Mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc – Tuổi xuân hóa thành bất tử

"Tọa độ lửa" Đồng Lộc

Ngã ba Đồng Lộc thuộc huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, là điểm giao nhau quan trọng trên tuyến đường vận chuyển hàng hóa, vũ khí từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Chính vì vậy, trong những năm kháng chiến chống Mỹ, nơi đây trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt của không quân Mỹ. Trên một diện tích nhỏ, hàng chục nghìn tấn bom đạn đã trút xuống, khiến Đồng Lộc được gọi là "tọa độ lửa", "túi bom".

Giữa mưa bom ấy, những đơn vị thanh niên xung phong ngày đêm bám trụ: san lấp hố bom, phá bom nổ chậm, sửa đường, chỉ dẫn xe qua – để mạch máu giao thông không bao giờ bị cắt đứt.

Tiểu đội 4 – những cô gái tuổi đôi mươi

Trong số đó có Tiểu đội 4, Đại đội 552 thanh niên xung phong, gồm 10 cô gái quê Hà Tĩnh, do chị Võ Thị Tần làm tiểu đội trưởng. Các chị đều còn rất trẻ, người nhỏ nhất mới 17 tuổi, người lớn nhất 24 tuổi. Họ rời gia đình, rời những cánh đồng quê, khoác ba lô lên đường với lời thề giữ đường cho xe ra tiền tuyến.

Những năm tháng ở Đồng Lộc, các chị sống giữa bom đạn, thiếu thốn đủ bề, nhưng vẫn giữ được nét hồn nhiên, vẫn hát, vẫn viết thư về nhà và mơ ước về ngày hòa bình.

Chiều 24/7/1968

Chiều ngày 24/7/1968, khi Tiểu đội 4 đang san lấp hố bom trên đường, máy bay Mỹ bất ngờ ập đến, trút bom xuống khu vực các chị đang làm việc. Một quả bom rơi trúng căn hầm trú ẩn. Cả 10 cô gái đều hy sinh.

Đồng đội và người dân đã đào bới suốt nhiều giờ để tìm thi thể các chị. Sự hy sinh của 10 cô gái gây xúc động sâu sắc cho cả nước và trở thành biểu tượng cho tinh thần "sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường dũng cảm" của lực lượng thanh niên xung phong.

Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc

Ngày nay, Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành khu di tích lịch sử được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Khu mộ 10 cô gái luôn ngát hương khói, những chiếc lược, gương soi, nón lá được du khách đặt bên mộ như món quà cho các chị – những cô gái mãi mãi tuổi đôi mươi. Mỗi năm, hàng nghìn đoàn viên thanh niên trên cả nước tìm về đây để tri ân, sinh hoạt truyền thống.

Suy ngẫm

Mười cô gái ấy bằng tuổi tôi và các bạn cùng lớp. Nếu sinh ra trong thời bình, có lẽ các chị cũng đang ngồi trên giảng đường, cũng có những ước mơ, những dự định như chúng tôi. Nhưng các chị đã gác lại tất cả để giữ cho con đường ra tiền tuyến được thông suốt. Mỗi lần nghĩ đến những chiếc lược, chiếc gương đặt bên mộ, tôi lại thấy nghẹn lòng. Hòa bình hôm nay là món quà mà thế hệ các chị đã đổi bằng cả tuổi xuân.

Nguồn tham khảo: Ban Quản lý Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc; Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; Báo Hà Tĩnh.