Muốn độc lập phải biết hi sinh

Sống hơn một thế kỷ, sức khỏe mẹ Sáu đã yếu, đi lại khó khăn, và những cơn đau tuổi già ngày một nhiều hơn. Năm xưa, người mẹ kiên cường này đã từng nuốt nước mắt tiễn con ra mặt trận. Giờ đây, dù tuổi cao, mẹ vẫn vẹn nguyên, sắt son một lòng vì nước, biết nén nỗi đau riêng vì cuộc đời chung.

Tuổi già thường hay lẫn, nhưng những câu chuyện về chồng, về con, về cách mạng thì mẹ vẫn nhớ như in. Qua lời kể của mẹ, ký ức buồn nhiều hơn vui và có những nỗi đau có thể sẽ mãi mãi không thể xóa nhòa.

Mẹ Sáu hướng ánh mắt lên tường nhà, nơi treo những tấm huân chương chiến công và danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Những phần thưởng này ghi nhận công lao và sự hi sinh của mẹ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Mẹ chậm rãi kể tiếp: “Các anh đi nhiều năm nhưng thi thoảng vẫn về trong giấc mơ của mẹ. Nhiều đêm mẹ mơ thấy anh Minh về, chỉ đứng đó mỉm cười và hỏi mẹ có khỏe không. Tỉnh dậy, nước mắt mẹ giàn giụa vì nhớ thương con”.

"Khi nó đi bộ đội, nó có để lại cái xe Thống Nhất cho vợ đi. Thỉnh thoảng nó về, lại hỏi mẹ xe của con đâu rồi. Có lần, cả hai đứa cùng về, hỏi mẹ có khỏe không, sao mẹ không mắc màn mà ngủ. Mẹ bảo, mẹ để vậy cho mát. Có khi nhớ tụi nó quá, mẹ quàng tay ôm chúng vào lòng. Nhưng khi ngoảnh lại, không thấy đứa nào nữa. Cả giường lạnh tanh...” - mẹ Sáu xót xa.

Mỗi khi nỗi nhớ trỗi dậy, mẹ Sáu chỉ biết lục lại những ký ức đã cũ, những bức ảnh hiếm hoi của gia đình. Bức ảnh đáng quý nhất có lẽ là bức chụp mẹ và vợ chồng con trai cả. Khi ấy, cả hai chuẩn bị cưới nhưng đám cưới cũng vội vã lắm. Vì lẽ, lúc đó con trai mẹ đã nhập ngũ và đang phải huấn luyện ở vùng Bắc. Chuẩn bị cưới nhưng đến chiều 30 Tết, con trai mới kịp trở về.

Hôm đi chụp ảnh, mẹ bảo chồng, hai đứa em cũng đi với hai vợ chồng con trai nhưng mọi người đều từ chối. Em Trường thì đi đến giữa đường rồi về. Lên một hiệu ảnh ở Vinh, ba mẹ con cũng chỉ kịp chụp với nhau đúng một kiểu ảnh. Đám cưới xong ngày mồng 4 Tết thì ngày mồng 5, anh Minh có lệnh lên đường vào Nam và biền biệt cho đến ngày anh hi sinh.

Trong chiếc ba lô mà đồng đội gửi về cho gia đình, có một tấm ảnh nhỏ của anh Minh khi đã gia nhập quân ngũ. Dù tấm ảnh chỉ nhỏ như bao diêm, nhưng qua năm tháng, mẹ vẫn gìn giữ nâng niu. Nhắc đến những bức ảnh cũ, mẹ lại xót xa: "Thằng Minh thì mẹ còn nhớ dáng, nhớ hình. Nhưng em Trường thì đi bất ngờ quá, không kịp chụp một bức hình nào. Đến giờ, mẹ vẫn không có được bức ảnh thờ của con".

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhưng đối với mẹ Sáu, các anh vẫn mãi là những đứa con bé bỏng, chăm chỉ và ngoan ngoãn của mẹ. Mẹ tiếc nuối vì ngày xưa anh Minh học rất giỏi, đã thi đậu vào cấp 3 nhưng chưa kịp hoàn thành chương trình học thì phải xung phong nhập ngũ. Mẹ cũng nhớ đến em Trường, người luôn sống đầy tình cảm và quý mến.

Mẹ cũng thương cô con dâu, người chỉ được sống với chồng mình vỏn vẹn một ngày. Sau khi anh Minh ra đi mãi mãi, mẹ phải khuyên bảo mãi, cô dâu mới chịu bước tiếp một lần nữa trong cuộc đời…

Nỗi đau trong lòng mẹ sẽ chỉ có thể nguôi ngoai khi người con trai út của mẹ lập gia đình, sinh con và có cháu, có chắt. Trong số những người gần gũi, mẹ xem chị Nguyễn Thị Huệ, vợ của con trai út, như một người con gái. Chị Huệ luôn lo lắng và chăm sóc mẹ từ những việc lớn đến những việc nhỏ, dù mẹ khỏe mạnh hay ốm đau. Chị đảm đương mọi công việc, là người luôn bên cạnh mẹ trong những lúc khó khăn, xoa dịu nỗi đau của mẹ bằng tình yêu thương và sự chăm sóc tận tâm.

Dù cuộc sống vẫn còn khá vất vả, ngôi nhà nhỏ của mẹ nằm ở vùng chiêm trũng, nơi mà "chưa mưa đã lụt, chưa nắng đã hạn", mẹ vẫn được an ủi phần nào bởi tình yêu thương và sự chăm sóc tận tụy của chị Huệ. Anh con trai út của mẹ đã trải qua ba lần tai biến và nằm một chỗ gần 10 năm nay, nhưng mỗi ngày mẹ đều được chị Huệ chăm sóc chu đáo. Chị không chỉ là người lo lắng cho mẹ từ những công việc lớn đến những việc nhỏ, mà còn là nguồn động viên tinh thần, giúp mẹ vơi bớt nỗi khổ và cảm nhận được sự ấm áp trong những năm tháng tuổi già.

Năm nay, bước qua tuổi 101, dù lưng đã còng, tóc bạc, và gương mặt chằng chịt nếp nhăn, mẹ Sáu vẫn được ông trời ban cho một trí nhớ minh mẫn. Mẹ thường nói: "Cố minh mẫn để chờ ngày đón con trở về." Mỗi ngày, mẹ không nỡ quên hai người con trai của mình, níu giữ từng mảnh ký ức về họ, như một cách để tình yêu và nỗi nhớ của mẹ không bị phai nhạt theo thời gian.

Dù nỗi đau theo thời gian dẫu chưa nguôi ngoai, mẹ Sáu luôn nói rằng: "Muốn độc lập thì phải hi sinh, mẹ chọn mất mát về cho riêng mình. Mẹ đã mất hai con, mọi thứ để ghi nhớ về con cũng bị giặc đốt phá. Mẹ chỉ nhớ con mẹ rất khôi ngô, học rất giỏi, lại hiếu thảo". Mẹ Sáu mỉm cười, nhưng nước mắt vẫn chực rơi trên khuôn mặt đã mỏi mòn, khô héo, như một minh chứng cho tình yêu và nỗi nhớ không bao giờ phai nhạt.