cầm cờ tiến lên. Cuối cùng, lá cờ thấm máu đồng đội đã được Nguyễn Văn Thắng, Phạm Văn Vỵ, Đoàn Duy Tộ (Đại đội 1) cắm lên nóc nhà sở chỉ huy Sư đoàn 23 ngụy, mục tiêu quan trọng trong trận đánh then chốt. Lúc đó là 10 giờ ngày 11-3-1975.