MƯỜI CÔ GÁI NGÃ BA ĐỒNG LỘC – MƯỜI ĐÓA HOA BẤT TỬ
Mùa hè năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc, Hà Tĩnh là một trong những điểm nóng của tuyến đường Trường Sơn. Đây là nơi có vị trí giao thông đặc biệt quan trọng, vì vậy bom đạn liên tục trút xuống nhằm cắt đứt con đường chi viện cho chiến trường. Giữa vùng đất được gọi là “tọa độ lửa” ấy, một tiểu đội thanh niên xung phong gồm mười cô gái trẻ ngày ngày làm nhiệm vụ san lấp hố bom, sửa đường, bảo đảm giao thông. Họ là Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Nguyễn Thị Nhỏ, Dương Thị Xuân, Võ Thị Hợi, Nguyễn Thị Xuân, Hà Thị Xanh, Trần Thị Hường, Trần Thị Rạng và Võ Thị Hà. Người lớn tuổi nhất mới 24, người nhỏ nhất chỉ 17 tuổi. Họ đều còn rất trẻ, có người chưa từng lập gia đình, có người vẫn còn những dự định rất giản dị cho tương lai. Nhưng chiến tranh đã đưa họ đến với Ngã ba Đồng Lộc. Ở đó, mỗi ngày của họ đều bắt đầu bằng công việc và kết thúc trong tiếng bom. Họ hiểu rằng nếu đường bị tắc, xe không thể qua, hàng hóa và vũ khí không thể đến chiến trường. Vì thế, dù bom vừa dứt, họ lại bước ra đường.
Chiều 24/7/1968, bom Mỹ trút xuống Ngã ba Đồng Lộc. Trong một trận oanh kích, quả bom đã đánh trúng vị trí nơi mười cô gái đang làm nhiệm vụ. Tất cả mười người đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Sự hy sinh ấy khiến Ngã ba Đồng Lộc trở thành một địa danh không thể phai mờ trong ký ức dân tộc. Điều khiến câu chuyện về mười cô gái xúc động không chỉ là con số mười, mà là những tuổi đời còn dang dở. Mỗi người trong số họ từng có một gia đình để yêu thương, một quê hương để trở về, một tương lai để chờ đợi. Võ Thị Hà mới 17 tuổi. Những người còn lại cũng chỉ ở tuổi mười tám, đôi mươi. Họ đã không có cơ hội nhìn thấy ngày đất nước thống nhất. Nhưng chính sự hy sinh của họ cùng biết bao thanh niên xung phong khác đã góp phần giữ cho mạch đường không bị đứt. Ngày nay, phần mộ mười nữ liệt sĩ tại Ngã ba Đồng Lộc trở thành nơi nhiều thế hệ tìm về dâng hương, tưởng nhớ.
Mười cô gái Đồng Lộc đã trở thành biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh. Các chị không phải những con người xa lạ hay những nhân vật bước ra từ huyền thoại. Họ là những cô gái rất bình thường, chỉ khác rằng họ sống trong một thời đại đặc biệt và đã lựa chọn một cách sống đặc biệt. Ngày nay, đứng trước phần mộ của các chị, điều khiến người ta xúc động nhất có lẽ không phải là sự hùng tráng của chiến tranh, mà là sự bình dị của những tuổi trẻ đã mất đi. Các chị từng có thể trở thành những người mẹ, người vợ, người giáo viên, người công nhân, người nông dân… nhưng chiến tranh đã dừng tất cả những ước mơ ấy lại. Để rồi hơn nửa thế kỷ sau, tên tuổi Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc và tám người đồng đội vẫn được nhắc đến với lòng biết ơn. Ngã ba Đồng Lộc hôm nay đã xanh trở lại. Những con đường đã rộng hơn, xe cộ đi lại tấp nập hơn. Nhưng dưới lớp đất bình yên ấy vẫn có ký ức về mười cô gái đã gửi lại tuổi xuân. Họ như mười đóa hoa bất tử, mãi mãi nở giữa lòng đất mẹ.
