Mười Đoá Hoa Bất Tử Bên Ngã Ba Đồng Lộc

"Tọa độ chết" trên tuyến lửa Trường Sơn

Vào những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn cam go, khốc liệt nhất (năm 1968), đế quốc Mỹ điên cuồng dồn toàn bộ hỏa lực không quân đánh phá miền Bắc hòng chặt đứt tuyến chi viện huyết mạch từ hậu phương lớn cho tiền tuyến miền Nam. Trên dải đất miền Trung nắng cháy mưa dầm, Ngã ba Đồng Lộc (thuộc xã Đồng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) nằm ở vị trí yết hầu hiểm yếu. Nơi đây là điểm giao cắt của các tuyến đường vận tải chiến lược, một bên là dãy núi Trọ Voi hiểm trở, một bên là ruộng sâu lầy lội; mọi đoàn xe, đoàn quân hướng vào chiến trường bắt buộc phải vượt qua độc đạo này.

Nhận rõ vị trí sống còn của Đồng Lộc, giặc Mỹ tập trung biến nơi đây thành một "túi bom", một "tọa độ chết". Chỉ tính riêng trong khoảng từ tháng 4 đến tháng 10 năm 1968, mảnh đất nhỏ hẹp này đã phải oằn mình gánh chịu gần 50.000 quả bom các loại. Đất đá bị cày đi xới lại hàng chục lần, không còn một ngọn cỏ nào có thể mọc nổi, hố bom chồng hố bom, không khí luôn đặc quánh mùi thuốc súng khét lẹt.

Bất chấp mưa bom bão đạn rình rập từng giây từng phút, hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ công binh, bộ đội cao xạ, công nhân giao thông và đặc biệt là lực lượng thanh niên xung phong vẫn kiên cường bám trụ. Lời thề quyết tử vang vọng khắp chiến hào: "Sống bám cầu, bám đường; chết kiên cường, dũng cảm", "Tim có thể ngừng đập, nhưng mạch máu giao thông không thể tắc".

Tuổi đôi mươi trên hố bom rực lửa

Góp mặt trên trận địa khốc liệt ấy là Tiểu đội 4 thuộc Đại đội 552, Tổng đội 55 Thanh niên xung phong Hà Tĩnh. Tiểu đội gồm 10 cô gái trẻ tuổi đời mới chỉ từ 17 đến 24:

• Võ Thị Tần (24 tuổi, Tiểu đội trưởng)

Họ là những người con gái mộc mạc rời ghế nhà trường, ruộng đồng quê hương Can Lộc, Đức Thọ, Thạch Hà nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Những cô gái tuổi trăng tròn với mái tóc dài thơm hương bồ kết, mang theo bao ước mơ, hoài bão của tuổi trẻ và những mối tình đầu còn dang dở. Dưới mưa bom bão đạn, các chị vẫn giữ nguyên nét lạc quan, yêu đời. Tiếng hát, tiếng cười trong trẻo của mười cô gái luôn vang lên át cả tiếng gầm rú của máy bay phản lực giặc Mỹ.

Nhiệm vụ của Tiểu đội 4 là chốt giữ ở đoạn đường hiểm trở bậc nhất, theo dõi đường bay của máy bay địch, đếm từng quả bom rơi, cắm tiêu đánh dấu bom chưa nổ và nhanh chóng san lấp hố bom ngay khi dứt tiếng nổ để đoàn xe chở vũ khí, lương thực kịp lăn bánh vào Nam trước lúc rạng đông. Đêm cũng như ngày, mỗi khi có báo động, các chị lập tức lao ra mặt đường, giành giật từng tấc đất với thần chết.

Trong bức thư gửi mẹ trước ngày hy sinh, chị Võ Thị Tần viết những dòng chữ chan chứa niềm tin và tinh thần lạc quan cách mạng:

"Mẹ ơi, ở đây vui lắm mẹ ạ, ban đêm chúng nó thắp đèn dù cho chúng con làm đường, ban ngày chúng đem bom giết cá cho chúng con ăn... Bom đạn có thể làm rung chuyển cả núi rừng, nhưng không thể làm rung chuyển được những trái tim quả cảm của chúng con đâu mẹ ạ..."

Chiều ngày 24 tháng 7 và khúc tráng ca hóa thành bất tử

Trưa ngày 24 tháng 7 năm 1968, trời mùa hè Hà Tĩnh đổ lửa. Tiểu đội 4 nhận lệnh ra hiện trường san lấp hố bom tại đoạn đường độc đạo cách ngã ba chừng vài trăm mét sau trận oanh tạc ác liệt của máy bay Mỹ.

