Mũi tiến công vào lòng Long Khánh

Rạng sáng những ngày đầu Xuân Mậu Thân 1968, Long Khánh trở thành một trong những hướng tiến công quan trọng trên địa bàn Bà Rịa - Long Khánh. Trong lực lượng được tăng cường cho chiến trường lúc đó có Tiểu đoàn 440, một đơn vị được giao nhiệm vụ phụ trách thị xã Long Khánh.

Trong đội hình ấy có Nguyễn Hồng Châu, thường gọi là Tư Châu, giữ cương vị Tiểu đoàn phó.

Khác với những trận đánh diễn ra ở vùng rừng núi, một cuộc tiến công vào thị xã đặt ra hàng loạt yêu cầu đặc biệt. Đường phố, khu dân cư, cơ quan hành chính, căn cứ quân sự và các vị trí thông tin liên lạc đan xen với nhau. Lực lượng tiến công phải vừa đánh nhanh, vừa tìm cách giữ bí mật và tận dụng sự hỗ trợ của các cơ sở tại chỗ.

Theo lời kể của ông Nguyễn Hồng Châu, trước cuộc tiến công, quân trang và vũ khí của Tiểu đoàn 440 được giữ rất gọn nhẹ. Du kích, biệt động và cơ sở mật tại Long Khánh hỗ trợ đơn vị về đường đi, vị trí tập kết, lương thực và những thông tin cần thiết.

Rạng sáng mùng 2 Tết Mậu Thân 1968, Tiểu đoàn 440 cùng lực lượng biệt động Long Khánh chia thành ba mũi tiến công vào những mục tiêu quan trọng trong thị xã. Các mục tiêu gồm Sở chỉ huy Khu 33 chiến thuật, Trụ sở CIA tại Long Khánh và Tòa hành chính tỉnh Long Khánh.

Nguyễn Hồng Châu trực tiếp chỉ huy mũi tiến công từ phía Bắc. Lực lượng của ông gồm Đại đội 3 của Tiểu đoàn 440 và Đại đội địa phương huyện Xuân Lộc.

Đội hình tiến vào sâu trong thị xã, đánh chiếm khu vực chợ, phá khu thông tin, tiến về khu vực nhà Tỉnh trưởng và các vị trí quân sự quan trọng dọc tuyến đường khi ấy tương ứng với đường Hùng Vương ngày nay.

Điều đáng chú ý là lực lượng tiến công lúc đó không có điều kiện về hỏa lực như những đơn vị chủ lực sau này. Trang bị gọn nhẹ và cơ số đạn có hạn. Theo hồi ức của ông Châu được Báo Đồng Nai ghi lại, lực lượng của ông khi tiến công chỉ có cơ số đạn theo quy định, số đạn chống tăng còn chưa tới 10 quả.

Trong những giờ đầu của cuộc tiến công, lực lượng tại Long Khánh đạt được những kết quả đáng kể. Cụm pháo của đối phương tại sân bay Long Khánh bị phá hủy ngay từ đầu bởi hỏa lực của Tiểu đoàn 440.

Tuy nhiên, tình hình nhanh chóng trở nên phức tạp. Đối phương tổ chức phản kích bằng lực lượng cơ giới và hỏa lực mạnh. Xe tăng được đưa vào thị xã để giải tỏa các khu vực bị tiến công.

Trong lúc chiến đấu, các đơn vị phải vừa bám địa bàn vừa tìm cách bảo toàn lực lượng. Những người lính như Nguyễn Hồng Châu không chỉ phải tổ chức tiến công mà còn phải xử lý tình huống khi kế hoạch ban đầu không còn phù hợp với thực tế chiến trường.

Những trận đánh tại Long Khánh trong Xuân Mậu Thân 1968 để lại nhiều mất mát. Nhưng qua hồi ức của những người trực tiếp tham chiến, có thể thấy rõ vai trò của lực lượng địa phương, biệt động và cơ sở mật. Họ là những người chuẩn bị địa bàn, đưa đường, cung cấp thông tin và hỗ trợ lực lượng từ bên ngoài tiến vào.

Nguyễn Hồng Châu sau này tiếp tục sống tại Long Khánh và chia sẻ lại những ký ức chiến trường cho những người nghiên cứu lịch sử địa phương. Những câu chuyện của ông giúp thế hệ sau hình dung rõ hơn về một trận đánh mà nhiều chi tiết nếu không được nhân chứng kể lại sẽ rất dễ bị thời gian làm phai mờ.

Đối với Long Khánh, ký ức về Nguyễn Hồng Châu gắn liền với những ngày đầu Xuân Mậu Thân 1968, khi một lực lượng nhỏ, trang bị hạn chế nhưng được hỗ trợ bởi mạng lưới cơ sở địa phương, đã tiến sâu vào một đô thị đang được đối phương phòng thủ.

Đó là một phần của lịch sử Long Khánh được lưu giữ qua lời kể của chính những người từng đứng trong đội hình chiến đấu.