“Mười đóa hoa nơi ngã ba lửa”

Đất ở Đồng Lộc gần như không còn màu xanh.

Ban ngày bom cày nát mặt đường.
Ban đêm, những đoàn xe lại nối nhau vượt qua khói lửa để chi viện cho tiền tuyến.

Và giữa nơi tưởng chừng chỉ có chết chóc ấy, có mười cô gái tuổi đời chỉ mười bảy, mười tám, đôi mươi vẫn ngày đêm bám trụ.

Họ là Tiểu đội 4, Đại đội 552 Thanh niên xung phong Hà Tĩnh

Mười cô gái ấy gồm:

Hồ Thị Cúc

Nguyễn Thị Xuân

Võ Thị Tần

Trần Thị Rạng

Nguyễn Thị Xanh

Nguyễn Thị Hường

Hà Thị Xuyến

Dương Thị Xuân

Hà Thị Nhung

Trần Thị Thơm

Công việc của họ là san lấp hố bom, dẫn đường cho xe qua trọng điểm, đảm bảo mạch máu giao thông không bị cắt đứt.

Mỗi lần còi báo động vang lên, đất trời lại rung chuyển bởi bom đạn. Nhưng khi tiếng nổ vừa dứt, các chị lại lao ra mặt đường với cuốc, xẻng và đôi bàn tay trần.

Có hôm vừa lấp xong hố bom này, bom khác lại dội xuống ngay bên cạnh.

Cuộc sống của họ giản dị đến lạ. Trong lán nhỏ giữa rừng, các cô gái vẫn hát, vẫn kể chuyện quê nhà, vẫn chuyền tay nhau từng chiếc gương nhỏ để chải tóc. Có người còn chưa kịp mặc áo cưới, chưa từng một lần nắm tay người mình thương.

Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968.

Sau nhiều đợt đánh phá dữ dội, Tiểu đội 4 nhận nhiệm vụ san lấp hố bom để chuẩn bị cho đoàn xe quân sự đi qua trong đêm.

Khoảng gần 5 giờ chiều, khi công việc gần hoàn thành, máy bay Mỹ bất ngờ quay lại ném bom.

Một quả bom rơi trúng miệng hầm trú ẩn.

Đất đá đổ sập.

Mười cô gái mãi mãi nằm lại ở tuổi thanh xuân.

Người dân và đồng đội đã đào bới suốt nhiều giờ trong đau đớn và tuyệt vọng. Khi tìm thấy các chị, ai cũng lặng người.

Có người vẫn còn ôm chặt chiếc cuốc trong tay.
Có người mái tóc còn vương đầy đất đỏ.

Riêng Hồ Thị Cúc là người được tìm thấy cuối cùng. Đồng đội kể rằng chị nằm nghiêng như đang ngủ, trên môi vẫn còn nét thanh thản.

Sự hy sinh của mười cô gái ở Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành biểu tượng bất tử của tuổi trẻ Việt Nam thời chiến.

Họ ra đi khi còn chưa kịp sống hết tuổi thanh xuân của mình.

Nhưng chính những con người bình dị ấy đã góp phần giữ cho những chuyến xe không ngừng tiến vào miền Nam, giữ cho ngọn lửa độc lập của dân tộc không bao giờ tắt.

Ngày nay, trên mảnh đất Đồng Lộc xanh màu cây lá, khu tưởng niệm vẫn nghi ngút khói hương. Người ta đến đó không chỉ để tưởng nhớ mười cô gái thanh niên xung phong năm nào, mà còn để nhớ rằng:

Có một thế hệ đã sống đẹp hơn cả một bài ca.
Họ lấy tuổi xuân của mình đổi lấy hòa bình cho đất nước hôm nay.