Đến khoảng 16 giờ 30 phút chiều, khi các chị đang miệt mài cuốc đất, gánh đá bạt đồi thông để thông đường cho chuyến xe đêm, một tốp phản lực Mỹ bất thần gầm rú lao tới. Nhận được tín hiệu báo động, Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần hô vang lệnh cho toàn đội nhanh chóng rút xuống hầm chữ A ẩn nấp ngay bên mép đồi đằng sau đoạn hào giao thông.

Đợt bom thứ nhất, rồi thứ hai trút xuống chát chúa. Bất ngờ, một quả bom định mệnh từ đợt dội bom thứ ba rơi trúng ngay sát miệng căn hầm nơi 10 cô gái đang trú ẩn. Khói bom đen kịt bốc lên ngùn ngụt, đất đá tung lên mù trời, cả vạt đồi sụp đổ, chôn vùi căn hầm trú ẩn trong tích tắc.

Tiếng bom vừa dứt, các đồng đội từ các trận địa xung quanh lao ra, nghẹn ngào gọi tên từng người: "Tần ơi! Cúc ơi! Các em ơi!...". Chỉ có tiếng đất đá lạo xạo và khói khét lẹt đáp lại. Mọi người điên cuồng dùng cuốc, xẻng và cả đôi tay trần cào xới từng tấc đất nóng bỏng để tìm đồng đội.

Lần lượt từng thi thể của 9 chị được tìm thấy dưới lòng đất sâu. Họ nằm cạnh nhau, trang phục lấm lem bụi đất, nét mặt vẫn còn vẹn nguyên sự thanh thản, kiên định. Riêng chị Hồ Thị Cúc – người Tiểu đội phó hiền lành – đất vùi lấp sâu hơn nên mãi đến ngày thứ ba đồng đội mới tìm thấy chị nằm ở sườn đồi, đầu vẫn đội chiếc nón lá, hai tay ôm chặt lòng đất như đang che chở cho con đường.

Khoảnh khắc đau xót ấy đã khiến nhà thơ Yến Thảo bật khóc viết nên những câu thơ lay động triệu con tim:

"Cúc ơi! Em ở đâu không về nghẹn ngào hàng xóm?

Chín bạn đã quây quần đủ mặt

Nhỏ, Xuân, Hà, Hường, Hợi, Rạng, Xuân, Tần

Chỉ thiếu mình em

Chín bỏ làm mười răng được...

Về với bọn anh, tắm nước khe Giao

Ăn bát cơm mùa thơm hương lúa mới..."

Mười cô gái thanh niên xung phong Đồng Lộc đã ngã xuống khi tuổi đời đẹp nhất. Các chị chưa kịp có người yêu, chưa một lần nếm trải trọn vẹn hạnh phúc lứa đôi, nhưng đã dâng hiến cả tuổi xuân thì của mình để non sông liền một dải, mở toang cánh cửa cho những đoàn xe thẳng tiến miền Nam đánh thắng quân thù.

Ý nghĩa câu chuyện và bài học giáo dục đạo đức cách mạng

1. Biểu tượng ngời sáng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng

Sự hy sinh của 10 nữ thanh niên xung phong Đồng Lộc là đỉnh cao của lòng quả cảm, tinh thần xả thân vì độc lập, tự do của dân tộc. Các chị đã chứng minh chân lý: không có vũ khí tối tân nào của kẻ thù có thể khuất phục được ý chí quật cường của những con người giàu lòng yêu nước.

Đối diện với bom đạn và cái chết, thế hệ thanh niên thời hoa lửa sẵn sàng gác lại ước mơ cá nhân, sẵn sàng cống hiến những năm tháng tươi đẹp nhất cho Tổ quốc. Câu chuyện là tấm gương lớn để thế hệ trẻ hôm nay tự soi rọi lại mình: phải biết sống có mục tiêu, lý tưởng cao đẹp, không sống hoài sống phí, không chùn bước trước gian khó.

Mỗi mét đường, tấc đất của quê hương hôm nay đều thấm đượm mồ hôi, nước mắt và máu xương của các thế hệ đi trước. Nhớ về Ngã ba Đồng Lộc là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay phải luôn khắc ghi đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", trân trọng giá trị thiêng liêng của hòa bình, độc lập.

Tình đồng chí, đồng đội gắn bó keo sơn, tinh thần "chín bỏ làm mười không chịu rời nhau" của Tiểu đội 4 là minh chứng cho sức mạnh của sự gắn kết tập thể. Trong công cuộc xây dựng đất nước hiện nay, tinh thần đoàn kết, trách nhiệm với công việc và khát vọng cống hiến cho cộng đồng chính là ngọn đuốc soi đường để thế hệ thanh niên tiếp nối truyền thống vẻ vang của cha anh.