"Mưu sinh ra kế, thế đẻ ra thời"

Sau khi đất nước thống nhất, Thượng tướng Hoàng Minh Thảo dành nhiều tâm huyết cho công tác đào tạo cán bộ và nghiên cứu nghệ thuật quân sự. Trong nhiều bài giảng và công trình nghiên cứu, ông thường nhấn mạnh một quan điểm đã được đúc kết từ thực tiễn chiến trường:

"Mưu sinh ra kế, thế đẻ ra thời. Đánh bằng mưu kế, thắng bằng thời thế."

Theo chương trình của Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV2), đây không phải là một khẩu hiệu, mà là kết quả của quá trình nghiên cứu và tổng kết hàng chục năm chỉ huy chiến đấu. Với Hoàng Minh Thảo, "mưu" là quá trình phân tích, chuẩn bị và lựa chọn phương án; "thế" là việc tạo lập ưu thế trên chiến trường; còn "thời" là thời cơ phải được nắm bắt chính xác.

Ông thường lấy Chiến dịch Tây Nguyên làm ví dụ. Trước khi tiến công Buôn Ma Thuột, Bộ Tư lệnh không chỉ chuẩn bị lực lượng mà còn tổ chức nghi binh, giữ bí mật, làm cho đối phương phán đoán sai hướng tiến công. Khi thời cơ chín muồi, đòn tiến công được tung ra với tốc độ rất cao, tạo nên hiệu quả chiến lược vượt xa quy mô của một trận đánh.

Nhiều học viên Học viện Quân sự cấp cao sau này nhớ rằng Hoàng Minh Thảo luôn khuyến khích sĩ quan trẻ suy nghĩ độc lập, không máy móc áp dụng kinh nghiệm cũ. Theo ông, nghệ thuật quân sự chỉ có giá trị khi biết vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh cụ thể.

Quan điểm ấy đã trở thành một trong những dấu ấn học thuật của Thượng tướng Hoàng Minh Thảo và tiếp tục được trích dẫn trong nhiều công trình nghiên cứu về nghệ thuật quân sự Việt Nam.